Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 508/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.Z. na przewlekłość Krajowej Rady Notarialnej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej, stwierdził, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1), umorzył postępowanie w pozostałym zakresie (pkt 2) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 574,31 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Na skutek skargi kasacyjnej T.Z. sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1454/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T.Z. na przewlekłość Krajowej Rady Notarialnej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej, stwierdził, że przewlekłość Krajowej Rady Notarialnej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1), oddalił wniosek o wymierzenie organowi grzywny (pkt 2) oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).
Na skutek skargi kasacyjnej T.Z. sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 2092/14 skargę kasacyjną oddalił.
Pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. T.Z., na podstawie art. 224 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zasądzenie od Krajowej Rady Notarialnej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, w szczególności kosztów dojazdu pełnomocnika skarżącego z L. do W. za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zakończone wyrokiem z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 508/12. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w wyroku z dnia 20 marca 2013 r. został zasądzony na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, jednak w wyniku uchylenia wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny zostały one "skasowane", zaś w ocenie skarżącego powinny być one zasądzone przez Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14. W uzasadnieniu postanowienia podał, że wniesione pismem z dnia 23 grudnia 2014 r. żądanie skarżący oparł na podstawie art. 224 p.p.s.a. Wskazany przepis może być jednak stosowany wyłącznie w sytuacji, gdy w toku postępowania przewodniczący nie orzeknie o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, zgodnie z art. 220 § 1 i 2 lub art. 223 § 1 p.p.s.a. albo też w końcowym orzeczeniu, stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., gdy sąd nie obejmie całej kwoty należnej z tego tytułu. Wojewódzki sąd administracyjny ma wtedy obowiązek wydać w tej materii dodatkowe postanowienie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 224 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie opisana powyżej sytuacja nie ma miejsca, bowiem skarżący w toku postępowania uiścił należny wpis od skargi, uiścił także wpisy od wnoszonych skarg kasacyjnych. Także z treści pisma nie wynika, aby skarżący domagał się wydania orzeczenia w przedmiocie ściągnięcia należnej opłaty sądowej. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że pismo T.Z. z dnia 23 grudnia 2015 r. należy traktować jako wniosek o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14 w przedmiocie zasądzonych skarżącemu od organu kosztów postępowania. Wyrok ten wraz z uzasadnieniem został doręczony profesjonalnemu pełnomocnikowi skarżącego w dniu 28 maja 2014 r. Wskazany w art. 157 p.p.s.a. czternastodniowy termin na zgłoszenie wniosku o uzupełnienie wyroku upłynął zatem w dniu 11 czerwca 2014 r., natomiast przedmiotowy wniosek o uzupełnienie wyroku został złożony dopiero w dniu 23 grudnia 2014 r., czyli po upływie ustawowego terminu.
Na skutek zażalenia T.Z. na powyższe postanowienie sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OZ 292/15 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał na brak podstaw do uznania, iż skarżący wnosił o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 27 marca 2014 r. na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. Podkreślił, że pismo z dnia 23 grudnia 2014 r. w sposób jasny i precyzyjny określa podstawę żądania zasądzenia kosztów postępowania sądowego, tj. art. 224 w zw. z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że art. 224 p.p.s.a. nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, nie uprawniało Sądu do samodzielnej zmiany podstawy prawnej wniosku, a tym samym zakresu żądania i potraktowania go jako wniosku o uzupełnienie wyroku. Sąd winien był dokonać oceny zasadności wniosku zgodnie z wolą strony. