Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 28 września 2022 r., sygn. akt I OZ 440/22

Uzasadnienie

Uzasadnienie:

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 maja 2022 r., sygn. akt I SAB/Wa 156/22, odrzucił skargę J. G. i zwrócił kwotę 100 zł tytułem wpisu od skargi, wskazując, że skarżący występował w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 360/21 jako wnoszący skargę. Sąd wskazał, że złożona w rozpoznawanej sprawie skarga była przedmiotowo i podmiotowo tożsama ze skargą rozpoznaną w sprawie I SAB/Wa 156/22.

Z niniejszym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie. Rozstrzygnięciu Sądu I instancji zarzucił naruszenie:

1. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.), w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art 166 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób uniemożliwiający jego kontrolę i prześledzenie toku rozumowania składu orzekającego sądu pierwszej instancji, z uwagi na niewyjaśnienie przyjętego przez WSA sposobu wykładni i zastosowania przepisów prawa, polegającego na uznaniu, że wniosek z dnia 13 września 2021 r. nie może inicjować samodzielnego postępowania o stwierdzenie wydania Decyzji PRN z 1951 r. na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. z naruszeniem prawa, któremu odpowiada obowiązek Ministra Rozwoju i Technologii wydania osobnej decyzji w tym przedmiocie, również w sytuacji, gdy na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491 r., dalej "Ustawa zmieniająca") brak jest możliwości stwierdzenia nieważności Decyzji PRN z 1951 r.;
2. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez bezzasadne uznanie, że tylko w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji następuje weryfikacja przesłanek z art. 156 § 1 i 2 k.p.a. i art. 158 § 2 k.p.a., a zatem tylko w tym postępowaniu może zostać wydana decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszaniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., a w konsekwencji zachodzi zawitość spraw (a) ze skargi o bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w rozpoznania wniosku z dnia 13 września 2021 r., o stwierdzenie wydania Decyzji PRN z 1951 r. z naruszaniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a, ze sprawą ze (b) skargi J. G. o bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii z wniosku z 30 grudnia 2019 r. o stwierdzenie nieważności Decyzji PRN z 1951 r., w stosunku do której wydano wyrok WSA w Warszawie z 25 lutego 2022 r. (I SAB/Wa 360/21), co skutkowało odrzuceniem skargi o bezczynność w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., podczas gdy skarga w niniejszej sprawie nie powinna być odrzucona, albowiem:

1. na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny nie jest uprawniony do kontroli oraz oceny, czy wniosek z 13 września 2021 r. o stwierdzenie wydania Decyzji PRN z 1951 r. z naruszaniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a., może być rozpoznany jako oddzielna sprawa administracyjna, w której Minister Rozwoju i Technologii jest zobowiązany do prowadzenia osobnego postępowania i wydania osobnej decyzji w tym przedmiocie, czy też wniosek z dnia 13 września 2021 r. nie inicjuje nowego postępowania o stwierdzenie wydania Decyzji PRN z 1951 r. na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z naruszaniem prawa, ale jest wnioskiem złożonym i prowadzonym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności Decyzji PRN z 1951 r.;
2. odmienny jest stosunek administracyjnoprawny na tle tego samego co uprzednio stanu faktycznego odnośnie do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszaniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej i odpowiadającym nim postępowaniom administracyjnym;

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie z 18 maja 2022 r. w całości;
2. zasądzenie od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz J. G. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przypisanych prawem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra Rozwoju i Technologii w dniu 2 marca 2022 r.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Warunkiem umożliwiającym zastosowanie przywołanego przepisu jest tożsamość wcześniej wszczętej sprawy sądowoadministracyjnej z tą, w której wniesiono skargę. Należy wyjaśnić, że o tożsamości spraw można mówić wówczas, gdy występuje między nimi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych. Tożsamość podmiotowa dotyczy podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, zaś tożsamość przedmiotowa ma miejsce, gdy identyczna jest treść tych praw i obowiązków oraz ich podstawa prawna i faktyczna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2018 r., sygn. akt I OZ 798/18).

Należy w tym miejscu podkreślić, że obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest badanie istnienia okoliczności, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zarówno skarga złożona w sprawie I SAB/Wa 360/21, jak i skarga złożona w rozpoznawanej sprawie dotyczyły bezczynności w rozpoznaniu przez organ wniosku o zwrot nieruchomości położonej w W. przy ul. J[...], a krąg stron obu postępowań, co prawidłowo odnotował Sąd pierwszej instancji, był ten sam.

Sąd I instancji trafnie zatem ocenił, że w niniejszej sprawie, jak i w sprawie toczącej się pod sygn. akt I SAB/Wa 360/21 zachodzi tożsamość podmiotowa (podmiotem praw i obowiązków jest organ – Minister Rozwoju i Technologii oraz skarżący) jak i tożsamość przedmiotowa (obie skargi mają za przedmiot bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z 31 sierpnia 1951 r., nr GM/TW/20989/51).

Skoro w obu tych sprawach zachodzi tożsamość zarówno po stronie przedmiotowej, jak i podmiotowej, to uzasadnione jest zastosowanie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że skarżący nie podważył w żaden sposób oceny, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa ze sprawą I SAB/Wa 360/20. Należy wskazać, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożenie kolejnej skargi na bezczynność organu w momencie nieotrzymania prawomocnego wyroku w tożsamej sprawie jest niedopuszczalne. Skoro powyższy wyrok nie stał się dotychczas prawomocny, to oznacza to, że sprawa sądowoadministracyjna w przedmiocie bezczynności i przewlekłego prowadzenia przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 31 sierpnia 1951 r., nr GM/TW/20989/51, nadal jest w toku. Wyklucza to możliwość złożenia przez skarżącego kolejnej skargi w tym samym przedmiocie.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny ustalił lub przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z 28 września 2010 r., I OSK 1605/09; z 13 października 2010 r., II FSK 1479/09). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez skarżącego, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, nie poddaje się kontroli kasacyjnej, czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Konkludując należy stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia wymogi wynikające z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. i poddaje się kontroli instancyjnej.

Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest nieadekwatny do okoliczności sprawy.

W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość Ministra Rozwoju i Technologii, a więc w ten sposób określił przedmiot postępowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Zatem nie ma podstaw do formułowania argumentacji odnoszącej się do zagadnień stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oraz stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszaniem prawa na podstawie art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Celem skargi na bezczynność organu i przewlekłość postępowania nie jest bowiem doprowadzenie do dokonania przez sąd oceny okoliczności sprawy i wskazanie kierunku rozstrzygnięć, które miałyby zostać podjęte w przedmiotowych postępowaniach. Należy podkreślić, że celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a więc zadaniem sądu administracyjnego jest ocena, czy organ pozostaje bezczynny. Podobnie celem skargi na przewlekłość postępowania jest doprowadzenie do realizacji prawa strony do uzyskania ochrony prawnej w ramach sprawnie prowadzonego postępowania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postępowania sąd wydaje rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 149 p.p.s.a.

Konkludując, skoro w niniejszej sprawie została wcześniej zainicjowana przez skarżącego kontrola sądowoadministracyjna w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 360/20, gdzie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa i postępowanie to nie zakończyło się jeszcze prawomocnym orzeczeniem, to ochrona prawna skarżącego przed bezczynnością i przewlekłością jest realizowana w ramach tego postępowania, zaś kolejne skargi na bezczynność i przewlekłość winny być odrzucane na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. należy uznać za bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zasądzeniu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.