Uzasadnienie
Pismem z 24 listopada 2022 r. M.B. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z [...] listopada 2022 r. w przedmiocie umorzenia należności tytułem wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 19 grudnia 2022 r. skarżący M.B. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie swojego numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.
Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 16 stycznia 2023 r. za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego w O. W wyznaczonym terminie 7 dni skarżący nie uzupełnił wskazanego braku formalnego skargi.
Pismem z 6 lutego 2023 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że omyłkowo wysłał pismo stanowiące uzupełnienie braków formalnych skargi do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim, do sprawy oznaczonej II Ko 27/23.
Postanowieniem z 10 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, na które to pełnomocnik skarżącego ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł zażalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 października 2023 r. oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z 6 listopada 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił złożoną skargę z powodu nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie stwierdzonego braku formalnego.
Na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika procesowego ustanowionego w ramach prawa pomocy, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz przyznania wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej, które nie zostało uiszczone w całości ani w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z takich wymogów jest wynikający z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa obowiązek podania w pierwszym piśmie w sprawie, a zatem także w skardze wszczynającej postępowanie sądowoadministracyjne, numeru PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku.
Kwestia rozstrzygnięcia, czy niewskazanie w pierwszym piśmie strony numeru PESEL jest brakiem formalnym uniemożliwiającym nadanie prawidłowego biegu temu pismu, była w przeszłości przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tego problemu ma uchwała siedmiu sędziów tego sądu z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, w której stwierdzono, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ppsa wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd.
Oznacza to, że skarżący miał obowiązek podania w skardze swojego numeru PESEL niezależnie od wskazania go w aktach administracyjnych sprawy. Niepodanie tego numeru stanowi brak formalny skutkujący wezwaniem skarżącego do uzupełnienia braku w wyznaczonym terminie pod rygorem odrzucenia skargi. Uchybienie zatem obowiązkowi podania numeru PESEL w wyznaczonym terminie, w wyniku wezwania do uzupełnienia braku formalnego, stanowi podstawę do odrzucenia skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w wyznaczonym terminie.
Jednocześnie należy stwierdzić, że co do zasady, przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymagają, aby strona skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika. W sytuacji braku pełnomocnika przepisy nakładają natomiast na sąd dodatkowy obowiązek, aby w razie uzasadnionej potrzeby udzielał takim stronom niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 ppsa). W rozpoznawanej sprawie obowiązek ten został prawidłowo spełniony przez zamieszczenie w wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi pouczenia o sposobie i terminie uzupełnienia stwierdzonego braku oraz skutkach niedochowania terminu. Brak jest zatem dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skierowanie wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi do skarżącego przed ustanowieniem dla niego w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu stanowiło naruszenie przepisów mające wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia konstytucyjnego prawa skarżącego do rozpoznania sprawy przez niezawisły sąd.
W świetle powyższych wywodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne do Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.