Uzasadnienie
Pismem z dnia 24 listopada 2016r., które wpłynęło do Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W. w dniu 28 listopada 2016r., Fundacja A z siedzibą w W. (skarżąca strona) wniosła skargę na bezczynność Dyrektora w/w Szpitala w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku Fundacji 23 sierpnia 2016r., a co stanowi zdaniem skarżącej naruszenie przepisów art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust.1 i art.13 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji powyższego skarżąca strona wniosła o:
- 1. zobowiązanie strony przeciwnej do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem Fundacji z dnia 23 sierpnia 2016 r.,
- 2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając swe żądanie, skarżąca strona podkreśliła, że wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2016 r. Fundacja wniosła do Dyrektora Szpitala Specjalistycznego im. [...] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: wypełnienia załączonej ankiety, która jest częścią projektu "Na straży praw kobiet w opiece okołoporodowej" realizowanego przez Fundację A, dofinansowanego ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Wskazała, że w/w informacje w formie elektronicznej należy przesłać za pomocą załączonego formularza elektronicznego.
W dniu 13 września 2016r. Fundacja drogą mailową wysłała do Szpitala ponaglenie.
W dniu 14 września 2016 r. ponownie wysłano organowi link do elektronicznego formularza.
Do dnia wniesienia skargi nie został zrealizowany wniosek o udostępnienie żądanej informacji publicznej. Organ w ogóle nie odpowiedział na żadne z wniesionych przez Fundację pism.
Spełnione tym samym zostały – zdaniem Fundacji, warunki formalne do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu, skoro podmiot zobowiązany nie wykonał żadnej czynności, która prowadziłaby do dokonania czynności przewidzianych w ustawie do dostępie do informacji publiczne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W. wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając, że w dniu 12 września 2016r. zgodnie z żądaniem wnioskodawcy - Fundacji A, Dział Sprzedaży Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W. przesłał drogą elektroniczną wypełnioną ankietę stanowiącą załącznik do wniosku o dostęp do informacji publicznej. Natomiast 13 września 2016r. Fundacja A za pośrednictwem poczty elektronicznej upomniała Szpital odnośnie upływu terminu do udzielenia odpowiedzi na złożony 23 sierpnia 2016r. wniosek o dostęp do informacji publicznej oraz wezwała Szpital do dokonania powyższych czynności.
Przytoczone upomnienie wraz z wezwaniem do udostępnienia wnioskowanych informacji publicznych, jak również skarga na bezczynność organu są zdaniem organu bezzasadne, wobec spełnienia przez Szpital Specjalistyczny im. [...] swego obowiązku informacyjnego w dniu 12 września 2016r.
Mając powyższe na uwadze wniosek o oddalenie skargi na bezczynność jest - w ocenie organu w pełni uzasadniony.
Dyrektor Szpitala Specjalistycznego im. [...] w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 27 kwietnia 2017r.(k.52 i k.54) o nadesłanie dowodu Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia przesłania Fundacji w dniu 12 września 2016r. wypełnionej ankiety stanowiącej załącznik do wniosku skarżącej z dnia 23 sierpnia 2016r. o udostępnienie informacji publicznej, przy piśmie z dnia 8 maja 2017r. (k.56) nadesłał wydruk korespondencji skierowanej drogą elektroniczna w dniu 12 września 2016r. do skarżącej (k.57).
Z kolei skarżąca Fundacja w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia 27 kwietnia 2017r.(k.52 i k.53) nadesłała pismo z dnia 15 maja 2017r., w którym wniosła o:
- 1. umorzenie postępowania w sprawie orzeczenia bezczynności,
- 2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce,
- 3. zwrot kosztów postępowania, równocześnie oświadczając, że odpowiedź wysłana przez Szpital Specjalistyczny im. [...] we W., 12 września 2017 r. nie została dostarczona do Fundacji. Odpowiedź została wysłana przez Szpital na niepełny adres mailowy adresata: "[...]", zamiast "[...]", dlatego nie została skutecznie doręczona Fundacji.
Udzielenie odpowiedzi na swój wniosek z dnia 23 sierpnia 2016r. Fundacja otrzymała dopiero wraz z odpowiedzią na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz.1066), sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016r., poz.718), skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a.), oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Powyższa regulacja oznacza, że w sytuacji, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność organu administracji publicznej, a Sąd uzna skargę za uzasadnioną, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Celem skargi na bezczynność organu jest zatem doprowadzenie do wydania aktu względnie dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
Istotne jest przy tym, że w sprawach skarg na bezczynność organów administracji, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka biorąc pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wydawania orzeczenia.
