Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SAB/Lu 2/09 odmówił przyznania B. B. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie jego skargi na bezczynność Burmistrza Miasta Nałęczowa w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał na trudną sytuację ekonomiczną w rolnictwie, konieczność ponoszenia nakładów na gospodarstwo rolne, wspieranie niepracującej córki, konieczność remontu domu oraz konieczność ponoszenia wydatków na leczenie. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w skład jego majątku wchodzi dom o pow. [...] m² oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, a poza tym majątkiem nie posiada zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Jako źródło utrzymania wnioskodawca wskazał emeryturę w wysokości [...] zł netto.
B. B. został wezwany do nadesłania dokumentów niezbędnych do oceny jego sytuacji majątkowej, jednakże wnioskodawca nie przedstawił wymaganych dokumentów.
W uzasadnieniu postanowienia odmawiającego przyznania B. B. prawa pomocy Sąd podniósł, że wnioskodawca nie wykazał jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa. Strona skarżąca nie nadsyłając dokumentów uniemożliwiła Sądowi ustalenie jakie są jej realne możliwości finansowe. Ponadto Sąd uznał, że oświadczenie strony skarżącej zawarte na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony, brak bowiem było danych odnośnie wielkości dochodów z gospodarstwa rolnego wykazanego we wniosku oraz informacji czy strona uzyskała dopłaty do prowadzonego gospodarstwa rolnego przyznawane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Niewyjaśniona była kwestia, komu i jaka część gruntów rolnych oraz od jakiej daty została przekazana w użytkowanie w związku z podanymi przez stronę informacjami o nieużytkowaniu części gospodarstwa.
Nie wiadomo było również, czy w związku z oddaniem do użytkowania części gospodarstwa, strona uzyskuje z tego tytułu jakiekolwiek korzyści finansowe. Ponadto wobec podania przez stronę, iż wspiera niepracującą córkę, wyjaśnienia wymagała kwestia wielkości i częstotliwości udzielanej pomocy. Wnioskodawca nie wyjaśnił również jaka jest wielkość wydatków ponoszonych na utrzymanie gospodarstwa domowego, na leczenie, jak również nakładów na gospodarstwo rolne.
W zażaleniu na wyżej opisane postanowienie B. B. podniósł, że nie posiada dokumentów, które wymaga od niego Sąd.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – powoływanej dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Natomiast w myśl § 2 tego artykułu, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W przedmiotowej sprawie B. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sąd I instancji badał więc, działając w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z tym przepisem to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. A zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Należy równocześnie zauważyć, że jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał. Jak wynika z akt sprawy skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych mających wyjaśnić jego sytuację materialną. Na powyższe wezwanie skarżący przyznał, że nie posiada żądanych dokumentów, nie prowadzi księgowości, a "stan dochodowości" w rolnictwie jest ujemny. Odpowiedź udzielona przez stronę nie pozwoliła na poznanie jego rzeczywistej sytuacji materialnej.
Wobec powyższego Sąd zmuszony był do rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w konsekwencji orzekając o odmowie jej przyznania stronie skarżącej.
Kierując się zasadą, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia znajdowania się w trudnej sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, a skarżący pomimo wezwania do wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej nie wykazał jej - odmowę przyznania prawa pomocy należy uznać za zasadną. B. B. nie przedstawił bowiem, że znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby konieczność przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.