Uzasadnienie
Postanowieniem z 9 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 7/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M.G. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 28 października 2025 r. nr KOC/4293/Zs/25 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia odmówił skarżącej sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku z 11 marca 2026 r.
Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie WSA do sporządzenia oraz doręczenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca nie zgodziła się z zaskarżonym postanowieniem z trzech powodów, tj. ze względu na brak skutecznego doręczenia jej odpisu sentencji wyroku, a w konsekwencji złożenie wniosku w terminie, a ponadto odmowa sporządzenia uzasadnienia stanowi naruszenie prawa do sądu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z dyspozycją art. 141 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym, z zastrzeżeniem § 2, który stanowi, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę jest terminem ustawowym, co oznacza, że termin ten nie może być ani przedłużany, ani skracany. Jak natomiast stanowi art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po terminie jest więc czynnością bezskuteczną i skutkuje odmową jego sporządzenia (art. 85 w zw. z art. 141 § 3 p.p.s.a.).
Skarżąca kwestionuje skuteczność doręczenia jej odpisu sentencji wyroku Sądu I instancji, bowiem – jak wskazuje – nie otrzymała zawiadomienia o podwójnym awizowaniu przesyłki. Należy zatem wyjaśnić, że przepis art. 73 p.p.s.a. wprowadza jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, która zakłada, że takie doręczenie nastąpiło. Fikcję doręczenia przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a. pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej (art. 73 § 1 p.p.s.a.). Warunkiem uznania, że do fikcji doręczenia doszło, jest zatem pozostawienie zawiadomień, o których mowa w art. 74 § 2 i 3 p.p.s.a., a więc dokonanie dwukrotnej awizacji przesyłki pozostawionej w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia ww. okresu (art. 73 § 4 p.p.s.a.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi została doręczona skarżącej 31 marca 2026 r. w trybie art. 73 p.p.s.a., zatem w wyniku zasadnie przyjętej przez Sąd I instancji fikcji doręczenia. Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które stanowi dokument urzędowy i korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone, jak również z adnotacji urzędu pocztowego na kopercie, wynika, że przesyłka sądowa – skierowana na podany przez skarżącą adres do doręczeń – została dwukrotnie awizowana 17 oraz 25 marca 2026 r. i pozostawiona do odbioru w placówce pocztowej, a stosowne zawiadomienie pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że termin na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał 8 kwietnia 2026 r., a nie – jak przyjął Sąd I instancji – 7 kwietnia 2026 r., który stanowił dzień ustawowo wolny od pracy (art. 83 § 2 p.p.s.a.).
Skuteczność doręczenia zastępczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie została podważona i należy to doręczenie uznać za prawidłowe. Skarżąca, chcąc udowodnić okoliczność przeciwną od wynikającej z dokumentu urzędowego, powinna przedstawić na to dowód, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Za skuteczny przeciwdowód nie mogą bowiem zostać uznane twierdzenia skarżącej, że nie otrzymała zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. Dla nadania im waloru ustalenia faktycznego konieczne byłoby co najmniej ich uprawdopodobnienie, w przeciwnym razie należy je traktować jedynie jako przypuszczenie. Skarżąca powinna zatem formalnie złożyć skargę na poczcie, domagając się wyjaśnień albo wystąpić do nadawcy (Sądu I instancji) o złożenie reklamacji lub o zrzeczenie się na jej rzecz prawa dochodzenia roszczeń w trybie art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo Pocztowe (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 558).
Obalenie fikcji doręczenia wyłącznie na podstawie twierdzenia strony, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby natomiast do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania, poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło.
W zakreślonym, siedmiodniowym terminie skarżąca nie wystąpiła ze stosownym wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dopiero w piśmie z 16 kwietnia 2026 r. (data nadania) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 9 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu, natomiast zażalenie skarżącej na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 29 września 2026 r., sygn. akt I OSK 348/26.
W tym stanie rzeczy wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony po terminie i w myśl art. 85 p.p.s.a. stanowił czynność bezskuteczną.
W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka. Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania ustawowych terminów procesowych, które służą zapewnieniu sprawności i stabilności postępowania. Strona musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia pism do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu.
W opisanych powyżej okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku stanowiła przejaw nadmiernego formalizmu.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.