Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Agencji Nieruchomości Rolnych w W. na sprecyzowaną w sentencji decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej.
W jego uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że złożoną w sprawie skargę podpisał B. S., Prezes Zarządu Spółki z o.o. [...], jak podał, działający w imieniu Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Zarządzeniem z dnia 1 czerwca 2016 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.) przez wskazanie, czy spełnia on przesłanki do reprezentowania skarżącej Agencji przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnoszący skargę przesłał pełnomocnictwa procesowe upoważniające go do reprezentowania Agencji Nieruchomości Rolnych w W. przez sądami.
W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 15 lipca 2016 r., został on ponownie wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.), przez wskazanie, czy spełnia on przesłanki, określone w art. 35 § 1 i 2 P.p.s.a. do reprezentowania Agencji Nieruchomości Rolnych przed sądami administracyjnymi lub w przypadku braku możliwości ich wykazania, do nadesłania skargi podpisanej, lub podpisania złożonej już skargi przez osobę uprawnioną do jej wniesienia w imieniu Agencji Nieruchomości Rolnych.
Ponadto pouczono go o treści art. 35 P.p.s.a. i poinformowano, że z nadesłanych pełnomocnictw nie wynika fakt spełnienia przezeń przesłanek określonych w ww. przepisie uprawniających do reprezentowania skarżącej Agencji - będącej osobą prawną. Zarządzenie powyższe zostało doręczone B. S. w dniu 1 sierpnia 2016 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 37 akt). Przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego) adwokat M. S. - zgłaszając swój udział w postępowaniu w charakterze pełnomocnika strony skarżącej - przedłożył pełnomocnictwa udzielone przez Agencję Nieruchomości Rolnych, z których jedno zawiera oświadczenie o potwierdzeniu przezeń dotychczasowych czynności podjętych przez pełnomocnika B. S. W tych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, że B. S. nie uzupełnił w sposób prawidłowy braków formalnych skargi, bowiem nie wykazał, że zgodnie z przepisami prawa, w tym art. 35 P.p.s.a., był osobą, która posiadała legitymację do podpisania i wniesienia skargi w imieniu Agencji Nieruchomości Rolnych w W. Mianowicie nie udowodnił, że jest adwokatem, radcą prawnym, pracownikiem jednostki lub organu wnoszącego skargę oraz inną osobą uprawnioną do reprezentacji strony.
Zawodowy pełnomocnik, mogący działać przed sądem w imieniu tego podmiotu, mimo że udzielił odpowiedzi na skierowane wezwanie, nie podpisał wniesionej skargi, lecz jedynie potwierdził czynności dokonane dotychczas przez B. S. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia Agencji Nieruchomości Rolnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniesiono o jego uchylenie. Zarzucono mu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez:
- - błędne zastosowanie i odrzucenie skargi z powołaniem się na niepodpisanie przez pełnomocnika skarżącej skargi, mimo iż do uzupełnienia takiego braku nie był on wezwany;
- - niezastosowanie i zaniechanie wezwania bezpośrednio strony do uzupełnienia braków formalnych skargi podpisanej – jak uznał Sąd I instancji – przez osobę nieuprawnioną.
Zdaniem autora zażalenia, jeżeli Sąd I instancji uznał, że B. S. nie może być pełnomocnikiem Agencji Nieruchomości Rolnych w W., to winien był wezwać do podpisania skargi stronę skarżącą, a nie wyżej wymienionego. Skoro Sąd tego nie uczynił, to powinien przynajmniej przyjąć przedłożone oświadczenie o potwierdzeniu przez stronę skarżącą (prawidłowo umocowanego pełnomocnika) dotychczasowych czynności dokonanych przez osobę podpisaną pod skargą. Z tych powodów zaskarżone postanowienie, jego zdaniem, nie powinno się ostać.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W świetle art. 46 § 1 P.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
- 2) oznaczenie rodzaju pisma;
- 3) osnowę wniosku lub oświadczenia;
- 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
- 5) wymienienie załączników. Stosownie do treści art. 46 § 3 P.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), jaka weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Natomiast po myśli art. 37 § 1 P.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.
Jak trafnie wskazano w zażaleniu, stosownie do utrwalonego orzecznictwa, w sytuacji w której pełnomocnictwa nie przedkłada podmiot, który może być pełnomocnikiem strony (należy do kręgu osób uprawnionych do reprezentacji), jego trzeba wezwać o uzupełnienie tego braku. Natomiast wówczas, gdy pełnomocnik nim być nie może konieczne staje się wezwanie strony do podpisania skargi. W tej sprawie, jeżeli Sąd I instancji po pierwszym wezwaniu B. S. do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie, czy spełnia on przesłanki do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi, uznał iż nadesłane przez niego dokumenty nie potwierdzają tego faktu, to winien był wezwać stronę skarżącą do podpisania skargi, a nie kolejny raz kierować wezwanie do osoby, która jak wynika z nadesłanych dokumentów, nie była w stanie wykazać, że spełnia warunki określone w art. 35 § 1 i 2 P.p.s.a.
Należy bowiem podkreślić, że istnieją tego rodzaju braki formalne pism procesowych, które nie mogą zostać usunięte przez samą stronę. Taka sytuacja może mieć miejsce przykładowo w razie wniesienia skargi kasacyjnej, która to czynność wymaga działania jednego z podmiotów wskazanych w art. 175 P.p.s.a. Czynności strony polegają wówczas tylko na udzieleniu pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej, gdyż sama strona nie może jej sporządzić. Odmienna sytuacja występuje jednak w przypadku skargi skierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, która może zostać wniesiona przez samą stronę. Strona jest władna zatem w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi.
Dodatkowo należy zaakcentować, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać realizacji tego prawa. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, jaki może podlegać usunięciu poprzez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a w związku z art. 57 § 1 w związku z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Dopiero zatem w przypadku uzyskania negatywnej odpowiedzi od strony skarżącej lub upływu wyznaczonego terminu sąd I instancji jest uprawniony do odrzucenia skargi.
Natomiast podniesione w zażaleniu stanowisko, iż strona skarżąca ma możliwość potwierdzenia podjętych dotychczas czynności związanych z wniesieniem i podpisaniem skargi przez osobę, która nie mogła być pełnomocnikiem, uznać należy za błędne. Możliwość ta dotyczy bowiem czynności w toku postępowania, a nie wniesienia skargi (p. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 112/08, publ. CBOSA). Instytucja zatwierdzania czynności dokonanych przez pełnomocnika (art. 44 § 1 P.p.s.a.) nie może być bowiem stosowana zamiast lub obok wezwania tego pełnomocnika (lub strony) do uzupełnienia braku formalnego skargi (p. postanowienie WSA w Opolu z dnia 5 kwietnia 2004 r., sygn. II SA/Wr 1225/01, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 53, s. 27-31; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wyd. 2, s. 115-116; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, Kantor Wydawniczy Zakamycze 2006, s. 110). Należy również podkreślić, że złożenie przez adwokata M. S. pełnomocnictwa do akt sprawy już po wniesieniu skargi, nie usunęło braku formalnego skargi, jakim było podpisanie jej przez osobę nieupoważnioną (która dotąd nie wykazała upoważnienia do reprezentacji strony).
Konkludując, przyszło dojść do przekonania, że skarga w niniejszej sprawie została przez Sąd I instancji odrzucona przedwcześnie.
Wobec przedstawionych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
Rzeczą Sądu meriti będzie podjęcie stosownych, w świetle powyższych wywodów, czynności procesowych.
- - ---------------------- 2