Postanowienie NSA z 22 maja 2012 r., I OZ 345/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 rozstrzygające wątpliwości interpretacyjne wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. I SA/Wa 1172/04

Sprawa

w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnął wątpliwości interpretacyjne wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. I SA/Wa 1172/04.

Uzasadniając powyższe orzeczenie Sąd I instancji wskazał, iż pismem z dnia 18 kwietnia 2011 r. S. P. wniósł o dokonanie wykładni uzasadnienia powyższego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. I SA/Wa 1172/04 "poprzez dokładne określenie początku biegu 5 letniego okresu archiwizacji dokumentów księgowych dotyczących wykonania decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 1989 r." Skarżący podnosił, iż pomimo niemal codziennego analizowania treści uzasadnienia wyroku, nie jest w stanie ustalić daty rozpoczęcia biegu pięcioletniego okresu przechowywania akt księgowych wykonania decyzji, do czego zobowiązany był wojskowy organ administracyjny. Ustalenie tej daty jest zaś niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości na czym polegała realizacja w stosunku do jego osoby prawa do osobnej kwatery stałej, gwarantowanej ustawą z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych oraz zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1984 r. nr 63/MON.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 odmówił wykładni uzasadnienia wyroku. Sąd stwierdził, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż treść uzasadnienia wyroku, a zwłaszcza wskazane w nim motywy jakimi kierował się Sąd oddalając skargę, nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, wymaganych do skorzystania z uregulowanej w art. 158 p.p.s.a., instytucji wykładni wyroku. Sąd wskazał, że żądanie skarżącego sprowadza się w istocie do tego, by Sąd w trybie art. 158 p.p.s.a., poszerzył określone w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r. ustalenia w zakresie stanu faktycznego o dodatkowe informacje, które skarżący uważa za istotne z punktu widzenia sporu jaki toczy z organami wojskowymi. Takie zaś poszerzenie wyroku o elementy w nim ujęte wykracza - w ocenie Sądu - poza wykładnię wyroku określoną w tym przepisie. Nie prowadziło by ono bowiem do interpretacji uzasadnienia wyroku, ale do jego merytorycznej zmiany.

Rozpoznając wniesione zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 452/11 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że skarżący składając przedmiotowy wniosek o wykładnię wątpliwości interpretacyjnych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 wskazał następujący fragment uzasadnienia tego wyroku, który w jego ocenie wywołuje wątpliwości interpretacyjne: "Słuszne jest zatem stwierdzenie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, że skoro organ pierwszej instancji nie posiada dokumentów potwierdzających dokonanie wpłaty kwoty 1820360 zł na konto Kujawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w I. z powodu zakwalifikowania ich jako dokumentów księgowych, których okres przechowywania trwał pięć lat, to tym samym nie można wydać zaświadczenia o żądanej treści". Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien wskazać prawidłową interpretację wskazanego fragmentu uzasadnienia wyroku poprzez doprecyzowanie początkowego dnia, od którego rozpoczął bieg przewidziany przez ustawodawcę pięcioletni termin do przechowywania dokumentów księgowych.

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dokonania wykładni wyroku tego Sądu z dnia 18 sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał między innymi, iż w niniejszej sprawie nie istnieją żadne dokumenty umożliwiające określenie początkowego dnia biegu terminu, m.in. dokumenty potwierdzające fakt wykonania decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...]. Sąd nie był więc władny dokonać wykładni wyroku przez określenie dokładnego początku biegu terminu przechowywania dokumentów. Brak właściwej dokumentacji uniemożliwia nawet potwierdzenie, czy wskazana decyzja została w ogóle wykonana. Zdaniem Sądu te okoliczności wskazywały na brak podstaw do dokonania wykładni wyroku.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. P. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 760/11 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA zauważył, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, iż Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę po przekazaniu jej nie mógł orzec inaczej, niż nakazał mu to Sąd odwoławczy we wskazówkach zamieszczonych w uzasadnieniu orzeczenia uchylającego rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 452/11 nakazał Sądowi pierwszej instancji dokonanie wykładni przedmiotowego wyroku przez ustalenie dokładnej daty, w której rozpoczął bieg pięcioletni termin, w którym organ zobligowany był do przechowywania dokumentów księgowych. W ocenie NSA, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmawiając ponownie dokonania wykładni wskazanego wyroku naruszył więc nakaz wynikający z art. 190 ustawy p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ponownie rozpoznając wniosek w zaskarżonym postanowieniu zauważył, że punktem wyjścia dla rozpoznania wniosku S. P. o wyjaśnienie wątpliwości, co do wskazanego przez wnioskodawcę fragmentu uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04 jest postanowienie NSA z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 760/11, w którym Sąd ten - wskazując na obowiązek sądu niższego rzędu do ustalenia dokładnej daty, w której rozpoczął bieg pięcioletni termin na przechowywanie dokumentów księgowych – nakazał WSA w Warszawie przychylenie się do wniosku S. P. i uznanie w sentencji postanowienia za wykładnię dokonaną zgodnie z żądaniem strony ustaleń i wniosków poczynionych w postanowieniu WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04.

