Postanowienie NSA z 29 września 2026 r., I OZ 348/26

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 29 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 7/26 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku

Sprawa

w sprawie ze skargi M.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 28 października 2025 r. nr KOC/4293/Zs/25 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Przybysz przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 9 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 7/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M.G. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 28 października 2025 r. nr KOC/4293/Zs/25 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 11 marca 2026 r.

Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca nie zgodziła się z zaskarżonym postanowieniem z trzech powodów, tj. ze względu na brak skutecznego doręczenia jej odpisu sentencji wyroku, uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a ponadto odmowa przywrócenia terminu stanowi naruszenie prawa do sądu i zasady zaufania obywatela do państwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez stronę zobowiązaną do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Jak bowiem stanowi art. 86 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu.

W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się przerwy w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71). Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi, dopuściła się zaniedbania, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Zażalenie nie zawiera natomiast argumentów, które podważałyby prawidłowość tego stanowiska.

Argumentacja skarżącej dotyczy kwestii niedoręczenia jej przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku, tymczasem skuteczność doręczenia zastępczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie została podważona i należy to doręczenie uznać za prawidłowe. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które stanowi dokument urzędowy i korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, jak również z adnotacji urzędu pocztowego na kopercie, wynika, że przesyłka sądowa – skierowana na podany przez skarżącą adres do doręczeń – została dwukrotnie awizowana 17 oraz 25 marca 2026 r. i pozostawiona do odbioru w placówce pocztowej, a stosowne zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Skarżąca, chcąc udowodnić okoliczność przeciwną od wynikającej z dokumentu urzędowego, powinna przedstawić na to dowód, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Za skuteczny przeciwdowód nie mogą bowiem zostać uznane twierdzenia skarżącej, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Dla nadania im waloru ustalenia faktycznego konieczne byłoby co najmniej ich uprawdopodobnienie, w przeciwnym razie należy je traktować jedynie jako przypuszczenie. Skarżąca powinna zatem formalnie złożyć skargę na poczcie, domagając się wyjaśnień albo wystąpić do nadawcy (Sądu I instancji) o złożenie reklamacji lub o zrzeczenie się na jej rzecz prawa dochodzenia roszczeń w trybie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo Pocztowe (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 558).

Obalenie fikcji doręczenia wyłącznie na podstawie twierdzenia strony, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby natomiast do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło.

W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka. Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania ustawowych terminów procesowych, które służą zapewnieniu sprawności i stabilności postępowania. Strona musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia pism do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Jednocześnie ustawodawca przewidział mechanizm ochronny w postaci instytucji przywrócenia terminu, która pozwala usunąć negatywne skutki uchybienia terminowi w sytuacji, gdy nastąpiło ono bez winy strony. Sam fakt istnienia tej instytucji nie oznacza jednak, że termin powinien być przywracany w każdym przypadku, gdy uchybienie prowadzi dla strony do niekorzystnych konsekwencji procesowych.

W opisanych powyżej okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że odmowa przywrócenia terminu stanowiła przejaw nadmiernego formalizmu.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.