Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1892/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek T. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem. Z treści wniosku wynika, iż skarżący posiada mieszkanie w Warszawie przy ul. [...] o powierzchni 35,96m2 o wartości ok. 287.680 zł, ponadto razem z żoną posiadają spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w Warszawie przy ul. [...] o powierzchni 61m2 o wartości ok. 488.000 zł. Żona skarżącego posiada także nieruchomość rolną o powierzchni 3,53ha.
Skarżący oświadczył, że jedynym dochodem trzyosobowego gospodarstwa domowego jest kwota 2.720 zł brutto, na którą składa się renta skarżącego i dochody z najmu mieszkania. Podniósł, że syn pracuje dorywczo i wszystkie środki wydaje na swoje potrzeby, obecnie poszukuje pracy. Do wydatków zaliczył: czynsz za mieszkanie przy ul. [...] – 694 zł, czynsz za mieszkanie przy ul. [...] – 594 zł, wydatki na leki – ok. 200 zł, opłaty za gaz – ok. 35 zł, za telefon – 150 zł, za prąd – ok. 260 zł, internet i telewizję – 68 zł, wydatki na odzież, obuwie, środki czystości – ok. 100 zł.
W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu wskazał, że nie posiada odcinka renty, bowiem otrzymuje rentę na konto, żona nie pracuje, zajmuje się domem, nie uzyskuje dochodów z gospodarstwa rolnego, w 2014 roku otrzymała dopłatę do nieruchomości rolnej w wysokości 2.627,50 zł. Oświadczył, że 23 października 2014 r. otrzymał rentę w kwocie 1.175,17 zł. oraz, że nie wie, jakie syn ma dochody, gdyż jest na swoim utrzymaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. T. B. posiada majątek w postaci dwóch mieszkań, z których jedno służy wyłącznie w celu wynajmu. Ponadto żona posiada gospodarstwo rolne o pow. ponad 3,5ha, do którego otrzymała dopłatę w 2014 r. w wysokości 2.627,50 zł. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim osobom powinno przyznawać się prawo pomocy.
W dalszej kolejności wskazano, że wnioskodawca nie wyjaśnił precyzyjnie kwestii dochodów uzyskiwanych przez syna. W formularzu wskazano, że syn pozostaje razem w gospodarstwie domowym z wnioskodawcą i jego żoną. Natomiast nie podano jego dochodów, które należy uwzględnić przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dodatkowym piśmie z dnia 7 listopada 2014 r. wnioskodawca wskazał, że syn jest na swoim utrzymaniu i nie zna jego dochodów.
W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że udzielone przez skarżącego informacje nie są spójne i wiarygodne i nie dają wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, gdy strona w sposób wybiórczy bądź ze sobą sprzeczny przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, niemożliwe jest dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową skarżącego oraz jego możliwości płatnicze i uznał, że może on partycypować w kosztach zainicjowanego postępowania. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 2.720 zł brutto, jest właścicielem mieszkania położonego w Warszawie przy ul. [...], wraz z żoną posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w Warszawie przy ul. [...], a żona skarżącego posiada nieruchomość rolną o powierzchni 3,53ha. Stwierdzić zatem należy, że przy stałym miesięcznym dochodzie skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł.
Ponadto zgodnie ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie, które Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak nieruchomości, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12; J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.