Uzasadnienie
Zaskarżonym zarządzeniem Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, powołując się na § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał Fundację "[...]" z siedzibą w W. do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia.
Zażalenie na to zarządzenie wniosła Fundacja "[...]" z siedzibą w W., podnosząc iż jest organizacją pożytku publicznego, w związku z czym korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów postępowania, na podstawie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.". Stwierdziła ponadto, że przedmiotowa sprawa jest sprawą własną Fundacji, związaną z realizacją jej misji i celów. W jej ocenie dotychczasowe (odmienne) orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie uznać należy za chybione. Opierają się na nieprawidłowym przyjęciu, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie dotyczy bezpośrednio praw i obowiązków organizacji (Fundacji) i nie zmienia jej sytuacji prawnej. Zdaniem żalącej się jest wręcz przeciwnie: sprawa dostępu do informacji publicznej związana jest z przysługującym Fundacji prawem do informacji, a realizacja złożonego wniosku w tej materii może wiązać się z ingerencją w sferę obowiązków Fundacji, m.in. w wyniku obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej za udostępnienie informacji publicznej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie, na obecnym jej etapie i w związku z zarzutem zażalenia, zasadnicze znaczenie ma wykładnia art. 239 § 2 P.p.s.a. Stanowi on, że nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca Fundacja posiada status organizacji pożytku publicznego. Jednak z uwagi na treść art. 239 § 2 P.p.s.a. wymagane jest dodatkowo ustalenie, czy taka organizacja działa we własnej sprawie. W tym bowiem zakresie procedura sądowoadministracyjna zawęża wyłączenie podmiotowe od obowiązku uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, lecz tylko do spraw własnych, jakie prowadzą takie organizacje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie to odnosić trzeba nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, czyli w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych. To samo dotyczy materii bezczynności.
Nie można zatem uznać, że Fundacja wnosząc skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, występuje jako strona w swojej własnej sprawie w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Fundacji, co nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki oraz nie zmienia jej sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie, zwłaszcza dotyczącej udostępnienia informacji publicznej.
W związku z powyższym uznać należy, że w tej sprawie Fundacja nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 P.p.s.a., a wydanie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu było zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.
- - ---------------------- 2