Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Lu 243/08 odmówił Z. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na przystąpienie do egzaminu magisterskiego.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że zostało ono wydane na skutek sprzeciwu Z. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 kwietnia 2009 r., którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy.
Rozpoznając zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Sąd I instancji podkreślił, że - jak wynika ze złożonego wniosku - skarżący posiada oszczędności zdeponowane na rachunku bankowym, w wysokości [...] zł, posiada także samochód, którego wartość oszacował na [...] zł, jego zaś miesięczne dochody wynoszą [...] zł. Co prawda, skarżący pozostaje w gospodarstwie rodzinnym z rodzicami i dorosłym rodzeństwem, którzy nie osiągają żadnych dochodów, to jednak nie stanowi argumentu przemawiającego za zwolnieniem skarżącego z kosztów postępowania i przyznaniem adwokata. Tym bardziej, że skarżący przyznał, że nie ma dokładnej wiedzy na temat stanu majątkowego swoich domowników.
Odnosząc się do argumentu podniesionego przez skarżącego w sprzeciwie, że wykazane oszczędności nie należą do niego, bowiem uprzejmościowo zezwolił na ich zdeponowanie na swoim rachunku bankowym, jak również mając na uwadze wyszczególnione miesięczne wydatki (z czego ok. [...] zł na utrzymanie samochodu), Sąd I instancji uznał, że nie można jednoznacznie przyjąć, iż Z. P. nie jest w stanie udźwignąć kosztów postępowania sądowego. Wręcz przeciwnie, ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wynika, że posiada on środki finansowe pozwalające na opłacenie takich kosztów.
Wobec powyższego Sąd Wojewódzki nie przyznał skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ nie wykazał on, aby nie był w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z. P. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zwracając się o jego zmianę lub uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Przede wszystkim należy podkreślić, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, stąd też dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków, niebędących niezbędnymi dla jej utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oceniając sytuację materialną skarżącego, przy pominięciu środków zgromadzonych na jego rachunku bankowym, należy wziąć pod uwagę, że uzyskiwany przez niego stały miesięczny dochód z tytułu umowy o pracę, przy racjonalnym gospodarowaniu środkami finansowym i oszczędnościach w wydatkach pozwala na poniesienie kosztów postępowania oraz kosztów wynagrodzenia adwokata, o ile zastępstwo procesowe uzna za konieczne.
W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. odmówił Z. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Podkreślić należy, że w razie zmiany okoliczności skarżący może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.