Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 921/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], wydaną w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, odmówił skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy, gdyż nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej analizy jej sytuacji finansowej. Wprawdzie skarżąca podała, że wraz z synem utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 650 zł, jednakże nie wskazała, jakie dochody osiąga jej syn z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej i nie poinformowała Sądu, że sama również osiąga dodatkowe dochody z wykonywanych usług obejmujących makijaże i zabiegi pielęgnacyjne.
W ocenie Sądu w złożonym wniosku skarżąca skupiła się jedynie na podaniu niskiego dochodu niewystarczającego na bieżące potrzeby rodziny, jednakże samo stwierdzenie, że sytuacja materialna, bytowa i finansowa rodziny jest trudna oraz powoływanie się na fakt korzystania ze środków pomocy społecznej, nie jest wystarczające. Nadto brak wyciągów bankowych i dowodów dotyczących wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania uniemożliwia faktyczne ustalenie sytuacji finansowej skarżącej. Tymczasem dla przyznania prawa pomocy konieczne jest dysponowanie pełnym obrazem sytuacji finansowej i materialnej strony, która ubiega się o pomoc państwa i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła skarżąca, obszernie negując stanowisko zajęte przez Sąd I instancji i wskazując, że wprawdzie reklama jej "uzdolnień" znajduje się na wskazanej przez Sąd stronie internetowej, jednakże z uwagi na to, że nie prowadzi działalności gospodarczej (działalność nie jest zarejestrowana), nie osiąga z niej dochodów. Podniosła także, że świadczenie rentowe wraz z synem Ł. S. pobierają w wysokości po 399,59 zł brutto oraz iż od 1991 r. korzysta z pomocy opieki społecznej. Skarżąca zażądała także, żeby Sąd I instancji dopuścił dowód z akt sprawy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż z akt tych wynika "ile po opłatach rodzinie pozostaje na życie i iż rodzina żyje co miesiąc bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) i w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 23.04.2009 r., sygn. akt I FZ 71/09, LEX nr 564253).
Nadto dodać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Przepis art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. nakazuje złożyć przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu, w treści którego strona winna wskazać wszelkie dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej - także dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku z adwokatem, radcą prawnym i innymi podmiotami wskazanymi w treści tego przepisu.
W sytuacji, gdy sąd będzie miał wątpliwości co stanu majątkowego strony lub jej możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 p.p.s.a. ma możliwość wezwania jej do złożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, co też w niniejszej sprawie Sąd I instancji uczynił.
Jak wynika z akt sprawy skarżąca wskazała, że jej jedynym dochodem jest świadczenie rentowe w wysokości 399,59 zł brutto oraz iż od lat korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Podała także, że wprawdzie ukończyła szkołę makijażu, jednakże mimo posiadanych uzdolnień w tym zakresie, nie świadczy żadnych usług i z tego tytułu nie osiąga dochodów, chociaż stosowna "reklama" znajduje się na stronie internetowej. Odnosząc się zaś do sytuacji majątkowej syna Ł. S., który pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, skarżąca wskazała, że aktualnie rozpoczął on płatne niestacjonarne studia na drugim kierunku (pedagogika) oraz, iż w styczniu 2012 r. rozpoczął działalność gospodarczą.
Mając na uwadze wyżej wskazane informacje stwierdzić należy, iż rację ma Sąd I instancji, że powyższe twierdzenia nie są wystarczające do rzetelnej oceny sytuacji majątkowej zarówno skarżącej jak i osoby pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Trafnie wskazał Sąd I instancji, że brak jest w szczególności wykazania jakie dochody osiąga z prowadzonej działalności Ł. S. oraz w jakiej wysokości ponoszone są wydatki na utrzymanie domu i rodziny. Zasadnie również wskazał Sąd I instancji, że ze zgromadzonych przez Sąd informacji wynika, iż skarżąca może uzyskiwać dochody świadcząc usługi wykonywania makijaży i zabiegów pielęgnacyjnych, o czym świadczy informacja zawarta na stronie internetowej skarżącej wraz z cennikiem dotyczącym poszczególnych usług. Natomiast fakt, że skarżąca nie zarejestrowała działalności gospodarczej nie świadczy jeszcze o nieosiąganiu dochodów. Mimo dwukrotnego wezwania skarżącej do podania szeregu żądanych informacji oraz przedłożenia stosownych dokumentów skarżąca nie wywiązała się należycie z tego obowiązku. Skupiając się jedynie na wykazaniu, że posiada niskie dochody K. S. nie przedłożyła żądanych przez Sąd dokumentów, co uniemożliwiło rzetelną ocenę jej sytuacji majątkowej. Dlatego postanowienie o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie należy uznać za prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe argumenty Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie.