Postanowienie NSA z 31 maja 2016 r., I OZ 552/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 128/15 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego

Sprawa

w sprawie ze skargi A. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie wydania kopii akt sprawy postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Marek Stojanowski przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 128/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego A. D. o wyłączenie sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego.

Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. oddalił wniosek A. D. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego NSA Mirosławy Rozbickiej – Ostrowskiej.

W terminie otwartym do wniesienia zażalenia skarżący, pismem z dnia 13 listopada 2015 r. złożył "skargę" na ww. postanowienie z dnia 28 października 2015 r. Zażądał stwierdzenia nieważności wydanego postanowienia, które w jego ocenie jest bezprzedmiotowe i nierzeczowe. Jednocześnie wniósł o wyłączenie, na podstawie art. 18, art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."), sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego.

Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków, sędzia NSA Henryk Ożóg oraz sędzia WSA Alojzy Wyszkowski złożyli pisemne oświadczenia o nieistnieniu okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. Oświadczyli również, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a. (oświadczenia, k-93 – k-95 akt sądowych).

Oddalając wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu powołał się na art. 18 § 1, art. 19, art. 20 i art. 22 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.") i podniósł, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego. Zauważył, że skarżący w treści swojego żądania odwołuje się wyłącznie do przesłanki zawartej w art. 19 P.p.s.a., stwierdzając, że w sprawie wystąpiły okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów. Strona wskazała, że postanowieniem z dnia 28 października 2015 r. zostały bowiem naruszone zasady legalności. Sąd wskazał, że powołane przez skarżącego okoliczności nie odnoszą się do kwestii bezstronności sędziego orzekającego w niniejszej sprawie, ale stanowią przejaw subiektywnego stanowiska wnioskodawcy niezadowolonego z końcowego rezultatu procesu, z którym zdaje się wchodzić w polemikę. Kwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, tj. postanowienie z dnia 28 października 2015 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie wskazanego w nim sędziego od rozpoznania sprawy, nie może zostać uznane za przekroczenie granic niezawisłości i bezstronności, albowiem – wbrew zapatrywaniom strony – rozstrzygnięcie podjęte w tej sprawie jest właśnie przejawem tych zasad. Sąd niezależnie od stanowiska jednej, jak i drugiej strony postępowania, dokonuje analizy akt sprawy i na tej podstawie autonomicznie orzeka. Nie można zatem uznać, że ostateczny kształt rozstrzygnięcia, nieuwzględniający oceny prawnej strony, prowadzi do pozbawienia jej zdolności do kształtowania własnych praw i obowiązków wyłącznie z powodu zarzucanej przez nią stronniczości sędziego orzekającego w danej sprawie. Wnioskodawca winien wziąć pod uwagę to, że wydane rozstrzygnięcie będzie stanowiło efekt decyzji sędziego działającego w tym zakresie wyłącznie na podstawie i w granicach prawa a nie z jakichkolwiek innych, pozaprawnych pobudek. Do zastosowania art. 19 P.p.s.a. nie wystarcza subiektywne podejrzenie strony co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiary w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Tym samym przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wymienieni na wstępie sędziowie złożyli stosowne oświadczenia podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Zgodnie zaś z przyjętym poglądem, jeśli sędzia którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 P.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. D., żądając "stwierdzenia nieważności postanowienia sygn. akt IV SAB/WA 128/15 z dnia 1 grudnia 2015 r.". Podniósł, że "bezprzedmiotowość i nierzeczowość ww. orzeczenia jest skutkiem naruszenia zasady legalności".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.).

Wbrew odmiennym wywodom skarżącego trafne jest stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia o braku ustawowych podstaw do wyłączenia sędziego WSA Wandy Wiatkowskiej – Ilków, sędziego NSA Henryka Ożoga i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego od orzekania w niniejszej sprawie. O braku tych podstaw świadczy m. in. to, że skarżący w zażaleniu nie powołał się na żadną z przesłanek wymienionych w art. 18 § 1- 3 P.p.s.a. Z wyjaśnień złożonych przez ww. sędziów (k-93 – k-95 akt sądowych), o których wyłączenie wnosi skarżący, wynika, że nie łączy ich żaden stosunek osobisty ze skarżącym mogący mieć znaczenie dla ich bezstronności, a skarżący nie uprawdopodobnił, aby zachodziła podstawa do wyłączenia ww. sędziów od rozpoznania sprawy określona w art. 19 P.p.s.a. Subiektywne przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia ww. sędziów, niepoparte przy tym żadnymi dowodami nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziów, stosownie do art. 19 powoływanej ustawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.