Postanowienie NSA z 18 sierpnia 2022 r., I OZ 330/22

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2761/20

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 września 2020 r. nr 1401-IEE3.711.2.115.2020.DR w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 11 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2761/20 (dalej postanowienie z 11 marca 2021 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w tej sprawie wniosek Z. K. o wstrzymanie wykonania dotyczy postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to nie nadaje się do wykonania, bo nie nakłada na skarżącą żadnych obowiązków ani nie określa nakazów czy zakazów określonego zachowania. Nie kreuje ono obowiązku, nie obliguje jego adresata do określonego zachowania, więc nie może być również wykonane w trybie przymusowym w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, nie dokonuje oceny zasadności skargi (k. 52-54 akt sądowych).

Zażalenie na postanowienie z 11 marca 2021 r. złożyła Z. K. (dalej skarżąca), wnosząc o natychmiastowe umorzenie postępowania egzekucyjnego i uchylenie czynności egzekucyjnej - dokonanego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., a także zajęcie wynagrodzenia za pracę w [...], jako dokonanych z rażącym naruszeniem prawa oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Skarżąca podniosła, że organy obu instancji nie zastosowały się do podstawowych reguł postępowania administracyjnego, gdyż nie dokonały należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia sprawy. Wskazała, że organ nie przeprowadził rzetelnej analizy treści zarzutów i tytułów wykonawczych, jak i treści zajęć, gdyż nie dostrzegł rozbieżności w okresach za jakie rzekome należności mają być egzekwowane. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 33 § 1 pkt 1, 6 i 8, art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3, art. 26 § 5 pkt 1 i 2, art. 67 § 2 pkt 4, art. 80 § 3, art. 1a pkt 12 lit. A tiret 1, 3, 4 i 5, art. 72, art. 79 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438; dalej upea), a także art. 871 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (dalej kp) (k. 128, 135-144 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W myśl art. 61 § 3 ppsa (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Ze wskazanego przepisu wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 ppsa nie oznacza jednak, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wolters Kluwer 2016, s. 560, uw. 6). Instytucja wstrzymania wykonania decyzji może dotyczyć wyłącznie takiej kategorii decyzji administracyjnych, które mają przymiot wykonalności, tzn. stwierdzają lub tworzą po stronie swoich adresatów obowiązki prawne lub uprawnienia (postanowienia NSA z: 1.12.2011 r. I FZ 403/11; 16.11.2011 r. II OZ 1108/11; 28.9.2011 r. II OZ 852/11; 18.7.2013 r. II OZ 569/13, cbosa). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję uchylającą decyzję przyznającą zasiłek celowy na zakup żywności i odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. Co do zasady cechy wykonalności nie mają akty odmowne (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 447, nb 2). Uprawdopodobnienie zaistnienia przynajmniej jednej ze wskazanych w art. 61 § 3 ppsa przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to występującą po jego stronie konieczność przywołania konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie decyzji spowoduje w stosunku do strony niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i przytoczenia okoliczności uzasadniających to żądanie wraz z informacjami, które mogą to żądanie uprawdopodobnić. Pojęcie wyrządzenia znacznej szkody należy przy tym rozumieć w taki sposób, że chodzi o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to z kolei takie prawne lub faktyczne skutki, które - raz zaistniałe - powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zasadnicze znaczenie dla wstrzymania wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 61 § 1 ppsa, ma ich charakter prawny. Przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Art. 61 § 3 ppsa znajduje zatem co do zasady zastosowanie tylko w odniesieniu do tych decyzji, które nakładają określony obowiązek na oznaczony podmiot. Wykonanie aktu administracyjnego należy z kolei rozumieć jako doprowadzenie w sposób dobrowolny lub w trybie egzekucji do pewnego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podkreślić, że trafnie Sąd I instancji ocenił, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 18 września 2020 r. nr 1401-IEE3.711.2.115.2020.DR (dalej postanowienie z 18 września 2020 r.) w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Wola w Warszawie nr 1440-SEE.711.24.2020/AK z 19 lutego 2020 r. (dalej postanowienie z 19 lutego 2020 r.) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mieści się w katalogu decyzji nadających się do wykonania. Zarówno postanowienie organu I, jak i II instancji nie nakłada na skarżącą żadnych nowych obowiązków. Stwierdzony postanowieniem z 19 lutego 2020 r., a następnie postanowieniem z 18 września 2020 r. brak podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu na samo postępowanie egzekucyjne. Nie jest możliwe w trybie art. 61 § 3 ppsa wstrzymanie wykonania postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zarzuty podniesione w zażaleniu koncentrują się na wadliwości – w ocenie skarżącej – działań organu egzekucyjnego. Zarzuty zażalenia pozostają bez znaczenia dla wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia, ponieważ dotyczą one istoty sprawy i jako takie zasadniczo podlegają badaniu w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jedynie przesłankowo. W tej sprawie jednak nawet ich przesłankowa analiza jest niecelowa, ponieważ - jak już wyżej wskazano - zaskarżone postanowienie nie mieści się w kategorii aktów lub czynności możliwych do wstrzymania. W tym kontekście nie jest więc istotne, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko skarżącej dotyczy kilku tytułów wykonawczych. Wobec braku zaistnienia przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, należało uznać, że zażalenie stanowi jedynie polemikę z zaskarżonym postanowieniem, które w całości odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.