Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny Przedsiębiorstwu Komunikacji Samochodowej i Spedycji Oświęcim S.A. w Oświęcimiu w upadłości likwidacyjnej, za nieprzekazanie skargi na niewykonanie wyroku.
Sąd I instancji wskazał, że w uzasadnieniu wniosku o wymierzenie grzywny podniesiono, iż strona przeciwna była już kilkakrotnie karana za nieprzekazanie skargi do WSA w Krakowie, a od uprawomocnienia się ostatniego postanowienia o ukaraniu grzywną minęły blisko cztery miesiące i organ nadal nie przekazał skargi z dnia 5 listopada 2013r. do rozpoznania przez Sąd. Łączny czas przetrzymywania skargi wynosi już blisko dwa lata. Wobec faktu, że grzywny w dotychczasowej wysokości okazały się nie być dla PKSiS Oświęcim SA dostatecznie dyscyplinujące, zasadny wydaje się wniosek o wymierzenie grzywny mieszczącej się w górnej granicy zagrożenia ustawowego.
W odpowiedzi na wniosek syndyk masy upadłościowej Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej i Spedycji Oświęcim S.A. w Oświęcimiu w upadłości likwidacyjnej wskazał na brak celowości wymierzania dalszych grzywien stronie przeciwnej. Podkreślono, że syndykowi masy upadłości nie przekazano wraz z dokumentacją skargi A. K. z dnia 13 listopada 2013 r., a tym samym, z przyczyn obiektywnych, upadła spółka nie jest w stanie przekazać jej Sądowi. Po wtóre, w świetle brzmienia przepisów prawa upadłościowego i naprawczego, w szczególności brzmienia art. 146 ust. 4 oraz art. 342 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze zarówno grzywny, jak i koszty niniejszego postępowania, nie będą mogły być skutecznie wyegzekwowane i będą podlegały zgłoszeniu do masy upadłości w kategorii V. Tym samym cel dyscyplinująco-represyjny grzywny nie zostanie w żadnym wypadku osiągnięty.
Oddalając wniosek o wymierzenie grzywny Sąd I instancji uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostanie wypełniona funkcja represyjna i dyscyplinująca stronę przeciwną do wykonania obowiązku wynikającego z przepisu art. 54 § 2 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu poważne wątpliwości budzi dalsza realizacja funkcji represyjnej w sytuacji, gdy wypełnienie obowiązku przesłania skargi sądowi administracyjnemu nie jest w ogóle możliwe. Czym innym jest bowiem wymierzenie grzywny i realizacja funkcji represyjnej już po wykonaniu przez organ obowiązku przesłania akt sprawy, a czym innym wymierzanie takiej grzywny w sytuacji, gdy obowiązek nie może ani teraz, ani w przyszłości zostać wypełniony.
Sąd stwierdził również, że nie można pomijać faktu, że Sąd Rejonowy dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r., sygn. VIII GU-269/14/S ogłosił upadłość likwidacyjną Przedsiębiorstwa Komunikacji Samochodowej i Spedycji Oświęcim S.A. w Oświęcimiu. Nałożona postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. grzywna w kwocie 4 000 zł zgodnie z art. 342 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze podlega zgłoszeniu do masy upadłości w kategorii V, a więc może ewentualnie (choć z niewielkim prawdopodobieństwem) zostać zaspokojona w ostatniej kolejności.
Ponadto Sąd wskazał, że zgodnie z art. 55 § 2 p.p.s.a. jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości. Jeżeli A. K. chce aby jego skardze z dnia 13 listopada 2013 r. nadać bieg, może skorzystać z możliwości wymienionej w tym przepisie i złożyć stosowny wniosek w tym zakresie. W ten sposób jego prawo do sądu nie zostanie naruszone.
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że dalsze wymierzanie grzywien na podstawie art. 55 p.p.s.a. jest niecelowe i dlatego oddalił wniosek A. K. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. K. podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 54 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez ich niezastosowanie, tj. aprobatę dla sytuacji w której organ nie wypełniając obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. ogranicza konstytucyjne prawo skarżącego do sądu,
- art. 55 § 1 p.p.s.a. - poprzez błędną wykładnię i dowolne oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny,
- art. 55 § 1 p.p.s.a. - poprzez błędne przyjęcie jako przesłanki warunkującej wymierzenie grzywny możliwości późniejszego jej wyegzekwowania,
- art. 55 § 2 p.p.s.a. - poprzez uznanie, że de facto obowiązkiem skarżącego jest skorzystanie z instytucji rozpoznania skargi na podstawie jej odpisu, podczas gdy jest to jedynie uprawnienie, z którego skarżący może lecz nie musi skorzystać,
- art. 151 w związku z art. 166 p.p.s.a. - poprzez jego zastosowanie i oddalenie wniosku skarżącego, pomimo że zasługuje on na uwzględnienie.
