Postanowienie NSA z 19 lipca 2019 r., I OZ 683/19

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2327/18 o odrzuceniu zażalenia

Sprawa

w sprawie ze skargi Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2082/12 postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2327/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (Sąd I instancji), na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 278 P.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), odrzucił skargę Z. P. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2082/12, uznając, że została ona złożona po upływie ustawowego pięcioletniego terminu do wznowienia postępowania. Równocześnie Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wskazał i należycie nie umotywował żadnej z podstaw wznowieniowych, określonych w art. 278 P.p.s.a., warunkujących możliwość wznowienia postępowania po upływie wskazanego terminu.

Pismem z 8 lutego 2019 r. zatytułowanym "zażalenie" skarżący zaskarżył postanowienie Sądu I instancji z dnia 15 stycznia 2019 r.

Pismo to Sąd I instancji uznał za skargę kasacyjną i wobec złożenia jej bez zachowania wymogu adwokacko-radcowskiego, do czego obliguje art. 175 § 1 P.p.s.a., postanowieniem z 4 marca 2019 r. odrzucił skargę kasacyjną.

Następnie, pismem z 2 kwietnia 2019 r. skarżący wniósł osobiście sporządzone i podpisane zażalenie na postanowienie z 4 marca 2019 r.

Postanowieniem z 15 maja 2019 r. Sąd I instancji zażalenie to odrzucił na podstawie art. 194 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że przepisy procedury sądowej nakazują w odniesieniu do zażaleń, których przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, zachowanie szczególnego wymogu, jakim jest przymus adwokacko-radcowski (art. 194 § 4 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący, który podpisał zażalenie z 2 kwietnia 2019 r., nie należy do kręgu osób uprawnionych do sporządzenia tego środka zaskarżenia.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący podnosząc, że Sąd I instancji "bezprawnie przeinaczył zażalenie z dnia 8 lutego 2019 r. na skargę kasacyjną i rozpatrując to zażalenie jako skargę kasacyjną - postanowieniem z dnia 4 marca 2019 r. odrzucił (wyimaginowaną) skargę kasacyjną".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, winien sporządzić adwokat lub radca prawny. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 194 § 4 P.p.s.a.). Ponadto w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 P.p.s.a. zażalenie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej czyni wniesienie takiego zażalenia niedopuszczalnym z innych przyczyn w rozumieniu art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.

Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny i nie może podlegać wyłączeniu z uwagi na jakiekolwiek szczególne okoliczności występujące po stronie strony skarżącej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 194 § 4 P.p.s.a., stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 20 marca 2012 r., I OZ 169/12; z 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04; z 2 października 2012 r., II OZ 832/12; z dnia 30 czerwca 2011 r., II FZ 318/11, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

W niniejszej sprawie odpis postanowienia z 4 marca 2019 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. W szczególności pouczono stronę, iż zażalenie na wskazane postanowienie musi sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wniesione zażalenie nie czyniło zadość wymogowi przymusu adwokacko-radcowskiego. Skarżący nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych na podstawie art. 194 § 4 P.p.s.a. do sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej.

Prawidłowo zatem Sąd I instancji, mając na względzie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., odrzucił zażalenie strony z 2 kwietnia 2019 r.

Podnoszona w zażaleniu okoliczność, że skarżący pismem z 8 lutego 2019 r. wniósł środek zaskarżenia w postaci zażalenia i pismo to nie powinno zostać przez Sąd potraktowane jako skarga kasacyjna nie może wywołać skutku oczekiwanego przez stronę, ponieważ pismem tym zaskarżone zostało postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania. Zgodnie z treścią art. 173 § 1 P.p.s.a. od postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (z wyłączeniem przypadków, które nie zachodzą w niniejszej sprawie), przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z tego względu, wbrew wywodom skarżącego, pismo z dnia 8 lutego 2019 r., stanowiło w istocie skargę kasacyjną i podlegało wymogom formalnym odpowiednim dla tego środka zaskarżenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odrzucił wniesione osobiście zażalenie na postanowienie odrzucające opisaną skargę kasacyjną.

Niezależnie jednak od powyższego należy stwierdzić, że wniesione w tej sprawie środki zaskarżenia, tak skarga kasacyjna z dnia 8 lutego 2019 r., jak i zażalenie na postanowienie z dnia 15 maja 2019 r. były niedopuszczalne również z tej przyczyny, iż zostały złożone zanim termin do ich wniesienia rozpoczął swój bieg. W sprawie, której wznowienia domaga się obecnie skarżący, miał on bowiem – w ramach prawa pomocy – ustanowionego profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata W. D. (k. 200 akt sądowych sprawy o sygn. akt II SA/Wa 2082/12). Z akt sprawy nie wynika, by Sąd I instancji został poinformowany o zmianie osoby pełnomocnika skarżącego, co oznacza, że również w niniejszym postępowaniu skarżący jest reprezentowany przez adwokata W. D. i wszelkie pisma, w tym odpisy orzeczeń Sądu, należało doręczyć pełnomocnikowi skarżącego, co wynika wprost z art. 67 § 5 w zw. z art. 39 pkt 1 P.p.s.a. W tej sytuacji, tylko doręczenie odpisu orzeczenia wskazanemu pełnomocnikowi można uznać za skuteczne, a więc jednocześnie otwierające termin do złożenia stosownego środka odwoławczego. Tymczasem, zaskarżone postanowienie (jak również postanowienia z dnia 15 stycznia 2019 r. i 15 marca 2019 r.) zostało przesłane skarżącemu, z pominięciem jego pełnomocnika. Należy więc stwierdzić, że w tej sytuacji termin do wniesienia zażalenia (a także skargi kasacyjnej), w ogóle nie rozpoczął biegu. W tym stanie rzeczy rozpoznawane zażalenie było przedwczesne i również z tej przyczyny podlegało odrzuceniu.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje jednak, że pomimo, iż nie ma możliwości uwzględnienia wniesionego zażalenia, to jednak skutek niniejszego orzeczenia jest taki, że postanowienie z dnia 15 stycznia 2019 r. o odrzuceniu skargi o wznowienie należy doręczyć pełnomocnikowi skarżącego w celu umożliwienia stronie skutecznego zaskarżenia tego rozstrzygnięcia, zgodnie z konstytucyjnie gwarantowanym prawem do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.