Sąd wskazał, że przepisy szczególne normujące kwestię przechowywania dowodów księgowych zawarte są w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 w wersji pierwotnej). Z adnotacji uczynionej na drugiej stronie decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 1989 r., nr [...]oraz oświadczenia wnioskodawcy zawartego w zażaleniu z dnia 6 czerwca 2011 r. wynika, że decyzja ta została doręczona S. P. w dniu 17 grudnia 1989 r. Biorąc pod uwagę ówczesną treść art. 130 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz treść oświadczenia S. P. z dnia 12 grudnia 1989 r. o rezygnacji z przysługującego od tej decyzji środka odwoławczego należało przyjąć, że wspomniana decyzja stała się ostateczna i zarazem wykonalna po upływie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie, tj. od dnia 2 stycznia 1990 r. (art. 129 § 2 w zw. z art. 57 § 4 ówcześnie obowiązującego Kpa).

Sąd stwierdził, iż w aktach sprawy brak dowodów na to, w jakiej dacie przedmiotowa decyzja została wykonana. Nie wiadomo zatem w jakim konkretnie dniu organ administracji wojskowej przekazał kwotę 1.820.360 zł wynikającą z tej decyzji na rzecz Kujawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w I.. Mając jednak na uwadze datę wykonalności decyzji nr [...], tj. 2 stycznia 1990 r., treść kopii pisma Kujawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w I. z dnia 22 kwietnia 1990 r., nr członkowski 22218 o braku do dnia 22 kwietnia 1990 r. na koncie Spółdzielni kwoty 1.820.360 zł (k-87 akt sądowych) oraz treść kopii pisma podpisanego przez wicedyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z dnia 14 lipca 2004 r., nr [...] o przekazaniu pomocy finansowej na rzecz Kujawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w I. (k-49 akt sądowych) należało przyjąć, że dowód księgowy dotyczący wspomnianej decyzji został wytworzony po dniu 22 kwietnia 1990 r. i prawdopodobnie zawierał datę roczną operacji gospodarczej (art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości), wskazującą na 1990 r. W tej sytuacji zgodnie z przepisem art. 74 ust. 3 ustawy o rachunkowości okres przechowywania danego zbioru – w niniejszej sprawie dowodu księgowego, o którym mowa w art. 74 ust. 2 pkt 8 - oblicza się od początku roku następującego po roku obrotowym, którego ten dany dowód księgowy dotyczy.

Sąd stwierdził, że wobec tego należało przyjąć, że termin pięcioletni do przechowywania dowodu księgowego rozpoczął bieg z dniem 1 stycznia 1991 r. i to stwierdzenie stanowi doprecyzowanie fragmentu uzasadnienia wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1172/04, którego domagał się skarżący.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S. P., zarzucając:

• naruszenie prawa materialnego i procesowego, a ustalenie daty, od której rozpoczął bieg do przechowywania dokumentów księgowych jako niezgodny ze stanem faktycznym;
• nie wykonanie wskazówek zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 760/11.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł m. in., że Sąd I instancji niewłaściwie powołał się na przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości i zastosowanie ich w stosunku do decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r. jest niezgodne z art. 145 § 2 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270 j.t.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem, Sąd I instancji, rozpoznając sprawę po przekazaniu jej nie może orzec inaczej, niż nakazał mu to Sąd odwoławczy we wskazówkach zamieszczonych w uzasadnieniu orzeczenia uchylającego rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OZ 760/11, stwierdził, iż Sąd I instancji, rozpoznając sprawę po przekazaniu jej nie mógł orzec inaczej, niż nakazał mu to Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 452/11. Sąd odwoławczy nakazał Sądowi I instancji dokonanie wykładni tego wyroku przez ustalenie dokładnej daty, w której rozpoczął bieg pięcioletni termin, w którym organ zobligowany był do przechowywania dokumentów księgowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując się do wskazówek Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że zgodnie z na podstawie art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 w wersji pierwotnej) okres przechowywania danego zbioru – w niniejszej sprawie dowodu księgowego, o którym mowa w art. 74 ust. 2 pkt 8 - oblicza się od początku roku następującego po roku obrotowym, którego ten dany dowód księgowy dotyczy i przyjął, że dowód księgowy dotyczący decyzji z dnia [...] grudnia 1989 r. został wytworzony po dniu 22 kwietnia 1990 r. W związku z tym Sąd ustalił, że termin pięcioletni do przechowywania dowodu księgowego rozpoczął bieg z dniem 1 stycznia 1991 r.

Wprawdzie Sąd I instancji powołał się na przepisy ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., jednakże uchybienie to nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z wcześniej obowiązującymi przepisami, tj. Zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych zasad prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarki uspołecznionej (M.P. z dnia 15 grudnia 1983 r.), termin przechowywania dowodów księgowych, zgodnie z § 112, oblicza się analogicznie, jak w powołanej przez Sąd I instancji ustawie o rachunkowości.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.