Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 26 października 2017 r. sygn., akt IV SA/Po 661/17 odmówił F. A. (dalej: "wnioskodawca") dopuszczenia do udziału w charakterze strony w postępowaniu w sprawie za skargi M. R. na decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że pismem z 14 września 2017 r. wnioskodawca zwrócił o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wskazując, że jego interes prawny wyraża się w tym, że niniejsze postępowanie dotyczy wywłaszczenia nieruchomości położonej w P. na M. stanowiącej działkę nr [...], dla której w dziale III księgi wieczystej nr [...] zostało wpisane ostrzeżenie o zabezpieczeniu w postaci zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości przez M. R. udzielonym przez Sąd Rejonowy Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu II Wydział Cywilny postanowieniem z 17 września 2007 r. w sprawie o sygn. II Ns 1627/07, tj. sprawie o podział majątku z wniosku wnioskodawcy przy udziale M. R., które obecnie toczy się przed Sądem Rejonowym Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu I Wydział Cywilny pod sygn. I Ns 451/08.
Na rozprawie 26 października 2017 r. wnioskodawca podniósł, że wywodzi swój interes prawny z faktu, że w jego ocenie nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności małżeńskiej. Jednocześnie podał, iż przed Sądem Rejonowym w Poznaniu w I Wydziale Cywilnym toczy się proces o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt I C 638/16/6).
W ocenie Sądu fakt toczącego się postępowania o podział majątku wspólnego i wydane w nim postanowienie o zabezpieczeniu w postaci zakazu zbywania przedmiotowej nieruchomości przez M. R. (dalej: skarżąca") nie mogą stanowić podstawy do uznania, że wnioskodawca przysługuje w niniejszej sprawie interes prawny. Jak wynika z przedłożonego przez wnioskodawcę odpisu księgi wieczystej jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest skarżąca. W księdze wieczystej nie są ujawnione żadne prawa wnioskodawcy do przedmiotowej nieruchomości. Zatem nie ulega wątpliwości, że wnioskodawcy w chwili obecnej nie przysługują żadne prawa do nieruchomości. Wnioskodawca w razie uzyskania korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia ustalającego, iż przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego będzie mógł domagać się dopuszczenia do udziału w sprawie. Za przyznaniem takiego interesu nie przemawia również okoliczność wszczęcia procesu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem rzeczy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie wnioskodawca wniósł o jego uchylenie i dopuszczenie go do udziału w postępowaniu w charakterze strony, bądź ewentualnie o chylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 33 § 2 P.p.s.a. poprzez niesłuszne odmówienie wnioskodawcy dopuszczania do udziału w charakterze strony, w sytuacji gdy wynik postępowania administracyjnego dotyczy jego interesu. W uzasadnieniu zażalenia powtórzył swoją dotychczasową argumentację.
Jednocześnie wnioskodawca wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu o sygn. akt I C 638/16 oraz przed Sądem Rejonowym Poznań Grunwald i Jeżyce o sygn. akt. I Ns 451/08.
Skarżąca w odpowiedzi na ww. zażalenie wniosła o jego oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. W myśl art. 33 § 2 zd. 1 P.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
W myśl powyższego przepisu, ww. podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczył ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym i wnioskować o dopuszczenie do tego postępowania w charakterze uczestnika. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny Pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć zatem interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji.
W związku z tym uznać należy, że mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (zob. postanowienia NSA: z 13 stycznia 2009 r., II OZ 1382/08, z 14 maja 2009 r., I OZ 505/09).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, który uprawniałby do uznania go za uczestnika w niniejszym postępowaniu. Okoliczności wskazywane bowiem przez wnioskodawcę, tj. iż obecnie przed Sądem Rejonowym Poznań-Grunwald i Jeżyce w Poznaniu I Wydział Cywilny toczy się postępowanie o podział majątku wnioskodawcy przy udziale skarżącej pod sygn. akt I Ns 451/08 oraz że przed Sądem Rejonowym w Poznaniu Stare Miasto w Poznaniu toczy się proces o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym pod sygn. akt I C 638/16, jak również fakt, iż w dziale III księgi wieczystej nr [...] przedmiotowej nieruchomości zostało wpisane zabezpieczenie w postaci zakazu zbywania nieruchomości przez skarżącą, nie mogą stanowić podstawy do uznania, iż skarżący ma interes prawny w niniejszej sprawie. Wszczęcie powyższych postępowań, jak i powyższy wpis w księdze wieczystej, nie przesądza jeszcze, iż wnioskodawca posiada jakiekolwiek prawa do przedmiotowej nieruchomości. Dla niniejszej sprawy znaczenie ma przede wszystkim fakt, iż w księdze wieczystej (https://bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/ksiegi-wieczyste), na dzień wydania niniejszego postanowienia, jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisana jest wyłącznie skarżąca. W księdze wieczystej nie są ujawnione żadne prawa skarżącego do przedmiotowej nieruchomości.
Wskazać należy, że jedynie w przypadku zakończenia ww. postępowania i ustalenia przez sąd powszechny, iż przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład majątku wspólnego wnioskodawcy, będzie on mógł domagać się o dopuszczenia go do udziału w sprawie. Prawidłowo w tym zakresie wskazał Sąd I instancji, że dopiero przyznanie wnioskodawcy prawa rzeczowego do nieruchomości, a nie tylko roszczenie czy też przeświadczenie, może stanowić podstawę do uznania, że jest on stroną w postępowaniu o wywłaszczenie nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
----------------------- 1