Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 820/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił D. A. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia (...) maja 2011 r. znak (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 26 października 2011 roku po rozpoznaniu wniosku D. A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wniosek ten oddalił. W uzasadnieniu wskazano, że w dyspozycji skarżącej pozostają środki pozwalające na swobodne pokrycie wpisu sądowego, który wynosi zaledwie 200 zł., bowiem posiada ona zgromadzoną na rachunku bankowym sumę 3.730,09 USD, a ponadto uzyskuje stałe dochody w postaci emerytury. Oba te źródła pozwalają na pokrycie wymaganego wpisu.
Postanowieniem z 16 grudnia 2011 roku sygn. akt I OZ 1045/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej od powyższego postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy.
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2012 roku sygn. akt III SA/Łd 820/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. A. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia (...) maja 2011 roku, nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.
Pismem z dnia 11 stycznia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych – opłaty kancelaryjnej oraz opłaty od skargi kasacyjnej. Do pisma załączyła wypełniony formularz PPF. W jego uzasadnieniu wskazała, że posiada stratę z prowadzonej działalności gospodarczej za 2012 rok w wysokości 12.776 zł, którą pokrywa z środków pochodzących z emerytury w kwocie 1.679,27 zł miesięcznie. W chwili obecnej finansuje się niepokrytymi zobowiązaniami, a środki pochodzące z emerytury są przeznaczone na utrzymanie działalności gospodarczej, kosztów leczenia oraz kosztów utrzymania. Podała, iż posiada działkę o powierzchni 828 m², wykorzystywaną wyłącznie na cele działalności gospodarczej z budynkiem w budowie i zniszczonym budynkiem gospodarczym. Nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych przedmiotów.
Z uwagi na fakt, że dane wskazane przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się być niewystarczające, zarządzeniem z dnia 23 stycznia 2013 r. referendarz sądowy wezwał D. A. do uzupełnienia wniosku poprzez udokumentowanie wysokości przychodów i kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za 2012 rok (np. kopia książki przychodów i rozchodów, bilans, rachunek zysków i strat itp.), udokumentowanie wysokości jej świadczenia emerytalnego, wskazanie tytułu prawnego do lokalu, stanowiącego jej miejsce zamieszkania oraz udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z jego utrzymaniem, nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym rachunku związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą za ostatnie dwa miesiące oraz wyjaśnienie, czy skarżąca nadal pozostaje właścicielką samochodu osobowego marki Renault Megane oraz oszczędności na rachunku walutowym, ewentualnie wskazanie kiedy i na jaki cel zostały wykorzystane, w terminie 7 dni od dna doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Pismem z dnia 17 lutego 2013 r. skarżąca poinformowała, iż nie jest w stanie wypełnić nałożonego na nią obowiązku uzupełnienia danych majątkowych z uwagi na ciężkie schorzenie kręgosłupa i niemożność poruszania się. Wypełnienie tego obowiązku nie będzie możliwe przez co najmniej miesiąc.
Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013 r. referendarz sądowy potraktował powyższe pismo skarżącej jako wniosek o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia z dnia 23 stycznia 2013 r. i poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu na jego wykonanie o 10 dni od dnia otrzymania zarządzenia.
Pismem z dnia 4 marca 2013 r. D. A. ponownie zawiadomiła Sąd o swoich poważnych problemach zdrowotnych. Do pisma załączyła zaświadczenia lekarskie.
W dniu 12 marca 2013 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2012 roku, oddalający skargę D. A. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Łodzi z dnia (...) maja 2011 roku, nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków stał się prawomocny.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 27 lutego 2013 r., pismem z dnia 29 marca 2013 r. D. A. wskazała, że jej stan zdrowia w dalszym ciągu uniemożliwia jej działania. Zaznaczyła, iż podejmie starania, aby do dnia 3 kwietnia 2013 r. sporządzić bilans rachunków i strat. Wskazała, że lokal przy ul. W. nie jest jej miejscem zamieszkania lecz przedmiotem stosunku dzierżawy i siedzibą jej biura. Wnioskodawczyni przedłożyła PIT - 40 za rok 2012.
