Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 4 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 94/09 odrzucił skargę kasacyjną P. Ś. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 2 marca 2009 r. odrzucającego skargę P. Ś. na świadectwo dojrzałości z dnia (...) czerwca 2008 r. wydane przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w J. w zakresie ustalenia wyników egzaminu maturalnego.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarga kasacyjna została wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika, który uiścił wpis w wysokości 200 zł znakami opłaty sądowej co stanowi przesłankę do jej odrzucenia na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż nie ma możliwości skutecznego uiszczenia wpisu w takiej postaci.
Na powyższe postanowienie wniesiono zażalenie zarzucając naruszenie przepisów postępowania t.j. art. 212 § 2 p.p.s.a., art. 219 § 1 i 2 p.p.s.a., art. 221 p.p.s.a., podnosząc, iż zadaniem sądu jest obrona praw obywatela przed arbitralnymi decyzjami władzy publicznej, a stosowanie zbyt rygorystycznych przepisów proceduralnych zamyka drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Z kolei dualizm skutków procesowych, w zależności od tego który z podmiotów wniósł skargę czy pełnomocnik, czy strona należy uznać za niekonstytucyjny. Powołano się przy tym na art. 479 8a § 5 k.p.c., którego cel jest analogiczny do art. 221 p.p.s.a., a który został uznany za niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 oraz art. 78 Konstytucji RP, gdyż w sposób nieuzasadniony różnicował procedurę stosowaną przez Sąd w zależności od tego, czy strona działała sama, czy też była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zdaniem skarżącego, przepis art. 221 p.p.s.a. powinien być uznany za jeszcze bardziej rygorystyczny i jako przewidujący zbyt surowe sankcje dla skarżącego należało by zbadać, czy jest on zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP. Ponadto wezwanie skarżącego z dnia 15 kwietnia 2009 r. co do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej powinno stanowić podstawę do wezwania pełnomocnika do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej w formie przelewu na rachunek bankowy sądu lub w kasie sądu. Zgodnie zaś z art. 212 § 2 p.p.s.a. opłaty sądowe są dochodami budżetu państwa i bez znaczenia jest w jakiej formie zostają uiszczone. Wykładnia funkcjonalna przepisów o kosztach sądowych pozwala przyjąć, iż cel przepisów został spełniony, gdyż budżet państwa został zasilony a dochody skarżącego pomniejszone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 219 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata. Natomiast nienależycie opłacone pismo, które wniósł adwokat, zgodnie z art. 221 P.p.s.a., Sąd odrzuca bez wezwania do uiszczenia opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej.
Z akt sprawy wynika, iż skarga kasacyjna P. Ś. na postanowienie tego Sądu z dnia 2 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Gl 94/09 została sporządzona i wniesiona przez adwokata, a na jej pierwszej stronie zostały naklejone znaki sądowe w kwocie 200 zł.
Wobec powyższego należy stwierdzić, iż pełnomocnik wnoszący w imieniu strony skarżącej wpis, nie zastosował się do dyspozycji art. 219 § 2 P.p.s.a., który podobnie jak § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2003 r., Nr 221, poz. 2193) zwanym dalej rozporządzenie, nie przewiduje możliwości dokonywania opłat sądowych poprzez naklejanie znaczków, bowiem uiszczenie wpisu w takiej formie nie może zostać uznane za skuteczne opłacenie pisma.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym również przyjęto stanowisko, które Naczelny Sąd Administracyjny podziela, o braku dopuszczalności uiszczenia opłaty sądowej, w tym wpisu, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej formie, niż wskazana w powyższym przepisie. Dotyczy to w szczególności uiszczenia opłaty znakami opłaty sądowej (vide np.: postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2004 r., FZ 28/04, ONSAiWSA 2004, nr 1, poz. 4, postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OZ 287/07, postanowienie NSA z 21 września 2005 r., sygn. akt II OZ 784/05). W takiej sytuacji opłacenie przez pełnomocnika skargi kasacyjnej znakami opłaty sądowej zostało zasadnie potraktowane jako brak uiszczenia wpisu w ogóle.
Co do zarzutów dotyczących niekonstytucyjności przepisów i ich nadmiernego rygoryzmu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, iż do dnia 17 marca 2006 r. wpis stały od skargi wnoszonej przez adwokata lub radcę prawnego uiszczało się na wezwanie Sądu, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia. Jednakże we wskazanej dacie powołany przepis utracił swoją moc na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r. sygn. SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322), jako niezgodny z art. 221 P.p.s.a. i art. 2 Konstytucji RP, którym orzeczono, iż art. 221 P.p.s.a. w sposób jednoznaczny wskazuje na ciążący na adwokatach i radcach prawnych obowiązek opłacania wnoszonych pism podlegających opłacie stałej bez konieczności uprzedniego wezwania do uiszczenia opłaty.
Jednocześnie Trybunał orzekł, iż art. 219 § 2 P.p.s.a. i art. 221 P.p.s.a. są zgodne z art. 45 ust.1 i nie są niezgodne z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a ustosunkowując się do uiszczenia opłaty znakami opłaty sądowej nie znalazł podstaw dla uznania wyeliminowania tej formy opłaty za niezasadne utrudnienie realizacji prawa do sądu.
Fakt, że przepis art. 221 P.p.s.a. nakłada na profesjonalnych pełnomocników określone obowiązki, wręcz podstawowe, nie oznacza, iż prowadzi to do nierównego traktowania obywateli, czy też pozbawia stronę merytorycznego rozpoznania sprawy. Bowiem, to nie przepis powoduje negatywne skutki dla skarżących, ale brak staranności ze strony profesjonalnego pełnomocnika.
Podkreślić przy tym należy, że taki pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata lub radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Niedochowanie bowiem ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy powoduje, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż WSA w Gliwicach słusznie orzekł o odrzuceniu skargi kasacyjnej jako nienależycie opłaconej.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.