Zgodnie z wypracowaną przez doktrynę definicją stanu bezczynności, stan ten zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności (vide: T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005, s. 86). Dla stwierdzenia stanu bezczynności potrzebne jest zatem ustalenie, iż przekroczono termin w załatwieniu sprawy (dokonaniu stosownej czynności).
W świetle powyższego przyjąć należy, że bezczynność organu na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016r., poz.1764 ze zm.), a w oparciu o którą Sąd rozpatruje niniejszą skargę – oznacza niepodjęcie przez podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej w 14-dniowym terminie wskazanym w art. 13 ustawy, stosownych czynności, czyli nie udostępnienia informacji, jak i nie wydania decyzji o odmowie jej udzielenia (art. 16 ust. 1 ustawy).
Istotne jest przy tym, że prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu (art. 2 ust. 1 u.d.i.p.), z zastrzeżeniem art. 5 tej ustawy, wprowadzającym możliwość ograniczenia realizacji tego prawa m.in. ze względu na ochronę informacji niejawnych, czy też innych tajemnic ustawowo chronionych, a także z uwagi na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Powszechne prawo dostępu do informacji publicznej należy wyraźnie odróżnić od obowiązku udostępnienia tych informacji.
Stosownie bowiem do treści art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1240) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.).
Zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli jest jednym z podstawowych zadań państwa, a wagę jaką mu się nadaje podkreśla konstytucyjne prawo każdego do ochrony zdrowia, o którym stanowi art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wynika z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1638), samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej jest jednym z rodzajów podmiotów leczniczych, wykonujących działalność leczniczą w formie świadczeń zdrowotnych rozumianych jako działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania (art. 2 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy). Znaczenie samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt K 20/9 wskazując, że mając obowiązek realizowania przekazanych im do wykonania zadań publicznych, zakłady te stanowią zabezpieczenie możliwości realizowania celów publicznych związanych z ochroną zdrowia.
W świetle przywołanych przepisów nie budzi wątpliwości, że Dyrektor Szpitala Specjalistycznego im. [...] we W. wykonuje zadania publiczne w zakresie ochrony zdrowia, a więc jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w: Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Go 42/12 oraz Warszawie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 388/13).
Należy przy tym zauważyć, że okoliczność zaliczenia w/w Szpitala do kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej nie była w niniejszej sprawie kwestionowana.
Również żądana przez skarżącą Fundację informacja podlegała zakwalifikowaniu jako informacja publiczna. Zgodnie bowiem z art.1 ust.1 omawianej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie.
Przedmiotem sporu pozostaje natomiast ocena, czy określony wyżej podmiot na dzień wniesienia do Sądu przedmiotowej skargi pozostawał w bezczynności co do żądania strony skarżącej zawartego we wniosku z dnia 23 sierpnia 2016r.
Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że skarżąca Fundacja pismem z dnia 23 sierpnia 2016r. przesłanym z adresu: "[...] " do w/w podmiotu pocztą elektroniczną, wniosła powołując się na przepis art.61 ust.1 Konstytucji RP i art.2 ust.1 i 2 w związku z art.10 ust.1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie informacji, poprzez jej przesłanie w załączonym formularzu elektronicznym (ankieta). Uzasadniając swój wniosek Fundacja wyjaśniła, że otrzymane z ankiety informacje będą podstawą do przygotowania pogłębionej diagnozy i analizy aktualnej sytuacji opieki okołoporodowej w Polsce.
Nadto we wniosku tym Fundacja wskazała specjalnie wygenerowany dla w/w Szpitala link do elektronicznej ankiety, zawierającej także szczegółowe informacje dotyczące skierowanych pytań.
Załatwienie żądania objętego powyższym wnioskiem winno było zatem nastąpić na zasadach i w trybie określonym w przepisach w/w ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej, czyli poprzez czynność materialno - techniczną polegającą na udostępnieniu żądanej informacji (art. 10 i 13 ustawy), w sposób określony w opisanym wyżej wniosku Fundacji, jako, że formę i sposób jej udostępnienia wyznacza zakres żądania wnioskodawcy (art.14 ust. 1 ustawy).
