Postanowienie NSA z 14 czerwca 2018 r., I OZ 558/18

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 423/17 o oddaleniu wniosku K. M. o wyłączenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pauliny Paczkowskiej od orzekania

Sprawa

w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Warszawa-Wola w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jan Paweł Tarno przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 grudnia 2017 r., II SAB/Wa 423/17, oddalił wniosek K. M. o wyłączenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Pauliny Paczkowskiej od orzekania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. M. na bezczynność Prokuratora Rejonowego Warszawa-Wola w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że podnoszone przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), co skutkowałoby wyłączeniem ww. referendarza od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy oraz nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia ww. referendarza stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Strona skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie ww. referendarza sądowego. Argumentacja o złośliwości oraz nadgorliwości referendarza w przedmiotowej sprawie ma charakter ogólnikowy. Strona skarżąca nie odwołała się bowiem do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez wyznaczonego referendarza sądowego. Nie przedstawiła również żadnych dowodów na poparcie podnoszonego przez nią zarzutu. Samo zarządzenie przez referendarza wezwania skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, niezbędnych do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej, nie może stanowić podstawy do wyłączenia referendarza od orzekania. Wyjaśnić bowiem należy, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Przepis art. 255 p.p.s.a. wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Ponadto, w rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy, którego przedmiotowy wniosek dotyczy, złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Wskazać należy, że prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, zatem, w ocenie Sądu, wniosek strony skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie, a skarżący nie uprawdopodobnił, że istnieją okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności ww. referendarza w niniejszej sprawie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł K. M., wnosząc o jego uchylenie w całości. W zażaleniu skarżący zawarł również wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie wskazanych przez niego sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którzy wydali zaskarżone postanowienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego (w tym przypadku referendarza sądowego) normują art. 18 – 24 p.p.s.a. Stosownie do art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy rozdziału 5 (dot. wyłączenia sędziego) stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie referendarza sądowego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 p.p.s.a. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy.

Podkreślić należy, że o wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza sądowego od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego Pauliny Paczkowskiej. Referendarz sądowy, którego wyłączenia domagał się skarżący, złożyła 12 grudnia 2017 r. oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia jej od orzekania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia referendarza sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego Pauliny Paczkowskiej było zgodne z prawem. Skarżący nie przedstawił w zażaleniu takich okoliczności, które podważałyby zapatrywanie wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku skarżącego nie może być subiektywne odczucie czy też przekonanie skarżącego co do celowości złożonego wniosku z uwagi na "niechętny stosunek" referendarza sądowego do jego osoby.

Wniosek skarżącego o wyłączenie wskazanych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie będzie rozpoznany przez ten Sąd w odrębnym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.