Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 25 października 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 1022/17, odrzucił skargę G.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 11 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia prawa własności nieruchomości.
W uzasadnieniu wskazał, że zarządzeniami z dnia 11 września 2017 r. sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej przez sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi oraz nadesłanie trzech odpisów podpisanej skargi lub jej uwierzytelnionych kopii celem doręczenia uczestnikom postępowania, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, pod rygorem odrzucenia skargi.
Przedmiotowe wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 20 września 2017 r. Termin do uiszczenia wpisu oraz uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął z dniem 27 września 2017 r. We wskazanym wyżej terminie pełnomocnik skarżącej nadesłał uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej przez sądem administracyjnym oraz wymagane odpisy skargi, natomiast nie uiścił wpisu od skargi. W myśl natomiast przepisu art. 220 § 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, od której, pomimo wezwania, nie został uiszczony wpis.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj.
- 1) art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braków formalnych skargi w postaci uiszczenia wpisu od skargi pomimo wezwania, w świetle gdy pełnomocnik skarżącej takiego zobowiązania nie otrzymał, a zatem złożona skarga nie może podlegać odrzuceniu;
- 2) art. 220 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie dopełnienie przez sąd obowiązkowi wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że za podstawę odrzucenia skargi w tej sprawie Sąd I instancji przyjął w kontrolowanym postanowieniu przepis art. 220 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że jego autor kwestionuje przede wszystkim przyjęcie przez Sąd I instancji, że stan faktyczny sprawy odpowiada dyspozycji art. 220 § 3 P.p.s.a. Twierdzi bowiem, że w sprawie nieuzupełnienie braku formalnego skargi, poprzez uiszczenie wpisu, nie zostało poprzedzone stosownym wezwaniem.
Przechodząc do rozważań na temat prawidłowości postanowienia Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny podziela przedstawione w nim wywody dotyczące zasad usuwania braków formalnych skargi i konsekwencji ich nieusunięcia.
Co jednak istotne w sprawie, Sąd I instancji - stwierdzając nieusunięcie w zakreślonym terminie braków formalnych skargi - oparł się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru spornej przesyłki (k. 12 akt WSA) przyjmując, że zawierała ona oprócz wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu oraz nadesłanie trzech odpisów podpisanej skargi lub jej uwierzytelnionych kopii, także wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi.
Niewątpliwie "zwrotne potwierdzenie odbioru" jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może być jednak podważone, przy czym ustawa nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takich dokumentów z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - co do zasady - brak więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień
Przede wszystkim należy zauważyć, iż z akt WSA w Szczecinie wynika, iż wezwanie do usunięcia braków formalnych oraz fiskalnych skargi przesłano w jednej przesyłce, co z uwagi na potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości uznać należy za działanie zrozumiałe. W terminie 7 dni od doręczenia ww. przesyłki pełnomocnik skarżącej nadesłał uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej przez sądem administracyjnym oraz wymagane odpisy skargi, natomiast nie uiścił wpisu od skargi, co w tych okolicznościach uzasadniało – co do zasady – odrzucenie skargi. Pełnomocnik strony skarżącej twierdzi jednak, iż w kopercie doręczonej w dniu 20 września 2017 r. nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu od skargi.
W ocenie NSA wyjaśnienia pełnomocnika skarżącej zasługują na wiarę i uzasadniają przypuszczenie, że w toku technicznego wykonania zarządzeń WSA w Szczecinie, mogło dojść do przypadkowego niezałączenia wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Przekonanie powyższe wzmacnia również brak logiki w działaniu podmiotu, który – gdyby założyć, iż został prawidłowo wezwany zarówno do uzupełnienia braków formalnych jak i fiskalnych skargi – wykonałby tylko wezwanie w zakresie braków formalnych skargi, pomijając jej braki fiskalne.
Za uwzględnieniem zażalenia przemawiała również zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania (zob. postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1448/11; postanowienie NSA z dnia 26 września 2012 r. o sygn. akt I OSK 2161/12; postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2015 r., I OSK 1388/15).
Ponadto w tej sytuacji kwestię powyższych wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść strony mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto w dacie sporządzenia zażalenia pełnomocnik skarżącej uiścił także należny wpis od skargi.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.
Na podstawie art. 156 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywiste omyłki.