Postanowienie NSA z 15 maja 2015 r., I OZ 453/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 października 2014 r. sygn. akt II SAB/Kr 280/14 o odmowie wyjaśnienia wątpliwości

Sprawa

w sprawie ze skargi A. F. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rajewska przewodniczący

Uzasadnienie

A. F. w dniu 11 lipca 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niewykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt SK 9/08.

W związku z tak sformułowaną skargą Sąd wezwał skarżącego do sprecyzowania skargi. W odpowiedzi na wezwanie A. F. wyjaśnił, że jego skarga dotyczy niewykonania przez Starostę [...] wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt SK 9/08. Zdaniem skarżącego Starosta naruszył przepisy art. 2 i 45 Konstytucji RP oraz art. 37 i 35 k.p.a., pozbawiając go prawa do sądu poprzez niewydanie decyzji.

Postanowieniem z dnia 26 września 2014 r. sygn. akt II SAB/Kr 280/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił powyższą skargę A. F. jako nienależącą do właściwości sądów administracyjnych.

W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym; inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego; akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wyżej wskazanych przypadkach. Natomiast przedmiotem skargi A. F. jest niewykonanie przez Starostę [...] wyroku Trybunału Konstytucyjnego w jego sprawie. Taka skarga - w ocenie WSA w Krakowie - nie mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne. Żaden bowiem przepis prawa nie statuuje obowiązku organu do zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Z tych względów brak wykonania tego wyroku nie stanowi o bezczynności organu. WSA w Krakowie podkreślił ponadto, że zastosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest kwestią merytorycznego stosowania prawa przez organ w danej sprawie. Kontrolę taką przeprowadza organ odwoławczy, w sytuacji złożenia odwołania od decyzji, w której nie zastosowano się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego lub sąd administracyjny - po zaskarżeniu decyzji.

Sąd I instancji wyjaśnił nadto, że uznanie za niezgodny z Konstytucją przepis nie traci automatycznie mocy obowiązującej. Traci on taką moc na przyszłość, od momentu publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw. Również decyzje wydane na podstawie takiego przepisu nie tracą mocy obowiązującej. Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiej decyzji między innymi poprzez wznowienie postępowania na wniosek strony na podstawie art. 145a k.p.a.

Po otrzymaniu powyższego postanowienia A. F. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o wykładnię tego orzeczenia. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że bezczynność Starosty polega na niewydaniu decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości objętej postępowaniem administracyjnym. Wskazał, że bezczynność Starosty trwa od ponad 20 lat, tj. od dnia wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie z dnia 21 lipca 1994 r. sygn. akt SA/Kr 1262/93, na mocy którego Sąd uchylił decyzję Starosty [...] i Wojewody [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W ocenie skarżącego takie działanie Starosty stanowi rażące naruszenie prawa, a jego bezczynność pozbawia go prawa do niezależnego sądu.

Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wyjaśnienia wątpliwości. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący w złożonym przez siebie wniosku nie wskazuje na wątpliwości co do treści uzasadnienia postanowienia ale w istocie zamieszcza odrębną wykładnię co do przedmiotu złożonej skargi. Z wniosku wynika, że przedmiotem skargi była bezczynność Starosty [...] w zakresie prowadzonej przez ten organ sprawy dotyczącej zwrotu nieruchomości. Tymczasem z akt sądowych wynika, że skarżący wyraźnie określił przedmiot swojej skargi i wskazał, że przedmiotem skargi jest niewykonanie przez Starostę [...] wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt SK 9/08. Z tych względów bezpodstawne jest domaganie się przez skarżącego wykładni postanowienia poprzez uznanie bezczynności w załatwieniu sprawy, skoro skarga dotyczyła niewykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W sprawie brak jest zatem kwestii, które byłyby nieprecyzyjnie wskazane, a które wymagałyby wyjaśnienia czy też których wyjaśnienia domagałby się skarżący.

Na powyższe postanowienie A. F. wniósł zażalenie zarzucając mu nierozpoznanie sprawy co do istoty poprzez pominięcie wątpliwości, które wnioskodawca powziął w stosunku do postanowienia Sądu z dnia 26 września 2014 r. Wątpliwości te polegały na tym, że z uzasadnienia postanowienia Sądu nie wynikało czy WSA w Krakowie wziął pod uwagę, że niewykonanie przez Starostę wyroku Trybunału wiązało się z niewykonaniem polecenia, które na wszystkie organy państwowe nałożył Trybunał swoim wyrokiem, tj. nakazał uwzględnić, że właścicielom nieruchomości wywłaszczonych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r., Nr 17, poz. 70 ze zm.) przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości. Tymczasem Starosta nie wykonał tego wyroku. Pozostaje zatem w bezczynności w prowadzonym przez siebie postępowaniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie wskazanego przepisu. Starosta nie wykonuje zarazem wyroku NSA z dnia 21 lipca 1994 r. W ocenie skarżącego niewykonanie wyroku Trybunału poprzez niewydanie decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jej byłym właścicielom z tego względu, że została ona wywłaszczona na podstawie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podczas gdy Trybunał stwierdził istnienie w takiej sytuacji uprawnienia do uzyskania decyzji o zwrocie nieruchomości, skutkuje bezczynnością. Organ nie wykonał wyroku Trybunału poprzez niezastosowanie przepisów, które w wyroku Trybunał polecił stosować. Niezastosowanie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości skutkowało przewlekłością postępowania, która miała wpływ na sytuacje prawną strony i mieściła się w zakresie objętym jurysdykcją sądów administracyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Zgodnie z art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") Sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości, co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie Sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie, stosownie do art. 166 P.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Przedmiotem wykładni może być zarówno sentencja wyroku (postanowienia) jak i jego uzasadnienie. Jednakże potrzeba wyjaśnienia wątpliwości co do sentencji wyroku (postanowienia), bądź jego uzasadnienia zachodzi wówczas, gdy wyrok (postanowienie) lub jego uzasadnienie są niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnienie wątpliwości nie może prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię nie może zmierzać do wyjaśnienia zawartych w uzasadnieniu orzeczenia wyrażeń prawnych i znaczenia słów ani do polemiki ze stanowiskiem Sądu orzekającego. W ramach wykładni nie mieści się także żądanie uzyskania wyjaśnień co do dalszego prowadzenia postępowania. Konieczność dokonania wykładni zachodzi wówczas, gdy jego treść sformułowana jest w sposób niejasny, mogący budzić wątpliwości co do samego rozstrzygnięcia, zakresu powagi rzeczy osądzonej, a także sposobu wykonania wyroku.

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 września 2014 r. o odrzuceniu skargi A. F. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niewykonania wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wywołuje wątpliwości interpretacyjnych, które wymagałyby dokonania wykładni w trybie art. 158 P.p.s.a. W takiej sytuacji należy uznać, że WSA w Krakowie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. odmówił wykładni swojego postanowienia z dnia 26 września 2014 r.

Podkreślić należy, że kwestionowanie stanowiska Sądu co do braku jego właściwości w sprawie może nastąpić wyłącznie przez wniesienie skargi kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.