Wyjaśniła ponadto, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, gdyż nie stać jej na dokonywanie opłat za ich utrzymanie. Rachunek bankowy, na którym posiadała środki został zlikwidowany w grudniu 2012 r. Jest właścicielem samochodu marki Renault Megane Scenic, rok produkcji 1997 r., którego wartość wynosi około 4.000 zł. Koszty zakupu leków oraz zobowiązań wobec kontrahentów są rozkładane na raty. Do pisma skarżąca załączyła szereg zwolnień lekarskich, skierowanie do pracowni diagnostycznej oraz zaświadczenie o stanie zdrowia
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił D. A. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia D. A. wniosła sprzeciw. Wskazała, że referendarz sądowy wydając zaskarżone postanowienie nie wziął pod uwagę jej złego stanu zdrowia, który miał wpływ na to, iż do chwili obecnej nie mogła dostarczyć Sądowi wszystkich niezbędnych dokumentów. Wniosła o uchylenie postanowienia w celu umożliwienia jej wywiązania się z obowiązków nałożonych przez Sąd.
Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 stycznia 2013 r. D. A. wskazała, iż posiada stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Podniosła ponadto, iż była zmuszona do likwidacji posiadanej lokaty walutowej w związku z koniecznością poniesienia kosztów leczenia oraz spłatą zobowiązań względem kontrahentów. Skarżąca w żaden sposób jednak nie udowodniła swoich twierdzeń, w szczególności poprzez złożenie stosownej dokumentacji na ich poparcie, mimo wezwania jej do tego przez referendarza sadowego zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013 r. Dodatkowe dokumenty nie zostały również załączone przez skarżącą do złożonego sprzeciwu. Twierdzenia strony, iż niemożność złożenia stosownej dokumentacji wynika z jej złego stanu zdrowia i problemów z poruszaniem, uznać należy zdaniem Sądu pierwszej instancji za niewiarygodne.
Z załączonych do pisma z dnia 29 marca 2013 r. zaświadczeń lekarskich wynika, że niezdolność skarżącej do pracy ustała w dniu 23 marca 2013 r. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z wniosku złożonego przez D. A. wynika, że podstawowym źródłem jej utrzymania pozostaje świadczenie emerytalne w kwocie 1.679 zł. Świadczenie to, w zestawieniu z wysokością obciążających ją w chwili obecnej kosztów sądowych w wysokości 100 zł (kwota ta stanowi opłatę za odpis wyroku z uzasadnieniem) nie pozwala przyjąć, iż nie ma ona możliwości sfinansowania kosztów procesu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie D. A. podniosła, iż nie wypełnienie nałożonego na nią obowiązku przez Sąd spowodowane było bardzo złym stanem zdrowia i sytuacją jaka miała miejsca przed sądami powszechnymi i w sprawach wytoczonych z jej powództwa przeciwko stronie, która również jest uczestnikiem niniejszego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do treści art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 tej ustaw określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jej dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie jakichkolwiek czy choćby pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżąca pomimo wezwania nie przedstawiła wymaganych przez Sąd pierwszej instancji dokumentów i oświadczeń. Brak wykonania przez skarżącą powyższego obowiązku obligował Sąd pierwszej instancji do dokonania oceny jej sytuacji majątkowej wyłącznie na podstawie złożonego, urzędowego formularza. Z oświadczenia złożonego na formularzu, jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, wynika natomiast, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.679 zł. Świadczenie to pozwala jej na uiszczenie kosztów sądowych w wysokości 100 zł, stanowiących opłatę za odpis wyroku z uzasadnieniem.
Odnosząc się zaś do twierdzeń zawartych we wniesionym zażaleniu należy podnieść, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Fakt prowadzenia przez skarżącą odrębnych postępowań sądowych nie może mieć wpływu na wykonywanie obowiązków nałożonych na skarżącą w sprawie niniejszej. Również fakt złego stanu zdrowia skarżącej nie usprawiedliwia faktu nieprzedłożenia wymaganych dokumentów i zaświadczeń, koniecznych do oceny jej sytuacji majątkowej. Należy zauważyć, iż skarżąca w żaden sposób nie udowodniła, iż stan zdrowia na który się powołuje uniemożliwiał jej podjęcie jakichkolwiek czynności czy też skorzystanie z pomocy innych osób celem wykonania wezwania Sądu pierwszej instancji.
Mając na uwadze powyższe należało uznać, iż Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, iż skarżąca nie udowodniła w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania jej prawa pomocy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.