Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 71/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia A. O. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania, toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r., którą utrzymano w mocy decyzję tego organu z dnia [...] września odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r. oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewody Poznańskiego z dnia [...] kwietnia 1948 r. w sprawie podpadania nieruchomości ziemskiej Poznań – [...] pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu wnioskodawca A. O. podniosła, że wniosek jest uzasadniony jej interesem prawnym, ze względu na to, że jest wierzycielem hipotecznym nieruchomości wchodzących w skład [...] KW nr [...] i KW nr [...]. W związku z tym wystąpiła z pozwem o zapłatę tej wierzytelności, jednak powództwo zostało oddalone ze względu na to, że wpis w księdze wieczystej jest niezgodny z decyzją Wojewody Poznańskiego z dnia [...] kwietnia 1948 r. utrzymanej w mocy orzeczeniem Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r. o przejęciu na cele reformy rolnej majątku Poznań – [...] zapisanego w księgach wieczystych KW nr [...] i KW [...]. W ocenie wnioskodawczyni jej interes prawny jest uzasadniony, ponieważ wynik sprawy wpłynie na skuteczne dochodzenie roszczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w obszernych aktach administracyjnych wnioskodawczyni nie pojawia się na żadnym etapie postępowania jako strona, czy uczestnik postępowania administracyjnego. Wobec tego należało zbadać, czy zachodzą przesłanki z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Sąd pierwszej instancji, powołując się na nadesłany przez wnioskodawczynię wyrok Sądu powszechnego wskazał, że wnioskodawczyni nie nabyła wierzytelności względem pozwanego P. R., ponieważ w dniu zawarcia umowy przelewu nie służyła już ona cedentowi, na skutek wygaśnięcia zobowiązania. Sąd powszechny wskazał, że A. O. nie mogła na podstawie umowy cesji z dnia [...] lipca 2003 r. nabyć skutecznie wierzytelności od pozwanego z tytułu ceny za zbycie nieruchomości. W sprawie zachodziła bowiem niemożność świadczenia. Jej skutkiem był wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2003 r. oddalający skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2002 r., utrzymującą w mocy decyzje z dnia [...] listopada 1991 r. i [...] czerwca 1992 r. Decyzje te stanowiły podstawę wpisu prawa własności na rzecz A. L. – F., M. S., B. S., W. L. F., P. F., I. F., M. F., P. R., S. K., M. K. do ksiąg wieczystych KW [...] oraz KW [...].
Sąd Okręgowy wskazał, że w wyniku tego wyroku zbywcom nieruchomości wskazanym w umowie sprzedaży z [...] sierpnia 1998 r., w tym cedentowi nie przysługiwał tytuł prawny, prawo własności do nieruchomości będących przedmiotem umowy z dnia [...] sierpnia 1998 r. Od tego momentu świadczenie sprzedających w postaci zbycia prawa własności stało się niemożliwe. Sąd pierwszej instancji wywiódł, że wobec przytoczonych twierdzeń zawartych w wyroku sądu powszechnego, wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego, ocenianego przez pryzmat norm prawa materialnego, w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wnioskodawczyni posiada jedynie wierzytelność względem P. R., więc jedynie prawo obligacyjne.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca zainteresowana jest jedynie zapadającymi w sprawie orzeczeniami, ze względu na możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń od dłużnika, a nie występowaniem w sprawie w charakterze strony.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła wnioskodawczyni A. O., zaskarżając je w całości i wnosząc "o uchylenie i zmianę" zaskarżonego postanowienia. Wnioskodawczyni podnosi m.in. brak konsekwencji Sądu pierwszej instancji przy ocenianiu jej stanu prawnego. Wnioskodawczyni wskazuje, że Sąd jednym razem wskazuje, że umowa cesji nie jest ważna, a następnie stwierdza, że wnioskodawczyni posiada wierzytelność względem P. R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z normą art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) "Udział w charakterze uczestnika może zgłosić (...) osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego". W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego regulująca określoną sferę stosunków społecznych. Składając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania należy wykazać, że spełnione zostały przesłanki o których mowa w art. 33 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazuje przepisu prawa powszechnie obowiązującego na podstawie którego mogłaby żądać konkretnej czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami wnioskodawczyni. Wskazać należy, że rozstrzygnięcie sprawy nie przesądzi jeszcze o korzystnej dla wnioskodawczyni sytuacji prawnej. Przedmiotowa sprawa nie dotyczy bowiem decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję tego ministra z dnia [...] maja 2002 r., w której stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] listopada 1991 r. i [...] czerwca 1992 r., czego skutkiem było to, iż zbywcom nieruchomości wskazanym w umowie sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1998 r. w tym cedentowi M. K. nie przysługiwał tytuł prawny, prawo własności do nieruchomości będących przedmiotem umowy z dnia [...] sierpnia 1998 r., czego konsekwencje wpłynęły na sytuacje prawną wnioskodawczyni.
W świetle powyższych twierdzeń należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wnioskodawczyni nie ma interesu prawnego, ocenianego przez pryzmat norm prawa materialnego, a jedynie interes faktyczny. Wnioskodawczyni jest bowiem zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.