Postanowienie NSA z 22 czerwca 2016 r., I OZ 640/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Ol 12/16

Sprawa

w sprawie ze skargi R. P. na bezczynność Starosty B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Jolanta Rudnicka przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem dnia 8 marca 2016 r., sygn. akt II SAB/Ol 12/16, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Starosty B. w udostępnieniu informacji publicznej, zobowiązał ww. organ do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 21 grudnia 2015 r. o udzielenie informacji publicznej. W pkt II wyroku Sąd stwierdził, że Starosta B. dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie, zaś w pkt III, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W pkt IV Sąd zawarł postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, zasądzając od Starosty B. na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV wyroku oparł o art. 200, 205 § 1, 206 oraz art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a), wskazując, że na zasądzoną kwotę składają się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł ustalony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.), opłata skarbowa w wysokości 17 zł za udzielenie pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego skarżącej w wysokości 480 zł równoważnej minimalnej stawce za czynności adwokata w postępowaniu administracyjnym z § 14 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015. poz. 1800).

Sąd zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego podniósł, że wziął pod uwagę treść art. 206 p.p.s.a. i postanowił zasądzić stawkę minimalną zgodną z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

W ocenie Sądu na przeszkodzie w zastosowaniu art. 206 p.p.s.a. nie stoi treść przepisów wykonawczych § 16 w zw. z art. 15 Rozporządzenia. Ponadto Sąd stosuje przepis art. 206 p.p.s.a. z urzędu według własnej, swobodnej oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy, niezależnie od wniosku strony w tym zakresie. Przyjmując stawkę minimalną Sąd wziął pod uwagę fakt, iż bezczynność Starosty B. była okolicznością bezsporną, a skarga została uznana przez organ przy pierwszej czynności procesowej organu. Tym samym Sąd uznał, że charakter rozpoznanej sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia winny mieć wpływ na wysokość zasądzonego wynagrodzenia.

Ponadto Sąd zauważył, że pomimo złożonego przez pełnomocnika oświadczenia o wysokości poniesionych kosztów, poza umową zlecenia o usługę prawną z dnia 4 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącej nie przedstawił faktury VAT, która jako dokument fiskalny potwierdziłaby wysokość poniesionych przez stronę kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.

Zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów wniosła R.P., reprezentowana przez adwokata, podnosząc zarzut naruszania § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości kosztów obciążających stronę.

Wskazując na powyższe, strona wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie i orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego jak w skardze wniesionej w przedmiotowej sprawie oraz orzeczenie o kosztach postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd orzeka o kosztach faktycznie poniesionych na zasadzie art. 205 p.p.s.a. Do kosztów tych zalicza się koszty poniesione oraz koszty, którymi strona jest obciążana w myśl § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Relacje między klientem a pełnomocnikiem określa obligatoryjna umowa na mocy której można domagać się zwrotu kosztów od strony przeciwnej, jednak nie wyższych niż określone w prawie. W sytuacji obciążenia kosztami, strona rozlicza się z pełnomocnikiem w myśl przepisów o zleceniu, jeśli nie postanowiono inaczej, a więc po jego wykonaniu. Zatem obowiązek wystawienia faktury jeszcze nie powstał, ani w zakresie materialnoprawnym, ani czasowym. Przeciwne rozumowanie prowadziłoby do ustalenia, że właściwie nie można wykonywać usług adwokackich za cenę wyższą niż jednokrotność stawki minimalnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie jest zasadne.

Zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego została określona w art. 200 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a. Przepis ten wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku.

W rozpoznawanej sprawie orzekając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że zasadnym było odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości określonej w skardze, tj. w kwocie 2880 zł, z uwagi na wystąpienie przesłanki "uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 206 p.p.s.a. i zastosowanie stawki minimalnej opłaty za czynności adwokackie, określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu, że za przyjęciem takiego stanowiska przemawia charakter i stopień zawiłości przedmiotowej sprawy oraz związany z tym bezpośrednio nakład pracy pełnomocnika. Czynniki te niewątpliwie dawały podstawę Sądowi pierwszej instancji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika poprzez dostosowanie tego wynagrodzenia do stopnia koniecznego nakładu pracy, tym bardziej, że jak wynika z treści dołączonej do akt sprawy umowy zlecenia o usługę prawną obejmującą prowadzenie niniejszej sprawy sądowadministracyjnej, strony ustaliły, że z tytuły wykonania tej umowy pełnomocnikowi przysługuje honorarium w maksymalnej wysokości określonej w rozporządzeniu z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, tj. w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej wynoszącej 480 zł. Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że aktywność pełnomocnika w niniejszej sprawie sprowadzała się do napisania jednostronicowej skargi, pisma procesowego z dnia 10 lutego 2016 r. w sprawie kosztów zastępstwa procesowego, stawiennictwa na rozprawie i złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku uwzględniającego skargę.

Wbrew twierdzeniom wnoszącego zażalenie, rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w przedmiocie kosztów nie stoi w sprzeczności z treścią § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Po pierwsze, z treści tego przepisu wynika jedynie, że wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata, zaś w sytuacji braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Z powyższego nie można wywieść, jak chce tego wnoszący zażalenie, że złożenie oświadczenia o wysokości kosztów wyłącza zastosowanie zarówno stawki minimalnej, jak też możliwość miarkowania tych kosztów w oparciu o art. 206 p.p.s.a. Po drugie przepis § 16 rozporządzenia jako norma prawna zawarta w akcie rangi podustawowej nie może wykluczać zastosowania przez sąd przepisu zawartego w ustawie procesowej regulującego jedną z zasad zasądzania zwrotu kosztów postępowania sądowoadminstracyjnego. Ze wskazanych wyżej przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez jego niezastosowanie, polegające na braku zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w wysokości kosztów obciążających stronę.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), orzekł jak w sentencji postanowienia.