- art. 2 Konstytucji RP - poprzez jego niezastosowanie i wydanie orzeczenia sprzecznego z zasadami sprawiedliwości społecznej, tj. faktyczne obarczenie skarżącego odpowiedzialnością materialną za bezprawne zaniechania po stronie organu.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wymierzenie organowi grzywny, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego w wysokości 100zł oraz zwrot wpisu od zażalenia na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 54 § 1 i § 2 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej wniesienia. Zgodnie zaś z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.
Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż od ponad dwóch lat organ nie przekazał skargi wniesionej w dniu 13 listopada 2013 r. przez A. K. Sąd rozpoznając wniosek skarżącego uznał jednak, że wymierzenie grzywny jest nie celowe, bowiem kolejna grzywna nie spełni funkcji dyscyplinującej i represyjnej.
Rozpoznając zażalenie na postanowienie odmawiające wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie akt do sądu Naczelny Sąd Administracyjny bada w zasadzie jedynie to, czy postanowienie to jest należycie uzasadnione. Ingerencja w merytoryczną stronę decyzji sądu nie jest uprawniona, o ile sąd odpowiednio uzasadnił swoje orzeczenie. Wskazać trzeba, że wymierzenie grzywny jest elementem władzy dyskrecjonalnej sądu. Oznacza to, że w sytuacji, gdy skarga nie została przekazana przez organ we właściwym terminie, sąd miał wybór pomiędzy wymierzeniem grzywny (i w jakiej wysokości) a odstąpieniem od jej wymierzenia. Jeżeli sąd nie narusza tych ram decyzyjnych wyznaczonych przepisami prawa, to może podjąć dowolną decyzję i nie można mu zarzucić naruszenia prawa. Odstąpienie od wymierzenia grzywny jest kompetencją sądu stojącą na równi z możliwością wymierzenia grzywny. Należy wyraźnie podkreślić, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne. Za przyjęciem takiej interpretacji przemawia użycie przez prawodawcę słowa "może". Orzeczenie to ma zatem charakter uznaniowy. Należy zatem dopuścić także sytuację, w której sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (por. post. NSA z 15.11.2011 r., I OZ 841/11; post. NSA z 30.3.2011 r., II OZ 207/11).
Wskazać należy, że sąd administracyjny rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por postanowienia NSA z 31.3.2009 r., I OZ 274/09; z 3.4.2008 r., II OSK 452/08; wyrok NSA z 5.3.2008 r., II OSK 774/06; postanowienie NSA z 27.9.3011 r., I OZ 719/11; postanowienie NSA z 8.6.2011 r., II OZ 481/11; postanowienie NSA z 26.1.2011 r., I OZ 39/11). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wziął pod uwagę to, że pomimo trzykrotnego wymierzenia grzywny skarga do chwili obecnej nie została przekazana, a z wyjaśnień syndyka masy upadłości wynika, że nie jest w jej posiadaniu i przekazanie jej nie jest w ogóle możliwe. Dlatego też, Sąd zasadnie odstąpił od wymierzenia organowi grzywny, bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy nie spełniałaby ona realnie żadnego ze swoich celów ani prewencyjnego, ani też represyjnego, ani też dyscyplinującego.
Podkreślić należy, iż wprawdzie niewykonanie obowiązku przekazania skargi do sądu w ogóle nie powinny mieć miejsca, jednak całokształt sprawy w tym konkretnym przypadku uzasadnia oddalenie wniosku o wymierzenie grzywny.
Należy także podkreślić, iż Sąd słusznie zwrócił uwagę na możliwość skorzystania przez skarżącego z instytucji przewidzianej w art. 55 § 2 p.p.s.a. i w ten sposób jego prawo do sądu nie zostanie naruszone. Celem tego przepisu jest aby w sytuacji, w której organ nadal nie przekazuje skargi mimo wymierzenia grzywny, kolejnym krokiem skarżącego było wnioskowanie o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi. Jak słusznie wskazuje skarżący jest to jego uprawnienie, a nie obowiązek i to czy z niego skorzysta zależy tylko od niego. Zasadnie też skarżący podnosi, że strona nie zawsze dysponuje odpisem skargi i wówczas złożenie wniosku w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. nie będzie możliwe, jednak taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, bowiem do wniosku o wymierzenie grzywny została dołączona kopia skargi z dnia 5 listopada 2013 r.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji postanowienia.