Postanowienie NSA z 3 lutego 2016 r., I OZ 68/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Agencji Mienia Wojskowego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 786/15 zawieszające postępowanie

Sprawa

w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...] w odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.

Skład

Sędzia NSA Joanna Banasiewicz przewodniczący

Uzasadnienie

Zarządzeniem z dnia 26 października 2015 r. wezwano skarżącą do wskazania aktualnych adresów zamieszkania uczestników postępowania: J. S. i C. S., w terminie 7 dni, pod rygorem zawieszenia postępowania.

Wezwanie do wykonania zarządzenia doręczono stronie w dniu 3 listopada 2015 r. (k. 10). Określony w wezwaniu termin upłynął bezskutecznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 786/15, na podstawie art. 33 § 1 w zw. z art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), zawiesił postępowanie w sprawie.

W ocenie Sądu brak aktualnych adresów zamieszkania uczestników biorących udział w postępowaniu na prawach strony uniemożliwia prowadzenie postępowania. Skarżąca zaś pomimo stosownego wezwania w tym przedmiocie, nie wykonała tego obowiązku w zakreślonym terminie.

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła Agencja Mienia Wojskowego, reprezentowana przez radcę prawnego, zarzucając naruszenie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez zawieszenie postępowania, pomimo braku przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia – z uwagi na niewskazanie aktualnych adresów zamieszkania uczestników postępowania. Wskazano, że powołany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy zostały wyczerpane wymagane w danych okolicznościach czynności sądu zmierzające do nadania sprawie dalszego biegu, a więc zobowiązanie powstałych stron do wskazania adresu strony, a także w razie potrzeby pouczenie o prawie do złożenia wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.

Zasygnalizowano ponadto, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2015 r., SK 26/14, uznał, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim wprowadza ograniczenia praw byłych współwłaścicieli nieruchomości (ich spadkobierców) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

W okolicznościach niniejszej sprawy zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s..a. ocenić należało jako przedwczesne.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu.

Przepis art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odnosi się do adresu strony skarżącej (brak adresu lub wskazanie złego adresu), a nie do innych stron lub uczestników postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd nie może nakładać na stronę skarżącą obowiązku ustalenia adresu zamieszkania innej strony tego postępowania pod rygorem zawieszenia postępowania. Jeżeli kierowane do strony skarżącej wezwanie w tym przedmiocie okaże się bezskuteczne, Sąd winien zwrócić się do pozostałych stron postępowania, a następnie podjąć próbę ustalenia adresów uczestników postępowania we własnym zakresie, np. na podstawie danych dostępnych w ewidencji ludności.

Ponadto Sąd obowiązany jest w każdym przypadku rozważyć potrzebę udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.), co między innymi dotyczyć może w tego rodzaju przypadku regulacji zawartej w art. 78 i art. 79 p.p.s.a.

Dopiero wówczas, gdy wszystkie możliwe na danym etapie postępowania działania zostaną wyczerpane i nie doprowadzą do ustalenia aktualnego adresu uczestnika postępowania, Sąd może z tej przyczyny zawiesić postępowanie.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji w całości przerzucił obowiązek ustalenia adresów uczestników tylko na stronę skarżącą, uznać należy, że postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego, bez podjęcia przez Sąd I instancji wskazanych wyżej czynności, zostało wydane przedwcześnie. Przesłanka zawieszenia postępowania sądowego wskazana w art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zachodzi bowiem wówczas, gdy zostały wyczerpane wymagane w danych okolicznościach czynności Sądu zmierzające do nadania sprawie dalszego biegu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.