Lektura akt sprawy wskazuje i potwierdza to sama strona przeciwna, że żądaną informację w postaci wypełnionej ankiety Szpital przesłał 12 września 2016r. pocztą elektroniczną na adres: "[...]", zamiast wskazanego przez stronę skarżącą adresu poczty elektronicznej: "[...].
Powyższe ustalenia, jak i to, że skarżony Szpital nie przedłożył Sądowi dowodu Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia przesłania (doręczenia) Fundacji w w/w dniu, a to 12 września 2016r. wypełnionej ankiety stanowiącej załącznik do wniosku z 23 sierpnia 2016r.(tym samym nie wykazując by miało miejsca skuteczne doręczenie skarżącej Fundacji żądanej informacji publicznej), gdy skarżąca Fundacja utrzymuje, że żądaną informację w postaci wypełnionej przedmiotowej ankiety otrzymała dopiero wraz z odpowiedzią na skargę, pozwala na stwierdzenie, że w chwili wnoszenia do Sądu przedmiotowej skargi, czyli w dniu 28 listopada 2016r. skarżony Szpital był w bezczynności.
W tym stanie faktycznym i prawnym przyjąć należy, że Szpital przesyłając do Sądu przy odpowiedzi na skargę w dniu 6 grudnia 2016r. żądaną przez Fundację informację w postaci wypełnionej ankiety, dopiero wówczas zrealizował wniosek z 23 sierpnia 2016r.
Oznacza to, że bezczynność strony przeciwnej w przedmiocie rozpatrzenia w/w wniosku skarżącej Fundacji została usunięta przez sam organ, przy czym bezczynność ta ustała już po wniesieniu do Sądu skargi.
W związku z tym należało przyjąć, że do dnia wniesienia skargi podmiot zobowiązany – Szpital pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia określonych we wniosku z dnia 23 sierpnia 2016r. informacji.
Podkreślić przy tym należy, że udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność czyni zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu w/w Szpitala do rozpoznania żądania strony skarżącej ujętego we wniosku z dnia 23 sierpnia 206r.
Powyższe ustalenia pozwalają na stwierdzenie, że odpadnięcie głównej przesłanki (bezczynności organu), w okresie pomiędzy wpływem skargi do Sądu na bezczynność a rozpoznaniem przez organ wniosku (żądania) skarżącego, uniemożliwiło Sądowi zobowiązanie strony przeciwnej (organu) do podjęcia czynności udostępnienia informacji, która co prawda z przekroczeniem ustawowego terminu, ale została dokonana.
Skoro więc postępowanie w tym przedmiocie okazało się bezprzedmiotowe, należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczona w punkcie I sentencji wyroku. Wskazać przy tym należy, że w orzecznictwie, przyjęte zostało, iż orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, Sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (art. 149 p.p.s.a.). Gdy postępowanie przed Sądem I-szej instancji po wniesieniu skargi na bezczynność organu stało się bezprzedmiotowe i to z uwagi na podjęte przez organ czynności, wówczas Sąd winien orzec o umorzeniu postępowania, a nie o oddaleniu skargi (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 812/08, publ. Lex nr 478295).
Zważyć przy tym należy, że udzielenie w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi, przez organ żądanej informacji, nie zwalniało wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzeczenia, czy bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie stwierdził bowiem, aby przedmiotowy Szpital pozostawał bierny, a ocenę tę Sąd wyprowadził z faktu, biorąc pod uwagę z jednej strony datę wpływu do organu wniosku skarżącej Fundacji o udostępnienie określonej informacji, czyli 23 sierpień 2015r., z drugiej zaś strony - dzień, w którym strona przeciwna usiłowała przekazać skarżącej żądane informacje, tj. 12 września 2016r.
Orzeczenie o kosztach postępowania Sąd oparł na przepisach art. 201 § 1 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. Zasadą jest, iż zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie uwzględnienia skargi - art. 200 p.p.s.a. Na równi z sytuacją uwzględnienia skargi ustawodawca potraktował umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość wskutek podjęcia czynności przez organ w trybie autokontroli – art. 54 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu dokonanie przez organ - pomiędzy wniesieniem skargi na bezczynność a jej rozpoznaniem przez Sąd - czynności, której niewykonanie podniesiono w skardze na bezczynność, stanowi faktyczne "uwzględnienie" skargi przez organ, a zatem uzasadnia zwrot skarżącej Fundacji kosztów postępowania w postaci wpisu sądowego w oparciu przepis art. 200 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a.