Postanowienie NSA z 6 czerwca 2019 r., I OZ 490/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 6 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M., małoletniego S. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zawarte w punkcie III sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 102/18

Sprawa

w sprawie ze skargi J. M., małoletniego S. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i zasądzić od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz J. M., małoletniego S. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K. kwoty po 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Skład

Sędzia NSA Rafał Stasikowski przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt VII SAB/Wa 102/18, po rozpoznaniu skargi J. M., małoletniego S.M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K. na bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, w punkcie I zobowiązał Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do rozpoznania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [..] kwietnia 2018 r., nr [..], złożonych przez [..] Sp. z o.o. w W. oraz J. M., małoletniego S. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. i S. K. i do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w punkcie II stwierdził, że bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w punkcie III zasądził od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz J.M., małoletniego S. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K. kwotę po 100 (sto) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz solidarnie na rzecz wskazanych skarżących kwotę 531 (pięćset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu tego wyroku, odnosząc się do zasądzonej kwoty kosztów postępowania sądowego, Sąd I instancji wskazał, że o zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), uwzględniając wysokość wpisu od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego, a także poziom przyczynienia się pełnomocnika profesjonalnego do wyjaśnienia istoty sprawy. Sąd brał także pod uwagę to, że żądania skarżących objęte były jednym pismem procesowym i były tożsame.

Zażalenie na zawarte w punkcie III w/w wyroku postanowienie o zwrocie kosztów postępowania wnieśli J. M., małoletni S. M. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K., zarzucając mu:

1. Naruszenie art. 202 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie rozliczenia kosztów procesu, na mocy którego zasądzono na rzecz skarżących koszty zastępstwa procesowego w sposób solidarny, w sytuacji, gdy koszty zastępstwa adwokackiego winny zostać rozliczone odrębnie w odniesieniu do skargi każdego ze współuczestników formalnych sporu (analogicznie do sposobu rozliczenia kosztu wpisu sądowego),
2. Naruszenie art. 202 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nakład pracy pełnomocnika procesowego może być przesłanką warunkującą obniżenie kosztów zastępstwa adwokackiego poniżej stawki minimalnej, określonych treścią rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

W związku z powyższym, wniesiono o zmianę punktu III wyroku przez zastąpienie jego dotychczasowego brzmienia treścią:

1. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących: J. M., S. M.o oraz S. M. kwotę po 597, 00 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym po:

1. 480,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
2. 100 złotych tytułem zwrotu opłaty od skargi,
3. 17 złotych tytułem kosztu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że brak jest podstaw do rozliczenia kosztów zastępstwa adwokackiego w sposób solidarny w tej sprawie. W przedmiotowej sprawie skarżący dochodzili odrębnych roszczeń po 400, 00 euro. Koszty postępowania winny być rozliczone odrębnie, w odniesieniu do każdego współuczestnika formalnego sporu.

Odpowiedź na zażalenie wniósł Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, domagając się oddalenia zażalenia w całości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zarzuty naruszenia art. 202 § 1 i 2 p.p.s.a. okazały się zasadne.

Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe (tj. wpis, opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

W niniejszej sprawie skargę w imieniu J. M., małoletniego S. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego J. M. oraz S. K. złożył ich profesjonalny pełnomocnik (adwokat K. S.). Przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie zarejestrowanej przez ten organ pod numerem [..], a dotyczącej naruszenia przez przewoźnika lotniczego [..] Sp. z o.o. w W. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. W skardze zawarto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wysokość zasądzonych kosztów postępowania została błędnie ustalona przez Sąd Wojewódzki.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w p.p.s.a. została uregulowana kwestia zasad ponoszenia kosztów procesu w sprawach, w których po stronie skarżącej występują współuczestnicy w sporze. Traktuje o tym art. 202 p.p.s.a., w myśl którego: jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie (§ 1), jeżeli zaś uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1, związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie (§ 2).

W orzecznictwie i literaturze przedmiotu podkreśla się, że regulacja powyższa odnosi się do sytuacji współuczestnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wypadek określony w § 1 jest odpowiednikiem współuczestnictwa formalnego, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. W przypadku współuczestnictwa formalnego (§ 1) obowiązuje zasada rozdzielnego zwrotu kosztów na rzecz każdego ze współuczestników odpowiednio do ich udziału w sprawie, tj. stosownie do poniesionych przez każdego ze skarżących niezbędnych kosztów postępowania. Unormowanie zawarte w § 2 dotyczy sytuacji zasądzenia zwrotu kosztów, jeżeli skarżący wnieśli skargę na decyzję, inny akt lub czynność, której przedmiotem były ich wspólne uprawnienia lub obowiązki. Tę regulację uznano w piśmiennictwie za odpowiednik współuczestnictwa materialnego, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, H. Knysiak – Sudyka, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz i orzecznictwo, wyd. IV, T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, opublikowano: Lex., postanowienie NSA z dnia 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 385/10). W przypadku współuczestnictwa materialnego (§ 2) zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących następuje solidarnie.

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że skarżący są współuczestnikami formalnymi sporu, zatem do zwrotu kosztów na ich rzecz znajdzie zastosowanie art. 202 § 1 p.p.s.a. nakazujący zwrot kosztów odpowiednio do udziału w sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia nie są wspólne. Każdemu z nich przysługują odrębne uprawnienia na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Każdy z nich posiada swój indywidualny interes prawny w zaskarżeniu bezczynności Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Nie ma przy tym istotnego znaczenia to, że cel, który chcą osiągnąć skarżący, skarżąc bezczynność Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, jest wspólny (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 177/19, z 28 lutego 2019 r. sygn. akt I OZ 161/19, postanowienia NSA z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt I OZ 1170/18 i I OZ 1171/18).

Dokonując wykładni systemowej przepisów p.p.s.a. dotyczących zwrotu kosztów postępowania, należy uwzględnić, że art. 202 p.p.s.a. umieszczony został w dziale V ("Koszty postępowania"), Rozdziale I ("Zwrot kosztów postępowania między stronami"). Z kolei pojęcie kosztów postępowania zawarte w dziale V, rozdziale I p.p.s.a. (art. 205 p.p.s.a.) obejmuje również wydatki strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego w postaci ich wynagrodzenia, nie wyższego niż określone stawkami opłat uregulowanymi w przepisach odrębnych.

Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie koszty postępowania sądowego powinny zatem zostać zasądzone w wysokości 597 zł dla każdego ze skarżących: po 100 zł dla każdego ze skarżących tytułem zwrotu wpisu sądowego oraz po 497 zł dla każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (480 zł jako stawka wynagrodzenia pełnomocnika określona w/w rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r. oraz opłata od pełnomocnictwa).

Odnosząc się do wniosku zawartego w piśmie z dnia 30 kwietnia 2019 r., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę nie znalazł podstaw do skierowania wniosku do składu powiększonego NSA o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie budzących poważne wątpliwości zagadnień prawnych w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a. Nie budzi bowiem wątpliwości w niniejszej sprawie konieczność zastosowania regulacji zawartej w art. 202 § 1 p.p.s.a.