Postanowienie NSA z 20 września 2023 r., I OZ 379/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Go 278/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi

Sprawa

w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 23 stycznia 2023 r., nr SKO-7327/1652-O/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi.

Skład

sędzia NSA Mariola Kowalska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 19 lipca 2023 r. odmówił J.K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 23 stycznia 2023 r., nr SKO-7327/1652-O/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że odpis powyższej decyzji doręczono skarżącemu w dniu 15 lutego 2023 r., zatem termin do wniesienia skargi upływał z dniem 17 marca 2023 r. Skarga natomiast została złożona przez skarżącego reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika w dniu 6 kwietnia 2023 r. Wraz ze skargą złożono wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż w okresie od dnia 15 lutego 2023 r. do dnia 30 marca 2023 r. pozbawiony był możliwości wychodzenia z domu z uwagi na ciężkie zakażenie SARS-CoV-2 z powikłaniami. Do wniosku załączono zaświadczenia lekarskie z dnia 31 marca 2023 r. i z dnia 4 kwietnia 2023 r. potwierdzające podnoszone okoliczności.

W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie dochował należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Z załączonych do wniosku o przywrócenie terminu dokumentów wynika bowiem, że skarżący z uwagi na swój zły stan psychiczny pozostawał w domu; nie wynika z nich natomiast konieczność objęcia go np. opieką szpitalną. Sąd wskazał, że pełnomocnik również nie wyjaśnił sytuacji osobistej skarżącego, tj. czy skarżący mieszka sam, czy też miał możliwość wyręczenia się inną osobą (domownikiem, sąsiadem itp.) we wniesieniu w terminie skargi do Sądu. Należyta dbałość o własne interesy wymagała od skarżącego nie tylko zabezpieczenia się w dotrzymaniu terminu wszelkimi możliwymi sposobami, ale również uprawdopodobnienia, że nie miał żadnej możliwości dotrzymania terminu do wniesienia skargi. Choroba może wprawdzie stanowić przesłankę przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy stanowi jednocześnie przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3346/23). Co prawda, jak wynika z zaświadczenia lekarskiego z dnia 31 marca 2023 r., skarżący wymagał pobytu i leżenia w domu, ale tylko w okresie do 7 marca 2023 r. Skargę natomiast mógł skutecznie wnieść do dnia 17 marca 2023 r., przy czym z zaświadczeń lekarskich nie wynika, jakoby i w okresie od 7 do 17 marca 2023 r. konieczne było pozostawanie skarżącego w domu.

Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.") orzekł o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pomimo, iż skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu tego terminu;
2. naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 3 Konstytucji RP poprzez faktyczne ograniczenie skarżącemu prawa dostępu do Sądu jako gwarancji poszanowania człowieka, będące konsekwencją wskazanego w pkt 1 naruszenia.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ewentualnie:
2. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;
3. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, z obu przedłożonych wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zaświadczeń lekarskich wynika, iż skarżący zarówno od dnia 15 lutego 2023 r. do dnia 7 marca 2023 r. (zaświadczenie z dnia 31 marca 2023 r.) jak i od dnia 8 marca 2023 r. do dnia 30 marca 2023 r. (zaświadczenie z dnia 4 kwietnia 2023 r.) nie wychodził z domu z powodu powikłań po przebytym SARS-CoV-2. Z ostatniego z zaświadczeń wynika ponadto, że skarżący nie był zdolny do załatwiania spraw urzędowych. Skarżący wyjaśnił ponadto, że jego stan był na tyle ciężki, że nie był w stanie podejmować w sposób racjonalny żadnych decyzji, odizolował się w sposób całkowity od osób trzecich i nie opuszczał miejsca zamieszkania. Jedyną osobą, z którą pozostawał w kontakcie była zamieszkująca wraz z nim 94-letnia matka, legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka skarżącego z uwagi na podeszły wiek i niepełnosprawność nie miała możliwości udzielenia pomocy synowi. Dlatego też, skarżący nie miał możliwości przy dokonaniu czynności wyręczenia się inną osobą.

Z powyższych względów, w ocenie skarżącego, nie sposób przypisać mu jakiejkolwiek winy za niedochowanie terminu do złożenia skargi. Jego choroba miała nagły i obłożny charakter i nie pozwoliła na dokonanie czynności w terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.

W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 23 stycznia 2023 r. wskazano chorobę skarżącego, która uniemożliwiła mu dokonanie czynności w terminie. Okoliczność ta została potwierdzona załączonymi do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczeniami lekarskimi. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 31 marca 2023 r. wynika, że skarżący przebył SARS-CoV-2 z powikłaniami – zapaleniem obturacyjnym oskrzeli i gorączką. Miał nietolerancję wysiłku z nakazem izolacji – wymagał pobytu i leżenia w domu w okresie 15.02-07.03.2023. Po tym okresie wykryto u niego zaburzenia nerwicowo-neurologiczne i w CUN oraz zalecono leczenie u specjalisty. Natomiast w zaświadczeniu z dnia 4 kwietnia 2023 r., jako rozpoznanie choroby wskazano poinfekcyjne zaburzenia depresyjne i lękowe związane z przebytą w lutym 2023 r. infekcją SARS-CoV-2. Z zaświadczenia wynika ponadto, że w okresie od 8.03.2023 do 30.03.2023 skarżący nie był zdolny do załatwiania spraw urzędowych i z powodu stanu zdrowia psychicznego nie wychodził z domu. Obecnie wymaga leczenia podtrzymującego. Z akt sprawy wynika również, że skarżący zamieszkuje wraz z niepełnosprawną w stopniu znacznym 94-letnią matką, która sama wymaga pomocy osób drugich i którą skarżący się na co dzień opiekuje.

Wobec powyższego, zgodzić się należy ze skarżącym, że nie można mu przypisać winy bądź rażącego niedbalstwa w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że z obydwu zaświadczeń wynika, iż skarżący w dniach od 15 lutego 2023 r. do dnia 30 marca 2023 r. nie był w stanie wychodzić z domu z uwagi na powikłania po infekcji SARS-CoV-2. Nie miał również możliwości wyręczenia się inną osobą, bowiem po pierwsze w związku z chorobą oraz długotrwałymi i ciężkimi jej konsekwencjami nie miał możliwości wychodzenia z domu, a po wtóre odizolował się, ze zrozumiałych powodów, od osób trzecich. W przedstawionych wyżej okolicznościach, nie sposób zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Niezasadne są spostrzeżenia Sądu I instancji, że w dniach od 7 do 17 marca 2023 r. skarżący mógł dokonać czynności, bowiem z zaświadczenia z dnia 4 kwietnia 2023 r. wynika, iż nie wychodził z domu a także nie był zdolny do załatwiania spraw urzędowych z powodu złego stanu psychicznego będącego powikłaniami po przebytej chorobie.

Zauważyć również trzeba, że niemożność działania przez skarżącego ustała, jak wynika z zaświadczenia z dnia 4 kwietnia 2023 r., z dniem 30 marca 2023 r., zatem nie ulega wątpliwości, że skarżący dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dokonał czynności w postaci złożenia skargi do sądu. Termin ten rozpoczął bowiem swój bieg z dniem 31 marca 2023 r., natomiast skarżący dokonał czynności w dniu 6 kwietnia 2023 r.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w zw. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.