Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 276/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. została oddalona skarga M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2013 r. Skarżąca nie była obecna na rozprawie, o której terminie została prawidłowo zawiadomiona.
Pismem z dnia 28 listopada 2013 r., skarżąca złożyła wniosek doręczenie odpisu wyroku. Następnie w dniu 4 grudnia 2013 r. wniosła o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku wskazując, że jej intencją było otrzymanie uzasadnienia wyroku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy i pouczona o trybie i sposobie zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie WSA w Gliwicach powyższe okoliczności świadczą o zawinieniu strony, gdyż pomyłka związana z nieznajomością prawa nie usprawiedliwia przekroczenia terminu.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. M., domagając się jego uchylenia.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca ma wykształcenie zawodowe uzyskane w zasadniczej szkole zawodowej specjalnej. Oznacza to, że nie można oceniać jej staranności przez pryzmat przeciętnego, typowego uczestnika procesowego. Sposób formułowania w doręczonych pouczeniach nastręcza trudności w ich zrozumieniu w pełni sprawnym uczestnikom procesu, natomiast wymagania ich właściwego zrozumienia przez skarżącą jest nadużyciem. W ocenie skarżącej, w tym jednostkowym przypadku, powinna być zawieszona przytoczona przez Sąd I instancji zasada, iż nieznajomość prawa nie usprawiedliwia przekroczenia terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony.
Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W postępowaniu z wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, oceniając przesłankę braku winy w uchybieniu terminu stwierdził, że skarżąca z własnej winy nie dokonała czynności. Ocena ta jest niezasadna.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w swojej ocenie wyróżnił dwie czynności, tj. "doręczenie wyroku" i "doręczenie uzasadnienia wyroku", natomiast pouczenie skarżącej nastąpiło tylko w stosunku do tej ostatniej. W sytuacji gdyby przyjąć rozróżnienie przyjęte przez Sąd I instancji za zasadne, powinno ono znaleźć odzwierciedlenie w udzieleniu pouczenia zarówno co do pierwszej z tych czynności, jak i drugiej. Jednakże wyróżnienie takie stanowi przejaw nadmiernego formalizmu sądowego i nie posiada oparcia w obowiązujących przepisach prawa z tego względu, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują jedynie złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Nie ma natomiast uregulowanego, a wyróżnionego przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, postępowania w przedmiocie wniosku o doręczenie odpisu sentencji.
Sąd rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminu do dokonania takiej czynności, a dokonując ich oceny powinien uwzględnić kontekst językowy, systemowy, społeczny i aksjologiczny przepisów oraz cel przepisów. Nie jest w szczególności prawidłowym stanowisko, zgodnie z którym nadmierny formalizm sądowy przedkłada się ponad poszanowanie sprawiedliwości i praworządności, jak i innych praw wynikających wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 101/12 oraz z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 117/12).
Z tych wszystkich względów zasadna jest ocena, że skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wykazała, iż powyższej czynności nie dokonała w przewidzianym dla niej terminie bez własnej winy.
Mając na uwadze powyższe i uznając wniesiony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu za usprawiedliwiony, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a.