Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Lu 207/16 (dalej postanowienie z dnia 25 stycznia 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę Fundacji [...] (dalej skarżąca bądź Fundacja) na bezczynność Lubelskiego [...] (dalej L. W.) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że Fundacja wniosła do skargę na bezczynność L. W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2016 r. Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącą do uiszczenia wymaganego wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 100 zł - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis przedmiotowego zarządzenia doręczono skarżącej 30 grudnia 2016 r. (k.30 akt sądowych). Skarżąca we wskazanym terminie złożyła pismo z dnia 3 stycznia 2017 r. w którym podniosła, że w przedmiotowej sprawie, na mocy art. 239 § 2 p.p.s.a., przysługuje jej zwolnienie od kosztów sądowych. W konsekwencji termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie albowiem skarżąca nie uiściła należnego wpisu w zakreślonym terminie.
WSA w Lublinie uznał że skarżąca, wnosząc skargę na bezczynność L. W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nie występuje jako strona w swojej własnej sprawie w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. Rozpoznawana sprawa dotyczy realizacji przez skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej, co nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki oraz nie zmienia jej sytuacji prawnej.
Skarżąca nie wykonała wezwania Sądu I instancji i nie uiściła należnego wpisu sądowego, złożona przez nią skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Fundacja zarzucając naruszenie:
- art. 220 § 3 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, przez błędne zastosowanie, polegające na wezwaniu do uiszczenia wpisu w sytuacji, gdy skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz następnie przez błędne odrzucenie skargi z powodu braku uiszczenia wpisu sądowego, podczas gdy skarżąca jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku uiszczania opłat sądowych;
- art. 239 § 2 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis te stanowi, że nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, przez brak zastosowania pomimo, że przepis ten winien być zastosowany w niniejszej sprawie;
- art. 227 § 1 p.p.s.a., w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie WSA w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy, przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu przez WSA w Lublinie, że pismo Fundacji z 3 stycznia 2017 r,, skierowane do WSA w Lublinie, nie jest zażaleniem na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej p.p.s.a.), nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
Ze złożonego do akt sprawy odpisu z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika że skarżąca Fundacja posiada status organizacji pożytku publicznego, której celem jest min. rozwój demokracji i społeczeństwa obywatelskiego, a także zwiększenie udziału obywateli w sprawowaniu władzy oraz promowanie i kreowanie postaw obywatelskich, w tym postaw liderskich.
Wbrew zarzutom zażalenia postanowienie z dnia 25 stycznia 2017 r. nie narusza art. 220 3 i art. 239 § 2 p.p.s.a.
Wobec treści art. 239 § 2 p.p.s.a. w sprawie wymagane jest ustalenie, czy Fundacja działa we własnej sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt: II OZ 650/16; z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt: II OZ 420/16; z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt: II OZ 1283/15, publ. CBOSA). Procedura sądowoadministracyjna zawęża bowiem wyłączenie podmiotowe w zakresie uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, tylko do spraw własnych, jakie prowadzą. Ponadto zauważyć należy, że kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady, wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: komentarz do art. 240 [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia “sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 p.p.s.a. W związku z tym pojęcie to odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie “sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie, nie można uznać, że Fundacja [...] występuje jako strona we “własnej sprawie" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a.
Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Fundacji, co nie wpływa bezpośrednio na jej prawa i obowiązki oraz nie zmienia jej sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt: I OZ 957/16 oraz sygn. akt: I OZ 1013/16; z dnia 3 lutego 2017 r., I OZ 165/17, z dnia 7 lutego 2017 r., I OZ 223/17).
Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Fundacja nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 p.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Fundacja prawidłowo zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.