Uzasadnienie
Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2012/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. S., A. K. i L. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Główny Geodeta Kraju utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa Podkarpackiego z dnia [...] sierpnia 2002 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu operatu opisowo-kartograficznego modernizacji ewidencji gruntów i założenia ewidencji budynków dla obrębu ewidencyjnego nr [...] – W., miasto M. W decyzji pouczono strony, że służy od niej prawo wniesienia skargi do WSA w Warszawie w terminie 30 dni od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Głównego Geodety Kraju.
W dniu 22 maja 2012 r. decyzję doręczono K. S., będącej również pełnomocnikiem A. K. i L. K. K. S., A. K. i L. K. w dniu 21 lipca 2012 r. wnieśli do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję z dnia [...] maja 2012 r., wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Pismami z dnia 21 lutego 2013 r. Sąd wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżącej K. S. oraz K. S. (będącą pełnomocnikiem A. K. i L. K.) do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy odpowiednio K. S. oraz A. K. i L. K. w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, pod rygorem ujemnych skutków procesowych.
W odpowiedzi na powyższe pisma ponownie wskazano na wniesienie skargi do Ministra Gospodarki na Głównego Geodetę Kraju z prośbą o przeprowadzenie kontroli prawnej, a ponadto wyjaśniono, że:
- 1. decyzje w postępowaniu administracyjnym były przekazywane K. S., która - nie informując A. K. i L. K. - podejmowała stosowne jej zdaniem kroki prawne w sprawie,
- 2. obrana przez skarżących droga postępowania (tj. wniesienie skargi do Ministra Gospodarki) była skutkiem niewiedzy co do możliwości prawnych, a pouczenia były dla skarżących nieczytelne i niejasne.
Wskazując na powyższe Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, w postępowaniu administracyjnym K. S. występowała nie tylko w imieniu własnym, lecz także w imieniu A. K. i L. K., zasadnie zatem zaskarżona decyzja została doręczona K. S. w dniu 22 maja 2012 r., ze skutkiem również dla A. K. i L. K. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 1 P.p.s.a. upłynął więc dla K. S., A. K. i L. K. w dniu 21 czerwca 2012 r. (czwartek).
Skarżący wnieśli skargi w dniu 21 lipca 2012 r., a więc z uchybieniem terminu do wniesienia skargi.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji strony zostały prawidłowo pouczone o dopuszczalności, sposobie i terminie wniesienia skargi do WSA w Warszawie. Pouczenie było sformułowane jasno i czytelnie, w sposób zrozumiały. Nie może zatem, zdaniem WSA, odnieść skutku argument, że skarżący nie mogli dowiedzieć się o tym, w jaki sposób prawidłowo zaskarżyć decyzję z dnia 11 maja 2012 r. Nie ma w tym kontekście znaczenia, że skarżący wystąpili do Ministra Gospodarki w dniu 11 czerwca 2012 r. ze skargą na Głównego Geodetę Kraju z prośbą o przeprowadzenie kontroli prawnej.
Na powyższe postanowienie wpłynęło zażalenie A. K. i L. K., w imieniu których działa K. S., a także zażalenie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika K. S. W zażaleniu A. K. i L. K. reprezentująca ich skarżąca K. S. zaskarżają w całości postanowienie WSA zarzuciła mu:
- - naruszenie art. 86 § 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sytuacji, gdy do uchybienia terminów doszło na skutek przyczyn niezawinionych przez skarżących.
Z uwagi na powyższe wnoszą o:
- 1. zmianę zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzje Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2012 r., ewentualnie,
- 2. uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W zażaleniu skarżącej K. S. działający w jej imieniu pełnomocnik zaskarżając powyższe postanowienie w całości zarzucił mu naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a. i wniósł o:
- 1. zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie skarżącej K. S. terminu do wniesienia skargi,
- 2. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu zażalenia podniósł, że obrana przez skarżącą droga postępowania była wynikiem braku wiedzy co do możliwości prawnych, a pouczenia nie były dla niej jasne i czytelne – przy czym nie miała wiedzy o skutkach wadliwego skierowania pisma.
Podkreślił, że skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, nie posiadającą wykształcenia prawniczego oraz nie znającą przepisów prawa. Dopiero po uzyskaniu wyczerpującej i szczegółowej informacji zawartej w piśmie Ministerstwa z dnia 9 lipca 2012 r. (stanowiącym odpowiedź na jej skargę z dnia 11 czerwca 2012 r.) skarżąca powzięła wiadomość o błędnym sposobie wniesienia opisanej skargi, tj. chociaż skarga została wniesiona w terminie to do nie właściwego podmiotu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać zatem okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W orzecznictwie i literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu jest stanem wyjątkowym i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.).
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 938/08). Podkreślić przy tym należy, że w swojej ocenie Sąd związany jest granicami wytyczonymi przez art. 85 P.p.s.a., tj. zasadą bezskuteczności czynności sądowych dokonanych po upływie terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem wyjątkiem od tej ogólnej zasady.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni popiera stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie bowiem z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127; postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 713/04, LEX nr 302279).
Odnosząc się zaś do argumentacji przedstawionej w zażaleniach wskazać po pierwsze należy, że termin do wniesienia skargi na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] maja 2012 r., którą doręczono K. S. (działającej również w imieniu A. K. i L. K.) w dniu 22 maja 2012 r., upłynął w dniu 21 czerwca 2012 r. Skarżący wnieśli skargę w dniu 21 lipca 2012 r., więc z uchybieniem terminu do wniesienia skargi. Co wynika z akt przedmiotowej sprawy K. S. jest również pełnomocnikiem skarżących A. K. i L. K., tak więc jej zaniechanie we wniesieniu skargi do WSA w Warszawie w terminie ma skutek także wobec skarżących A. K. i L. K..
Po drugie stwierdzić należy, że wiek i stan zdrowia K. S. nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt I OZ 925/08). Stwierdzić również należy, że do okoliczności uzasadniających odstąpienie od reguły wskazanej w art. 85 P.p.s.a. nie zalicza się błędnego wniesienia skargi do niewłaściwego podmiotu (w tym wypadku Ministra Gospodarki). Nie można bowiem uznać, iż mylne wniesienie pisma było zdarzeniem nagłym czy zdarzeniem od strony niezależnym.
W świetle przytoczonych twierdzeń, wskazane przez skarżących przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi nie mogą stanowić podstawy do jego przywrócenia, a tym samym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 listopada 2012 r. uznać należy za prawidłowe.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.