Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1710/18 na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę M. A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik skarżącej M. A. S. nie nadesłał w wyznaczonym terminie pełnomocnictwa (lub jego wierzytelnego odpisu) do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi.
Zażalenie na to postanowienie złożyli A. E., M. H. i M. A. S., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania wedle norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi i odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia tych braków; § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 190, poz. 1277 ze zm.) w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. poprzez brak wyszczególnienia na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dwóch pism sądowych; a także § 2 ust. 1 tego rozporządzenia w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. poprzez doręczanie jedną przesyłką (w jednej kopercie) pism sądowych dotyczących różnych spraw.
W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pismem z dnia 18 października 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej przesłał do akt sprawy do [...] Urzędu Wojewódzkiego notarialny odpis wniosku o wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego do M. M. S. (wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski) oraz odpis pełnomocnictwa od M. A. S., czyli dokumenty, o które wzywał Sąd Wojewódzki. Tym samym w ocenie wnoszącej zażalenie nie było podstaw do wezwania do uzupełnienia braków skargi w tym zakresie.
Ponadto podniesiono, że organ prowadził postępowanie zainicjowane wnioskiem M. M. S., Z. R. H., A. E. oraz J. C.-E. z dnia 12 grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP w ten sposób, że pomimo formalnego podziału na osiem spraw, prowadzone były jedne akta. W tej sytuacji pełnomocnik M. A. S. uznał, że - skoro otrzymał jedną kopertę z wezwaniem - to wezwanie dotyczy jednej sprawy, ale obydwóch majątków (S., D.). Uważał, że odpowiada na jedno wezwanie (jedna koperta) dotyczące obu majątków. Pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że odpowiedział na wezwanie, adresując kopertę, jak i potwierdzenie nadania "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie", "skarga S., D., odp. na wezwanie sądu z 18.09.2018 r." i jego intencją była odpowiedź na wezwanie zarówno co do majątku S., jak i D.. Zwrócono także uwagę na brak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dokładnego wyszczególnienia, że korespondencja dotyczy dwóch wezwań dotyczących dwóch osobnych spraw sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do tej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 cytowanej ustawy, który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę.
W myśl art. 46 p.p.s.a. skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 tej ustawy, z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.
W niniejszej sprawie A. E., M. H. i M. A. S., reprezentowani przed adw. S. B., złożyli skargę do Sądu Wojewódzkiego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Bezsporne w sprawie jest, że do skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo uprawniające adwokata S. B. do działania w imieniu skarżącej M. A. S. Wyjaśnić należy, że obecne brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a. wprowadzone zostało przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Dotychczas, przed wspomnianą nowelizacją, przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa - nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Aktualne brzmienie nie nasuwa natomiast żadnych wątpliwości co do tego, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienie NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt I OZ 906/18).
W tej sytuacji nie mogą zostać uwzględnione twierdzenia zawarte w zażaleniu dotyczące braku podstaw do wezwania do nadesłania pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu z uwagi na przedłożenie poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt administracyjnych sprawy. Sąd I instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego go do działania w imieniu skarżącej M. A. S. przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone adresatowi w dniu 25 września 2018 r., zatem termin na jego wykonanie upływał w dniu 2 października 2018 r. Pomimo upływu tego terminu, nie zostało wykonane, czego autor zażalenia nie kwestionuje.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego sprawę nie można także podzielić zarzutu zawartego w zażaleniu dotyczących braku możliwości doręczania jedną przesyłką (w jednej kopercie) pism sądowych dotyczących różnych spraw.
Podkreślić wypada, że zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy rozdziału 4 w dziale III p.p.s.a. nie stanowią inaczej. Wobec tego odpowiednie zastosowanie przy doręczaniu pism mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.; dalej: rozporządzenie MS z 12 października 2010 r.), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 131 § 2 k.p.c. Z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona. Na stronie adresowej przesyłki umieszcza się napis: "Polecona - za potwierdzeniem odbioru". Do przesyłki dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, którego wzór określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (ust. 2).
Wbrew twierdzeniom autora zażalenia praktyka wysyłania przez Sąd w jednej przesyłce korespondencji dotyczącej kilku spraw, znajdujących się na tym samym etapie postępowania i do tego samego adresata nie budzi wątpliwości. Jest to zrozumiałe działanie mające na celu potrzebę ograniczania kosztów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. W orzecznictwie wskazuje się, że dla prawidłowości dokonania w taki sposób doręczenia jest wymagane, aby okoliczność przesłania w jednej przesyłce kilku pism wynikała z dołączonego do przesyłki potwierdzenia odbioru (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt I GZ 131/18 oraz z dnia 29 listopada 2016 r. sygn. akt I FSK 1320/16).
Warunki powyższe zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Z akt sprawy oraz sprawy o sygnaturze I SA/Wa 1711/18 wynika, że obie sprawy zostały zainicjowane skargami A. E., M. H. i M. A. S., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata S. B. W obu sprawach w odniesieniu do skarżącej M. A. S. nie zostały dochowane warunki formalne skargi - nie zostało dołączone do skargi pełnomocnictwo ani jego wierzytelny odpis. Wezwania do uzupełnienia braków skarg zostały wysłane w jednej przesyłce. Podkreślenia wymaga, że fakt otrzymania obu wezwań nie został zakwestionowany w zażaleniu. W terminie 7 dni od doręczenia przedmiotowej przesyłki do Sądu wpłynęło jednak jedynie pismo z dnia 27 września 2018 r. stanowiące odpowiedź na jedno wezwanie - w sprawie I SA/Wa 1711/18. O intencjach autora tego pisma świadczy jednoznacznie oznaczenie sygnatury akt w nagłówku pisma, zwłaszcza biorąc pod uwagę brak jakichkolwiek innych danych (mogących wskazywać na to, że pismo zostało wystosowane w odniesieniu do innej sprawy niż ta wskazana w nagłówku) zarówno w treści pisma, jak też na kopercie.
Zastrzeżeń Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi także zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej rzeczone wezwania. W rubryce "Rodzaj przesyłki" w sposób wyraźny zaznaczono, że przesyłka dotyczy dwóch odrębnych spraw sądowych - podano dwie sygnatury. Ponadto określono charakter pism znajdujących się w kopercie - wezwanie o pełnomocnictwo i postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, a także odpis odpowiedzi organu na skargę. Dodać warto, że także na załączonej do zażalenia kopii koperty zostały wyszczególnione obie sygnatury. W tej sytuacji nie są usprawiedliwione twierdzenia autora zażalenia odnoszące się do niewłaściwego oznaczenia zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Rodzaj przesyłki został określony na tym dokumencie w sposób czytelny.
W konsekwencji powyższego uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzucił skargę M. A. S. Zatem zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.