Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 19 czerwca 2017 r. (bez poddania sygnatury akt, którego wniosek miałby dotyczyć) K.J. powołując się na art. 19 i 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) wniósł: "(...) w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2017 roku do sygnatury akt I OPP 16/17 (...) o wyłączenie od czynności, działań i orzekania w sprawach wnoszonych przez moją osobę, sędziego bezpośrednio winnego w zakresie nierozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, o której mowa w w/w postanowieniu NSA, oraz Przewodniczącego Wydziału III WSA w Krakowie, albowiem okoliczności i przyznane odszkodowanie, maja w mojej ocenie bezsporny wpływ na możliwości stronniczości tych osób, w związku z ustalonym zaniechaniem, oraz niewłaściwą kontrola i nadzorem".
Sąd ustalił z urzędu, że podana przez skarżącego sygnatura I OPP 16/17 dotyczyła zupełnie innej sprawy i innego sądu. W sprawie skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wydał natomiast postanowienie z dnia 10 maja 2017 r. o sygnaturze akt I OPP 15/17 stwierdzające przewlekłość sądu i przyznające skarżącemu sumę pieniężną. Sprawa dotyczyła przewlekłości w rozpoznaniu wniosku z 8 marca 2016 r. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 27 stycznia 2016 r., III SA/Kr 1430/15.
Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w opisie chronologii zdarzeń: "Pismami z dnia 8 marca 2016 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia powyższego wyroku oraz wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. Następnie pismem z dnia 2 maja 2016 r. K.J. złożył kolejny wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. Wniosek ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. odrzucił. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r., sygn. I OZ 1601/16 oddalił zażalenie K.J. na powyższe postanowienie z dnia 23 czerwca 2016 r., przy czym w uzasadnieniu tego postanowienia NSA zauważył, że w aktach sprawy znajduje się wniosek skarżącego z dnia 8 marca 2016 r. o uzupełnienie wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r., który dotychczas nie został rozpoznany przez Sąd I instancji. W dniu 4 kwietnia 2017 r. K.J. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w zakresie nierozpoznania wniosku z dnia 8 marca 2016 r. o uzupełnienie wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1430/15".
Okoliczność nierozpoznania ww. wniosku z 8 marca 2016 r. w terminie 12 miesięcy stała się bezpośrednią przyczyną stwierdzenia przewlekłości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Sąd ustalił z urzędu, że na 270 spraw skarżącego rozpoznawanych (lub dotychczas nie rozpoznanych) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie tylko w tej sprawie zapadło orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzające przewlekłość sądu (skarżący złożył co najmniej 13 skarg na przewlekłość).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonym w sprawie niniejszej postanowieniem wniosek K.J. oddalił wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1430/15 sędziów Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie: [...].
Sąd Wojewódzki uznał, że wniosek jest niezasadny ponieważ z akt sprawy wynika, iż wszystkie wnioski skarżącego (skarga oraz składane po jej oddaleniu kolejne wnioski) zostały rozpatrzone przed wpływem wniosku o wyłączenie od orzekania obu ww. sędzi. W dacie wpływu wniosku o wyłączenie sędziów nie było więc żadnej "sprawy" do rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd Wojewódzki przyjął przy tym (skarżący nie wskazał z imienia i nazwiska sędziów ale wskazania dokonał w sposób opisowy), na podstawie analizy akt sprawy skarżącego, w tym znajdujących się w informacji w bazie o sprawach skarżącego, że wniosek o wyłączenie od orzekania dotyczył postępowania o sygnaturze III SA/Kr 1430/15 oraz: sędzi WSA [...] (sędziego referenta, który w dacie wpływu wniosku z 8 marca 2016 powinien go rozpoznać) oraz sędzi NSA – Przewodniczącej Wydziału III [...].
W ocenie Sądu Wojewódzkiego zasadniczo rozpatrywanie wniosku o wyłączenie od orzekania w trybie art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może dotyczyć tylko takich spraw, w których potencjalnie pozostaje do rozstrzygnięcia przez sąd jakiś wniosek. Tylko w takim przypadku możliwe jest zbadanie przez skład orzekający, czy pomiędzy stronami, a sędzią, który potencjalnie mógłby rozpoznawać sprawę, istnieją okoliczności wzbudzające wątpliwości co do bezstronności. Jeżeli jednak nie ma "sprawy" bo wszystkie wnioski skarżącego zostały rozstrzygnięte przed wpływem wniosku o wyłączenie, to orzekanie co do takiego wniosku nie miałoby jakiegokolwiek związku ze sprawą – skoro sprawy tej już nie ma. Byłoby to orzeczenie bezprzedmiotowe, niezwiązane z jakimkolwiek przyszłym rozstrzygnięciem.
Sąd Wojewódzki podkreślił, że skarżący właściwie nie wskazał we wniosku jaka sprawa pozostawała dalej do rozstrzygnięcia. Teoretycznie skarżący może wnieść zażalenie od ww. postanowienia z 20 czerwca 2017 r. oddalającego wniosek o uzupełnienie wyroku (z akt nie wynika, czy termin na wniesienie zażalenia upłynął ponieważ brak jest dowodu doręczenia); skarżący może również wnieść inne środki zaskarżenia z uchybieniem terminów do ich wniesienia. Właściwym w tych sprawach będzie jednak Naczelny Sąd Administracyjny, co powoduje że wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie byłoby bezprzedmiotowe. Przyjęcie optyki skarżącego skutkowałoby koniecznością merytorycznego rozpatrywania tego typu wniosków nawet w sprawach dawno zakończonych, których akta zostały zarchiwizowane.
Z tych też powodów Sąd pierwszej instancji nie odbierał wyjaśnień sędziów w trybie art. 22 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ, jak już Sąd uzasadniał powyżej, wyjaśnienia takie byłyby bezprzedmiotowe bo nie byłyby związane z jakąkolwiek toczącą się sprawą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł K.J. Wskazał w nim, że w zakresie spraw wchodzi w grę zasada bezstronności sądu. W jego ocenie dopuszczalne jest wniesienie wniosku ogólnego bez potrzeby składania do każdej sprawy wniosku odrębnego celem powielania postępowań o wyłączenie sędziego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak stanowi ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) w art. 18 § 1, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Stosownie do art. 19 ww. ustawy, niezależnie od przyczyn wymienionych w jej art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
Mając na uwadze powyższe podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że aby sędzia podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie, musi istnieć taka sprawa, na gruncie której wyłączenie sędziego będzie analizowane. Brak toczącej się sprawy oznacza bezzasadność wniosku. Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zapatrywania skarżącego na możliwość wnoszenia wniosków o wyłączenie sędziego o charakterze ogólnym, generalnym. Jednocześnie w sprawie nie stwierdzono zaistnienia podstaw do wyłączenia objętych wnioskiem sędziów.
Z powyższych względów oddalono zażalenie na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.