Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Sz 591/10 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 591/10 w sprawie ze skargi G. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...) maja 2010 r. nr (...)w przedmiocie zasiłku celowego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 17 listopada 2010 r. wydał wyrok na rozprawie podczas nieobecności skarżącej, pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy. W dniu 2 grudnia 2010 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącej z dnia 30 listopada 2010 r. o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r. Sąd przyznał G. U. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Sz. pismem z dnia 10 lutego 2011 r. poinformował Sąd, że pełnomocnikiem dla skarżącej w niniejszej sprawie został wyznaczony radca prawny R. S..
W dniu 24 lutego 2011 r. wpłynął do Sądu wniosek wskazanego wyżej pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie pełnomocnik dołączył pismo Dziekana OIRP informujące o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wskazał, że w dniu 15 lutego 2011 r. otrzymał pismo Dziekana OIRP o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla G.U. W dniu 21 lutego 2011 r. pełnomocnik zapoznał się w Sądzie z aktami powyższej sprawy i ustalił, że skarżąca nie złożyła wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Podkreślił, że nie zostały skarżącej doręczone żadne pouczenia odnoszące się do możliwości oraz trybu i terminów ewentualnego zaskarżenia wyroku.
Dodatkowo pełnomocnik podkreślił, że ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej oraz oświadczeń skarżącej wynika, że jest ona osobą w podeszłym wieku, schorowaną, wymagającą podawania specjalnych leków i zachowania specjalnej diety, otrzymuje rentę inwalidzką i nie może pracować. W tych okolicznościach pełnomocnik podniósł, że skarżąca nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować z uwagi na stan psychiczny i fizyczny związany ze stwierdzonymi u niej schorzeniami. Wobec powyższego skarżąca nie dochowała terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku bez swojej winy, a niedotrzymanie terminu było spowodowane jej złym stanem zdrowia, leczeniem oraz niezrozumieniem pouczeń, co w połączeniu z jej nieobecnością na ogłoszeniu wyroku, wywołaną stanem zdrowia uniemożliwiającym stawienie się na rozprawie, doprowadziło do stanu, w którym nie został dotrzymany termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.
W dniu 2 marca 2011 r. wpłynęło do Sądu pismo pełnomocnika skarżącej, do którego zostały dołączone dokumenty, t.j: karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 4 sierpnia 2010 r. oraz dwie decyzje Prezydenta Miasta Ś. w przedmiocie przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków oraz żywności w miesiącach kwiecień, czerwiec oraz listopad, grudzień 2010 roku. Z załączonej karty informacyjnej leczenia szpitalnego wynika fakt leczenia skarżącej w dniach od 27 lipca do 4 sierpnia 2010 r. w Klinice Kardiochirurgii Akademii Medycznej w Szczecinie, gdzie 28 lipca 2010 r. przeszła operację.
Odmawiając przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, na podstawie art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że powołane okoliczności faktyczne nie mogą świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik skarżącej w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał z jednej strony na fakt niepouczenia skarżącej przez Sąd o możliwości oraz trybie zaskarżenia wyroku, a z drugiej strony podniósł fakt niezrozumienia pouczeń przez skarżącą.
Dodatkowo powołał się na ogólnie zły stan zdrowia skarżącej, przyjmowanie leków oraz niemożność samodzielnego funkcjonowania z uwagi na stan fizyczny i psychiczny skarżącej. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca w dniu 30 sierpnia 2010 r. osobiście odebrała zawiadomienie Sądu o terminie rozprawy, do którego zostały dołączone pouczenia m.in. o możliwości doręczenia uzasadnienia wyroku jedynie na wniosek zgłoszony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Dodatkowo skarżąca została pouczona o możliwości zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zdaniem Sądu, nie można przyjąć, że skarżąca nie zrozumiała treści pouczeń kierowanych do niej przez Sąd, o czym świadczy fakt zgłoszenia przez nią w dniu 30 listopada 2010 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. Nie jest też osobą nieporadną, której stan fizyczny i psychiczny nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie, kiedy z akt sprawy wynika, że aktywnie uczestniczyła w tym postępowaniu, składając wnioski oraz skargę do Sądu.
Sąd wyjaśnił również, że ogólnie zły stan zdrowia, przyjmowanie leków, czy też przebyte w przeszłości operacje (w przypadku skarżącej w dniu 28 lipca 2010 r.), nie stanowią same w sobie podstawy do przywrócenia terminu. Okoliczność, że skarżąca cierpi na wskazane dolegliwości nie uzasadnia twierdzenia, że przekroczenie terminu było przez stronę niezawinione, bowiem przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu może być choroba, ale tylko taka, która rzeczywiście uniemożliwiła stronie zachowanie terminu procesowego przy jednoczesnej niemożności wyręczenia się inną osobą.
Pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię poprzez uznanie, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, ewentualnie zmianę tego postanowienia w całości przez przywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu z dnia 17 listopada 2010 r. oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, otępiałą i bardzo chorą, co w sposób bezpośredni wpływa na jej zdolności psychofizyczne i intelektualne, przez co nie jest zdolna do odpowiedniego rozeznania upływu czasu. Niniejsza sprawa zaistniała w momencie gdy strona podlegała intensywnej terapii medycznej po operacji kardiochirurgicznej zażywając znaczną ilość koniecznych lekarstw, które wpływały na jej możliwości intelektualne i uniemożliwiły jej skuteczne działanie w sprawie. Niezależnie od faktu, że skarżąca pomimo chorób prawidłowo składała w toku sprawy skargę oraz wnioski, to sam sposób formułowania tych wniosków wskazuje, że nawet wtedy bez intensywnej terapii medycznej była osobą nieporadną. Nie ma również w swoim otoczeniu osób, które mogą pilnować jej spraw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, Nr 23, s. 1059). Ponadto to na stronie ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu.
Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się więc do oceny, czy podane przez pełnomocnika skarżącej okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Jako powód uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazany został wiek skarżącej, to że jest osobą otępiałą i bardzo chorą (po przebytej operacji kardiochirurgicznej w dniu 28 lipca 2010 r.), co w sposób bezpośredni wpływa na jej zdolności psychofizyczne i intelektualne,
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi, tym bardziej że operacja kardiochirurgiczna skarżącej, na którą powołuje się pełnomocnik, miała miejsce 28 lipca 2010 r., a zatem cztery miesiące przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła zostać uznana za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej wniesienie wniosku o sporządzanie uzasadnienia wyroku z dnia 17 listopada 2010 r.
W warunkach rozpoznawanej sprawy i okoliczności jej towarzyszących nie sposób podważyć prawidłowego w świetle przepisów prawa stanowiska Sądu pierwszej instancji, że G.U. nie uprawdopodobniła w stopniu wystarczającym, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.