Postanowienie NSA z 9 lipca 2009 r., I OZ 710/09

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 9 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 274/09 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 616/06

Sprawa

w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie

Skład

Sędzia NSA Irena Kamińska przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 274/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 616/06 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia rodzinnego.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) lipca 2006 r. nr (...). Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 46/08.

Dnia 3 kwietnia 2009 r. M. P. złożył pismo, w którym domagał się wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W treści skargi o wznowienie postępowania zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wyjaśnił, że uchybienie terminowi wynikało z jego nieznajomości przepisów proceduralnych.

Zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. Sąd poinformował pełnomocnika ustanowionego w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 616/06 o złożeniu skargi o wznowienie postępowania (art. 39 pkt 1 in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wezwał również pełnomocnika do zajęcia stanowiska co do skargi oraz wniosku o przywrócenie terminu.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik adwokat M. S. zażądała wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 616/06. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu podała natomiast, iż skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, gdyż znajduje się w szczególnej sytuacji życiowej (jest zaangażowany w opiekę nad niepełnosprawnym wnukiem). Skarżący nie wiedział o zapadłym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Co więcej, złożył skargę kasacyjną od wyroku z dnia 25 kwietnia 2007 r. i oczekiwał na jej rozstrzygnięcie. Adwokat M. S. wyjaśniła ponadto, że od wydania orzeczenia w sprawie nie upłynął jeszcze rok, a sytuacja skarżącego jest wyjątkowa z uwagi na dobro i warunki godnego życia jego niepełnosprawnego dziecka.

Wydając zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zauważył, iż z wniosku o przywrócenie terminu oraz pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 11 maja 2009 r. wynika, że M. P. uchybił terminowi do złożenia skargi kasacyjnej z powodu braku dostatecznej wiedzy o orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Termin ten biegł od wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07, to jest od dnia 31 lipca 2008 r. i upłynął 2 września 2008 r. Ani M. P. ani jego pełnomocnik (w piśmie uzupełniającym) nie wskazali kiedy przyczyna uchybienia terminu ustała.

W ocenie Sądu pierwszej instancji brak wiedzy skarżącego o orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, jeżeli termin ten upłynął kilka miesięcy temu. W tej sprawie, w stosunku do skarżącego, nie wystąpiły też żadne nadzwyczajne okoliczności, które usprawiedliwiałyby taką niewiedzę (np. długotrwała choroba).

Ponadto Sąd pierwszej instancji podniósł, że M. P. posiadł wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 chociażby z uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 159/08 (doręczonego 25 listopada 2008 r.), w którym skargę uwzględniono właśnie z uwagi na ww. orzeczenie Trybunału.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. P. zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. W motywach zażalenia ponownie powołał się na nieznajomość przepisów prawnych, która w jego ocenie uniemożliwia mu złożenie wniosku o wznowienie postępowania we właściwym czasie. Podkreślił, że przedmiotowy wniosek wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył, gdy tylko zorientował się, że stan prawny sprawy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uległ zmianie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Możliwość zgłoszenia żądania wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie przewiduje art. 272 § 1 P.p.s.a.

Jednocześnie paragraf 2 art. 272 P.p.s.a. stanowi, iż w takiej sytuacji skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący we wniosku z dnia 11 maja 2005 roku wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 41/07 oraz powołał się na wyjątkową sytuację życiową polegającą na konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego powszechnie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144).

Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

W przedmiotowej sprawie M. P. nie przedstawił okoliczności przemawiających za tym, że nie miał możliwości powzięcia wiadomości o opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, natomiast sytuacja przedstawia się wręcz przeciwnie.

Z analizy akt sądowych jednoznacznie wynika, że M. P. posiadł wiedzę o wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. akt P 41/07 z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 159/08 (doręczonego 25 listopada 2008 r.), w którym skargę uwzględniono właśnie z uwagi na ww. orzeczenie Trybunału. Oznacza to, że skarżący miał możliwość złożenia przedmiotowego wniosku w znacznie wcześniejszym terminie i bezsprzecznie w niniejszej sprawie nie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające uzyskanie informacji o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 1 P.p.s.a.

Ponadto ani skarżący, ani jego pełnomocnik (w piśmie uzupełniającym) nie wskazali kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a która zgodnie z art. 87 §1 P.p.s.a. jest w przedmiotowej sprawie warunkiem niezbędnym dla przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

Należy zatem uznać, że Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 616/06 jako wniesiony po terminie.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.