Postanowienie NSA z 17 października 2023 r., I OZ 481/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 17 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SPP/Lu 101/23 w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi T. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Piotr Przybysz przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SPP/Lu 101/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) odmówił T. W. przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 82/23 ze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi.

Następnie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Lu 82/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., odrzucił skargę wyżej wymienionej, jako niedopuszczalną.

Pismem z dnia 13 lipca 2023 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Przewodniczący Wydziału, uwzględniając wyjaśnienia skarżącej złożone w odpowiedzi na wezwanie z dnia 28 lipca 2023 r., zakwalifikował przedmiotowe pismo procesowe jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 28 czerwca 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SPP/Lu 101/23, odmówił zmiany postanowienia z dnia 28 czerwca 2023 r.

W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że u podstaw postanowienia z dnia 28 czerwca 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy nie legła negatywna ocena spełniania przez skarżącą przesłanek określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a., wynikająca z analizy sytuacji materialnej strony. Postanowienie to zapadło na podstawie art. 247 p.p.s.a., a więc powodem odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy było uznanie skargi za oczywiście bezzasadną. Ocena ta wynikała ze stwierdzenia, iż wniesiona w sprawie skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Niedopuszczalność skargi Sąd wywiódł z faktu, iż została ona wniesiona już po ostatecznym zakończeniu przez Kolegium postępowania odwoławczego, do którego skarga ta się odnosi.

Sąd I instancji podkreślił, że jakkolwiek w dacie złożenia przez skarżącą pisma procesowego zakwalifikowanego jako wniosek o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sytuacja procesowa skarżącej była już inna, niż w dacie wydania tego postanowienia (doszło bowiem do odrzucenia skargi), to jednak nie sposób uznać, że od tego czasu uległy zmianie okoliczności mające wpływ na ocenę dopuszczalności skargi, a w konsekwencji na ocenę zasadności przyznania skarżącej prawa pomocy. Skoro zaś ocena skargi jako niedopuszczalnej, a w konsekwencji oczywiście bezzasadnej w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. pozostaje aktualna, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności, które miałyby wpływ na sposób rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy (powołano się na postanowienia NSA z: 7 października 2008 r., I OZ 763/08; 16 marca 2009, I OZ 208/09; 13 lutego 2015 r., II OZ 97/15; 8 października 2016 r., I OZ 321/16; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia wyżej wymienionej, w którym wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji i wniosła o jego zmianę lub uchylenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej strony sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

W okolicznościach niniejszej sprawy postanowieniem Sądu I instancji z dnia 28 czerwca 2023 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na bezzasadność wniesionej skargi. Wobec nie wywiedzenia przez skarżącą zażalenia na powyższe postanowienie uzyskało ono przymiot prawomocności. W orzeczeniu tym wskazano, że skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie w zakresie rozpatrzenia odwołania skarżącej od decyzji Wójta Gminy Niemce z dnia 27 grudnia 2022 r. została wniesiona już po ostatecznym zakończeniu przez Kolegium postępowania odwoławczego, do którego skarga się odnosiła. Oznacza to, że w dacie wniesienia skargi zarzucony organowi stan naruszenia prawa nie mógł już istnieć. W związku z tym przyznanie prawa pomocy, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, również byłoby w tej sprawie bezzasadne. Następnie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. Sąd I instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., wskazując, że przedmiotowa skarga na bezczynność oraz przewlekłość postępowania została wniesiona w dniu 11 maja 2023 r., gdy powyższe odwołanie zostało rozpatrzone przez Kolegium decyzją ostateczną z dnia 28 kwietnia 2023 r.

W okolicznościach sprawy, fakt iż odrzucenie skargi nastąpiło po wydaniu postanowienia o odmowie przyznania pomocy prawnej nie wskazuje na zmianę okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. U źródła obu orzeczeń wydanych w sprawie leży bowiem przekonanie Sądu I instancji o oczywistej bezzasadności złożonej w sprawie skargi. Okoliczność ta pozostaje aktualna. Tym samym Sąd I instancji zasadnie zastosował art. 165 a contrario w zw. z art. 247 p.p.s.a. i w konsekwencji odmówił zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 1 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.