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji orzeknie w przedmiocie wniosku złożonego w oparciu o art. 224 p.p.s.a. i oceni, czy powołany przepis może stanowić podstawę żądania zwrotu kosztów postępowania sądowego, w sytuacji, kiedy nie orzeczono o zwrocie tych kosztów w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem dnia 27 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14 oddalił wniosek T.Z. o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 224 p.p.s.a., jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych lub też orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w tym przedmiocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewódzki sąd administracyjny. Podkreślił, że opisane w art. 224 p.p.s.a. koszty sądowe, zostały zdefiniowane w art. 211, art. 212 i art. 213 p.p.s.a. Z uwagi na to, że koszty sądowe, zgodnie z art. 228 p.p.s.a., stanowią dochód budżetu państwa, powinny być uiszczane w należnej wysokości, a w razie nieuiszczenia ściągane w drodze egzekucji sądowej. Z tego względu art. 224 p.p.s.a. należy uznać za przewidzianą przez ustawodawcę dodatkową możliwość orzekania o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, jeśli wcześniej nie zostały uiszczone na skutek zarządzeń lub orzeczeń, o których mowa w art. 220 § 1 i art. 223 p.p.s.a. Jeśli więc w toku postępowania przewodniczący nie orzeknie o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, zgodnie z art. 220 § 1 i 2 lub art. 223 § 1 p.p.s.a., albo też w końcowym orzeczeniu, stosownie do art. 223 § 2 p.p.s.a., sąd nie obejmie całej kwoty należnej z tego tytułu, wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek wydać w tej materii dodatkowe postanowienie na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 224 p.p.s.a. (por. Komentarz do art. 224 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, M. Niezgódka-Medek LEX 2013). W niniejszej sprawie opisana powyżej sytuacja nie ma miejsca, bowiem skarżący w toku postępowania uiścił należy wpis od skargi oraz uiścił wpisy od wnoszonych skarg kasacyjnych. Budżet państwa został więc zaspokojony wobec uiszczenia należnych opłat sądowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ma zatem podstawy do wydania na podstawie art. 224 p.p.s.a. orzeczenia w przedmiocie ściągnięcia należnej opłaty sądowej, wobec czego wniosek skarżącego z dnia 23 grudnia 2014 r. jest niezasadny.
Powyższe postanowienie z dnia 27 kwietnia 2015 r. stało się przedmiotem zażalenia T.Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzucił:
- naruszenie art. 224 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 7 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, poprzez oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, pomimo tego, że wbrew ciążącemu na Sądzie pierwszej instancji obowiązkowi zasądzenia całości kosztów postępowania sądowego, nie uczynił tego w swoim wyroku z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14;
- naruszenie art. 224 w związku z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji oddalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania sądowego i niezasądzenie pełnych kosztów postępowania sądowego.
Wskazując na powyższe wniósł uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego zmianę i zasądzenie należnych kosztów sądowych, których Sąd pierwszej instancji nie orzekł w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – poza przypadkiem uzupełnienia wyroku (art. 157 p.p.s.a) – nie przewidują możliwości rozstrzygania o zwrocie kosztów postępowania w odrębnym orzeczeniu (art. 209 p.p.s.a.).
Wniosek skarżącego z dnia 23 grudnia 2014 r. o zasądzenie od Krajowej Rady Notarialnej na jego rzecz kosztów postępowania sądowego pominiętych w wyroku z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14 został złożony w trybie art. 224 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli w toku postępowania sąd nie orzekł o obowiązku ponoszenia kosztów sądowych lub też orzeczeniem nie objął całej kwoty należnej z tego tytułu, postanowienie w tym przedmiocie wyda na posiedzeniu niejawnym wojewódzki sąd administracyjny. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przepis art. 224 p.p.s.a. nie daje jednak podstawy do zasądzenia kosztów postępowania przysługujących stronie na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Przepis art. 224 p.p.s.a. dotyczy bowiem wyłącznie kosztów sądowych (należnych sądowi), a nie zwrotu kosztów postępowania, o których mowa w art. 205 p.p.s.a. (należnych stronie) – por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2015 r. sygn. akt I OZ 323/15.
W ocenie Naczelnego Sądu administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił wniosek skarżącego z dnia 23 grudnia 2014 r. o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, albowiem koszty te nie mogły zostać stronie przyznane na podstawie art. 224 p.p.s.a. Wnioskowane przez skarżącego koszty postępowania mogły być ewentualnie zasądzone od organu poprzez uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Wa 16/14 na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a., jednakże skarżący takiego wniosku nie składał, zaś Sąd pierwszej instancji nie mógł orzekać w tym trybie z urzędu.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych w zażaleniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów Konstytucji RP.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.