Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił J.R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że nie ma środków finansowych umożliwiających jej pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczyła, że w kraju nie mogła znaleźć zatrudnienia wobec czego wyjechała w poszukiwaniu pracy do Irlandii, gdzie zatrudniona jest jako sprzątaczka w hotelu. Jednocześnie oświadczyła, że prowadzi tam jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości, czy mieszkania. Miesięczny dochód skarżącej zadeklarowany został na kwotę 1.073 euro, na który składa się jej wynagrodzenie za pracę.
Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że miesięczne koszty utrzymania to 450 euro – tytułem opłaty za mieszkanie, opłata za prąd i gaz około 100 euro miesięcznie, opłata za telewizję 20 euro oraz opłata za internet - 19,90 euro. Koszty swojego wyżywienia określiła natomiast na kwotę 100 euro tygodniowo. Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty sporządzone w języku angielskim, nie przedkładając dokumentów potwierdzających zadeklarowane wydatki.
Wraz z kolejnym pismem procesowym, skarżąca przedłożyła plik załączników wśród których znajdowały się kserokopie sporządzonych wyliczeń wydatków oraz oryginały paragonów za zakupy produktów spożywczych oraz odzieży.
Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca nie wykazała jakie są w istocie jej wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyła, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego natomiast w kolejnym piśmie procesowym oświadczyła, że jej wydatki na "dom" w Irlandii wynoszą 450 euro miesięcznie. W ocenie Sądu I instancji, skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy. Nie przedłożyła w zasadzie żadnych dokumentów, które wskazywałyby na wysokość ponoszonych przez nią wydatków. Natomiast złożone w dniu 22 lutego 2011 r. dokumenty sporządzone zostały w zasadzie w nieczytelnej formie i stanowią własnoręcznie dokonane obliczenia, które w żaden sposób nie obrazują obciążających stronę zobowiązań.
Sąd I instancji dokonał wyliczenia wydatków skarżącej wskazując, że po ich odliczeniu od dochodu do dyspozycji skarżącej pozostaje kwota 483,10 euro. W ocenie Sądu I instancji, nawet uwzględniwszy konieczność pomniejszenia tej kwoty o wydatki, jakie wiążą się z potrzebą zakupu żywności oraz środków czystości czy odzieży, kwota ta powinna umożliwić poczynienie oszczędności wystarczających na uiszczenie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej. Tym bardziej, że jej syn pozostaje w Polsce pod opieką babci i przez to skarżąca obecnie nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Wyjaśniła, że zestawienie wydatków nie zostało sporządzone przez nią, lecz przez osobę, od której wynajmuje mieszkanie. Wyjaśniła, że jej dochód został obliczony nieprawidłowo, bowiem pracuje sezonowo, a więc nie we wszystkich miesiącach roku otrzymuje określone we wniosku kwoty. Wskazała również, że wszelkie możliwe oszczędności przeznacza na kontakty z synem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca otrzymuje stały dochód. Dochód ten jak zasadnie przyjął Sąd I instancji wynosi 1073 euro miesięcznie. Wskazywanie przez skarżącą w zażaleniu, że dochód ten otrzymuje sezonowo należy ocenić jako spóźnione i nieprzekonujące, bowiem Sąd I instancji analizował oświadczenia skarżącej na podstawie przedłożonego wniosku, gdzie w sposób jednoznaczny podała ona, że dochód otrzymuje miesięcznie. Powyższą okoliczność potwierdza również załączone rozliczenie roczne za rok 2009, z którego wynika, że skarżąca otrzymała w tym roku kwotę 12879 euro (a więc miesięcznie właśnie 1073 euro). Nie ulega wątpliwości, że na stronie postępowania ciąży obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy procesu sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie całego obowiązku w tym zakresie na Skarb Państwa. Słusznie Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca otrzymując stały dochód powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie kosztów związanych z wniesieniem skargi, w tym środki związane z występowaniem w postępowaniu z udziałem pełnomocnika.
W związku z powyższym drugorzędną kwestią pozostają okoliczności uzupełnienia przez skarżącą braków wniosku. Po pierwsze, skarżąca część braków uzupełniła po terminie zakreślonym w wezwaniu, ale zważywszy na to, że skarżąca przebywa za granicą oraz to, że Sąd I instancji nadesłane dokumenty uwzględnił rozpatrując wniosek, okoliczność ta pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Po drugie, bez znaczenia jest również czy skarżąca dokumenty te sporządziła własnoręcznie oraz czy są one czytelne. Oczywistym jest, że skarżąca przebywając za granicą nie musi legitymować się tytułem prawnym do lokalu, aby w nim zamieszkiwać i ponosić koszty jego utrzymania. Czytelność zestawienia przedstawionego przez stronę również pozostaje bez znaczenia, skoro ani Sąd I instancji, ani też skarżąca kosztów utrzymania mieszkania nie kwestionuje. Ważną jest natomiast przeprowadzona przez Sąd I instancji dokładna i oparta na zasadach doświadczenia życiowego analiza dochodów i wydatków skarżącej, które doprowadziła do wniosku, że skarżąca dysponuje kwotami pozwalającymi jej zabezpieczenie środków na pokrycie kosztów partycypowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Uznać zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zasadnie przyjął, iż brak było podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy.
Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.