Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 403/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 27 maja 2020 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni, od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez podanie numeru PESEL. oraz do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193), w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwania doręczone zostały skarżącej w dniu 1 czerwca 2020 r.. Termin do ich wykonania upływał zatem w dniu 8 czerwca 2020 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie wykonała wezwań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skoro skarżąca mimo stosownych wezwań nie uzupełniła braku formalnego skargi, tj. nie podała swojego numeru PESEL ani też nie uiściła należnego wpisu od skargi to skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Zażalenie na powyższe postanowienie, uzupełnione pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r., złożyła M. K., zarzucając naruszenie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi, w sytuacji, gdy numer PESEL znajduje się w aktach administracyjnych oraz w sprawie zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 404/20, a ponadto złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych (mógł on zostać mylnie przekazany do sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 404/20), co powoduje, że nie było podstaw do odrzucenia skargi.
Wobec powyższego wniesiono o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi;
- zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu w maksymalnej wysokości oraz wydatków w kwocie 5,90 zł (koszt nadania niniejszego pisma) oraz oświadczono, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości ani w części;
- załączenie dokumentów akt sprawy I SA/Wa 404/20, w której znajdują się akta administracyjnego, numer PESEL skarżącej, a także pisma skarżącej, które dotycząca również niniejszego postępowania, bowiem przedmiot obu spraw jest w zasadzie taki sam.
Ponadto skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia numeru PESEL bowiem skarżąca uzupełnia wszelkie dokumenty na bieżąco, a ponadto wnioskowała o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Uczestniczka wskazuje, że jej pisma mogły zostać złożone do sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 404/20, bowiem przedmiot obu tych spraw jest w zasadzie tożsamy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 P.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.
Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie wykonała – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego skargi w postaci podania numeru PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do jego odrzucenia. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Bez znaczenia jest przy tym, że numer PESEL skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy.
Zauważyć także należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z dnia 25 października 2019 r. sygn. akt I OZ 1017/19, z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19, z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II FZ 18/20, z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 745/20 i II OZ 774/20, z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OZ 157/21 oraz z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OZ 224/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 366/19, z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1204/19, z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II OZ 1154/19 oraz z 19 maja 2020 r. sygn. akt II GZ 135/20, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa.
Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie wpisu od skargi, a zatem zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jako podstawę odrzucenia skargi wskazał również art. 220 § 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wskazać należy, że twierdzenia pełnomocnika o wystąpieniu przez skarżącą w niniejszej sprawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, w terminie otwartym do uiszczenia wpisu od skargi, który mógł zostać ewentualnie mylnie dołączony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Wa 404/20, nie potwierdzają znajdujące się w aktach dokumenty. Istotnie, w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 404/20 M. K. złożyła w dniu 1 czerwca 2020 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który został zarejestrowany i rozpoznany przez referendarza sądowego w dniu 21 sierpnia 2020 r. Z treści ww. pisma jednakże nie wynika, aby wniosek o przyznanie prawa pomocy został skierowany również do sprawy I SA/Wa 403/20. Skarżąca w nagłówku pisma, stanowiącego odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie I SA/Wa 404/20, jednoznacznie określiła, że dotyczy ono tej sygnatury. Twierdzenia pełnomocnika zawarte w zażaleniu nie stanowią zatem wystarczającego dowodu do podważenia oceny dokonanej w zaskarżonym postanowieniu ponieważ z pisma M. K. z dnia 1 czerwca 2020 r. nie wynikało aby zostało wniesione w niniejszej sprawie jak również nie zawierało ono treści, która umożliwiałaby odczytanie innej intencji skarżącej niż wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie I SA/Wa 404/20.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.