Postanowienie NSA z 2 czerwca 2011 r., I OZ 385/11

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 31/10 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi H. Z. na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie obowiązku zawarcia umowy zbycia nieruchomości stanowiącej własność gminy postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 31/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek H. Z. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi H. Z. na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie obowiązku zawarcia umowy zbycia nieruchomości stanowiącej własność gminy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż H. Z. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata.

Postanowieniem z 23 lipca 2010 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił radcę prawnego.

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Gdańsku wyznaczyła jako pełnomocnika radcę prawnego R. D. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 26 listopada 2010 r. odrzucił skargę H. Z., natomiast pełnomocnik skarżącego sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Skarżący w dniu 3 lutego 2011 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania w całości oraz ustanowienie adwokata "w ramach zmiany z radcy prawnego na adwokata". W dniu 21 lutego 2011 r. wnioskodawca złożył pismo, w którym wypowiedział pełnomocnictwo dotychczasowemu radcy prawnemu.

Referendarz sądowy postanowieniem z 28 lutego 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza, w którym podniósł, że nigdy nie zwracał się o przyznanie radcy prawnego z tego powodu, iż "jest on jedynie radcą, a nie obrońcą", a więc występował jedynie o "obrońcę zawodowego, tj. adwokata".

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w złożonym, w dniu 20 lipca 2010 r., na urzędowy formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy w rubryce czwartej pkt 2 skarżący domagał się ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Wobec tego referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego oraz zwolnił skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych. Postanowienie to nie było przez skarżącego kwestionowane. Kwestia wyznaczenia konkretnego pełnomocnika z imienia i nazwiska leży w gestii Okręgowej Izby Radców Prawnych. Wynika to z art. 253 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie sądu w zakresie ustanowienia pełnomocnika ma charakter abstrakcyjny. Sąd nie ma wpływu na wybór konkretnej osoby na tę funkcję. Dlatego też wszelkie zastrzeżenia, co do osoby, sposobu działania pełnomocnika, wnioski o jego zmianę należy kierować do Okręgowej Izby Radców Prawnych, gdy tym pełnomocnikiem jest radca prawny. Skarżącemu przyznano pełnomocnika - radcę prawnego oraz zwolniono go od kosztów sądowych. Orzeczenie w tym przedmiocie stało się prawomocne. Wyznaczony pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, natomiast późniejsze wypowiedzenie mu pełnomocnictwa przez skarżącego pozostaje bez znaczenia. Opinia taka stanowi skonsumowanie przyznanego skarżącemu prawa pomocy. Dlatego też ponowny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy jest bezzasadny. Strona nie może skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało uznane w rozpatrywanej sprawie prawomocnym postanowieniem z 23 lipca 2010 r. To samo tyczy się zwolnienia od kosztów sądowych. Zarówno radcowie prawni jak i adwokaci w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają tożsame uprawnienia. Żadne przepisy prawa nie różnicują zakresu ich kompetencji w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można więc wywodzić, iż adwokat jest pełnomocnikiem innego rodzaju niż radca prawny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie H. Z. wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania sądowego w całości oraz wyznaczenie mu adwokata z urzędu. Skarżący wniósł również o "wydanie 5 kopii z pieczęciami sądowymi postanowienia w sprawie odmowy sprzedania mi przez Naczelnika Gminy Cedry Wielki części mieszkalnej w budynku zespolonym na moim gospodarstwie rolnym w Kieżmarku oraz kserokopię decyzji Naczelnika Gminy w Cedrach Wielkich dotyczącej ww. sprawy z uwierzytelnieniem z lat 1986 r.".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, iż składając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wyraźnie wnosił o zwolnienie w całości od kosztów postępowania sądowego i przyznanie pełnomocnika z urzędu – adwokata, bądź radcy prawnego. W związku z powyższym w niniejszej sprawie skarżącemu, na podstawie prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia z 23 lipca 2010 r., zostało przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy nie ma prawnej możliwości do przyznania skarżącemu prawa, które już raz w tym postępowaniu uzyskał i z niego korzystał w postępowaniu toczącym się przed Sądem pierwszej instancji. Strona nie może skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem sądu.

Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09 wyraził pogląd, iż Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika, zaś w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę.

W niniejszej sprawie, wobec faktu niezadowolenia skarżącego ze sposobu prowadzenia jego sprawy przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Radców Prawnych w Gdańsku, ma on możliwość zwrócenia się d tego o organu o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego mu prawa pomocy. Niezasadne jest zaś zwracanie się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte. Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, w którym stwierdzono, że "jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane".

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o wydanie kopii postanowienia Naczelnika Gminy Cedry Wielki oraz kserokopii decyzji Naczelnika Gminy w Cedrach Wielkich należy wskazać, iż zgodnie z art. 3 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, na podstawie akt gromadzonych przez organy. Z wnioskiem o wydanie przedmiotowych dokumentów skarżący powinien więc zgłosić się do właściwego organu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.