Postanowienie NSA z 10 lipca 2012 r., I OZ 482/12

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 10 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 80/12 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów R. S. i M. P. od orzekania

Sprawa

w sprawie ze skargi I. P. na pismo Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzi organu na pismo z dnia 21 czerwca 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Ewa Dzbeńska przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 7 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 80/12 oddalił wniosek I. P. o wyłączenie sędziów R. S. i M. P. od orzekania w sprawie.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że I. P. zażądała wyłączenia sędziów R. S. i M. P. podając, że ww. sędziowie orzekali już w granicach tej samej sprawy i wydali wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 824/10. Wskazano, że sędzia M. P. orzekała ponadto w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 844/11. Zdaniem skarżącej sędziowie "posiadają utrwalone poglądy co do górniczej działalności gospodarczej przez bogaty kapitał" oraz nie są bezstronni przy rozpatrywaniu sprawy.

W oświadczeniu z dnia 18 kwietnia 2012 r. sędzia R. S. wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", natomiast kwestię występowania okoliczności określonych w art. 19 P.p.s.a. pozostawia do uznania składu rozpatrującego wniosek o wyłączenie. Oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia złożyła także sędzia M. P. w piśmie z dnia 27 kwietnia 2012 r.

Oddalając ww. wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wyłączenie sędziów. Z treści oświadczeń złożonych do akt sprawy przez sędziów R. S. i M. P. nie wynika, by w sprawie zachodziły okoliczności określone w art. 18 P.p.s.a. Brak także innych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego.

W ocenie Sądu I instancji wskazane przez skarżącą we wniosku orzeczenie, które wydali sędziowie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 824/10 nie może stanowić przyczyny wyłączenia, gdyż nie wywołuje wątpliwości co do ich bezstronności w tej sprawie. Podniesiono także, że orzekanie przez tych samych sędziów w dwóch różnych sprawach, wszczętych odrębnymi skargami tej samej strony nie stanowi przesłanki do wyłączenia sędziów od rozpoznawania którejkolwiek ze spraw. Sędziowie R. S. i M. P. orzekali w sprawie II SA/Rz 824/10 ze skargi na decyzję Wojewody Podkarpackiego w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie gazociągów przesyłowych. WSA w Rzeszowie stwierdził, że nie jest to sprawa tożsama ze sprawą niniejszą, która dotyczy odpowiedzi Wojewody Podkarpackiego na zażalenie I. P. na tytuł wykonawczy Prezydenta Miasta Rzeszowa z dnia [...] czerwca 2011r. Natomiast w sprawie II SA/Rz 844/11 ze skargi R. D. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego w przedmiocie wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym sędzia M. P. wydała postanowienie o odrzuceniu skargi oraz o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 września 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 844/11 wzywające do podpisania skargi. Wydanie wyżej opisanych postanowień nie może, w ocenie Sądu I instancji, stanowić samoistnej przesłanki wyłączenia sędziów. Strona bowiem nie przywołała żadnych okoliczności prowadzących do wniosku, że wobec orzekania w ww. postępowaniach sędziowie nie będą bezstronni przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy.

Samo przeświadczenie strony o braku bezstronności sędziów oraz o tym, że posiadają oni utrwalone poglądy "co do prowadzenia działalności górniczej przez bogaty kapitał" nie może stanowić wystarczającej podstawy do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego. Przyczyną wyłączenia sędziego są okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Chodzi tu o takie wątpliwości, które są poparte obiektywnymi powodami. Ponadto subiektywne przeświadczenie skarżącego, że sędziowie nie są bezstronni jest niewystarczające do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziów.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła I. P., domagając się jego uchylenia i wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie.

W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że postępowanie sądowe w sprawie górniczych obiektów wydobywczych kopalni Z., sygn. akt II SA/Rz 824/10 i obecne toczą się w granicach tej samej sprawy, tj. zagospodarowania złoża Z. Ponadto, w ocenie I. P. istnieją okoliczności wywołujące wątpliwości co do bezstronności wymienionych sędziów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a". Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 P.p.s.a. Niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (por. postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., sygn. akt I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu przed Sądem I instancji, a wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczeń sędziów – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji było zgodne z prawem.

Ponadto okoliczności, o których mowa w art. 19 P.p.s.a. obejmują zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej, gospodarczej. Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego.

Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 P.p.s.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że I. P. nie wykazała ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani w zażaleniu, aby zachodziły okoliczności do wyłączenia sędziów objętych wnioskiem od orzekania w sprawie. Podstawą wyłączenia nie mogą być w szczególności twierdzenia o związku sprawy w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości z toczącym się postępowaniem związanym z udzieleniem przez organ na pismo z dnia 21 czerwca 2011 r.

Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz złożone przez sędziów oświadczenia, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie orzekł, że brak było podstaw do wyłączenia sędziów. Niezadowolenie skarżącej odnoszące się do sposobu prowadzenia innych postępowań sądowych nie stanowi automatycznej podstawy do wyłączenia sędziego wcześniej orzekającego w tych sprawach.

Jednocześnie należy powtórzyć za Sądem I instancji, iż niniejsza sprawa nie była dotąd oceniana przez sądy administracyjne. Nie jest to zatem sprawa tożsama z innymi sprawami I. P. Nie ma zatem podstaw by wyłączać sędziów z tej tylko przyczyny, że orzekali we wcześniejszych sprawach skarżącej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.