Postanowienie NSA z 6 maja 2014 r., I OZ 347/14

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dnia 6 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...]

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 30/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata

Skład

Sędzia NSA Maciej Dybowski przewodniczący

Sprawa

w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 30/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że dnia 2 stycznia 2014 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej Stowarzyszenie) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Środowiska w sprawie rozpoznania wniosku z 8 sierpnia 2013 r. dotyczącego zmiany kwalifikacji lokalu mieszkalnego w [...], gm. [...] jako zbędnego dla gospodarki leśnej Lasów Państwowych – Nadleśnictwo [...]. Wraz ze skargą złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu.

Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie motywując to oczywistą bezzasadnością skargi złożonej w niniejszej sprawie, stosownie do art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa; k. 36-39 akt sądowych).

Zażalenie na powyższe rozstrzygniecie wniosło Stowarzyszenie wskazując w szczególności, że "Sąd nie odniósł się i nie doręczył Stowarzyszeniu orzeczenia w przedmiocie skargi, a zwłaszcza nie odniósł się w żaden sposób do wniosku o wszczęcia postępowania administracyjnego przez Ministra Środowiska w Warszawie, jak również nie odniósł się w żaden sposób do poprzedzającego skargę wezwania do usunięcia naruszenia prawa z dnia 12.11.13 r.".

Wskazując na powyższe Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie wniosku o zwolnienie z opłaty skargi w części ponad kwotę 20,00 zł; wydanie orzeczenia w przedmiocie ponownego wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu oraz rozpoznanie i doręczenie orzeczenia w przedmiocie skargi z 2 stycznia 2014 r. (k. 54 akt sądowych).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-263 ppsa. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 ppsa. Negatywne przesłanki, wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy, sformułowane zostały w art. 246 § 3 i w art. 247 ppsa.

Art. 247 ppsa stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (postanowienia NSA z: 18.4.2008 r., I OZ 273/08; 14.2.2012 r., II GZ 41/12; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2010, s. 572; M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2011, s. 803). Zastosowanie art. 247 ppsa jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 ppsa. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, że w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi, powoduje odmowę przyznania prawa pomocy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie, taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Z treści wniosku skarżącego z dnia 8 sierpnia 2013 r. i załączonych doń odpisów dokumentów (k. 2-12 akt sądowych) wynika, że został on złożony w trybie art. 221 kpa. Przepis ten dotyczy prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Z treści art. 241 kpa wynika, że przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy prawo wniesienia skargi w trybie określonym w rozdziale 2 działu VIII kpa (art. 246 § 1 kpa). Umieszczenie danego lokalu w wykazie lokali niezbędnych do prowadzenia gospodarki leśnej w nadleśnictwie [...] należy do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, nie zaś do Ministra Środowiska. Minister Środowiska nie może zatem być bezczynny w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skarg dotyczących instytucji skarg i wniosków, uregulowanych w dziale VIII kpa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niewłaściwość Sądu I instancji oznacza oczywistą bezzasadność skargi, o której mowa w art. 247 ppsa, a w takiej sytuacji prawo pomocy nie przysługuje, a zatem należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność jego skargi.

Postanowieniem z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 20/14 WSA w Warszawie odrzuciło skargę Stowarzyszenia na bezczynność Ministra Środowiska w przedmiocie rozpoznania wniosku (k. 43-46 akt sądowych). Odbiór niniejszego postanowienie pokwitował w dniu 1 kwietnia 2014 r. K. C. (k. 53 akt sądowych). Twierdzenie zawarte w zażaleniu, że Sąd I instancji nie wydał i nie doręczył skutecznie orzeczenia w przedmiocie skargi, nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji postanowienia.