Postanowienie NSA z 26 kwietnia 2013 r., I OZ 327/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Łd 680/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym

Sprawa

w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił B.D. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż skarżący nie wskazał w swoim wniosku żadnych danych o jego sytuacji majątkowej i finansowej, wobec czego wezwano go – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., do przedłożenia dokumentów ujawniających jego dochody oraz koszty utrzymania. Strona nie przedłożyła żądanych dokumentów, ograniczając się do złożenia oświadczenia, iż danych o swoich dochodach nie ujawnia z obawy o możliwość zapoznania się z tymi danymi przez osoby trzecie. Sąd podniósł, iż B.D. nie wykonał wezwania i nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, co stanowiło podstawę odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a.

Zażalenie na to postanowienie wniósł B.D., podnosząc iż odmowa przyznania mu prawa pomocy narusza konstytucyjną zasadę dostępu do dwuinstancyjnego postępowania sądowego. Ponadto wskazał on ponownie, iż orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane, co narażałoby go na niebezpieczeństwo zapoznania się z jego sytuacją majątkową osób niepożądanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym siebie i rodziny.

Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z Sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić.

Działania Sądu do uściślenia oświadczeń strony podejmowane są na podstawie art. 255 ustawy P.p.s.a., który stanowi, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych, stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dodatkowe oświadczenie lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja przepisu art. 255 P.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem.

B.D., z uwagi na brak wskazania we wniosku jakichkolwiek danych o osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach, wezwany został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do uzupełnienia rubryk formularza oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów, które miały wyjaśnić w sposób dostateczny kwestię jego sytuacji majątkowej. Pomimo skutecznego wezwania strona nie uzupełniła formularza i nie przedłożyła żądanych dokumentów, oświadczając jedynie, iż danych tych nie ujawni z uwagi na możliwość zapoznania się z treścią orzeczeń sądów administracyjnych przez osoby trzecie, co może sprowadzić na niego niebezpieczeństwo.

Sąd I instancji uznał więc, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić. Dodatkowo odmowa uzupełnienia przez skarżącego rubryk wniosku dotyczących osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków uniemożliwiła w istocie dokonanie oceny sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony, a działania skarżącego stanęły na przeszkodzie w ewentualnym uwzględnieniu jego wniosku.

Z uwagi na podniesione powyżej okoliczności tj. brak wykazania przez skarżącego zaistnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.