Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia 1 września 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 497/14, Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 165 w związku z art. 167 ustawy z dnia 30 sierpnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 212 r., poz. 270 – dalej "p.p.s.a."), uchyliła własne zarządzenie z dnia 29 lipca 2014 r., wzywające R. Z. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na bezczynność A. K. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 czerwca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W uzasadnieniu Sąd podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r., II SAB/Wa 497/14, na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy ze względu na oczywistą bezzasadność skargi. Wskazano, że zgodnie z art. 164 p.p.s.a., Sąd jest związany oceną dopuszczalności skargi R. Z. zawartą postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2014 r. Tym samym Sąd uznał, że doszło do takiej zmiany okoliczności, która uzasadnia uchylenie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z uwagi na treść art. 222 p.p.s.a.
Na powyższe zarządzenie R. Z. złożył zażalenie kwestionując uchylenie zarządzenia w przedmiocie wpisu. Skarżący zarzucił naruszenie art. 247 p.p.s.a., art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 4 ustawy o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Natomiast w myśl art. 167 p.p.s.a., przepisy rozdziału dotyczącego orzeczeń sądowych, stosuje się odpowiednio do zarządzeń przewodniczącego. Wskazać należy, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", o którym mowa w art. 165 p.p.s.a., należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej zasadnie skarżący zarzucił, że brak było podstaw do uchylenia zarządzenia z dnia 29 lipca 2014 r.
Zgodnie z art. 222 p.p.s.a.: "Nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu." Przepis ten zawiera jedyny wyjątek dopuszczający odstąpienie od żądania uiszczenia obowiązujących od pisma opłat i może być zastosowany jedynie wówczas, gdy bezpośrednio z treści wnioskowanego pisma wynika, że istnieje podstawa do jego odrzucenia. Wniesiona w sprawie skarga nie została przez Sąd tak oceniona, wobec czego wydane zostało zarządzenie z dnia 29 lipca 2014 r. wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonym zarządzeniu, że ocena przedstawiona w postanowieniu z dnia 29 sierpnia 2014 r., odmawiającym przyznania skarżącemu prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, stanowiła – w odniesieniu do rozważanej obecnie kwestii – zmianę okoliczności sprawy, uzasadniającą uchylenie w oparciu o art.165 p.p.s.a. zarządzenia z dnia 29 lipca 2014 r. Z art. 164 p.p.s.a., wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, nie wynika przyjęte przez Sąd związanie stanowiskiem co do dopuszczalności skargi, jakie wyrażone zostało w nieprawomocnym postanowieniu wpadkowym, w którym rozpoznawany był wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Zaznaczyć dodatkowo trzeba, że wobec złożenia przez skarżącego – w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych, wezwanie do uiszczenia wpisu utraciło aktualność. Dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, w przypadku nieuwzględnienia wniosku, skarżący winien zostać ponownie wezwany do uiszczenia wpisu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2005 r., sygn. akt II FZ 125/05 i z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 307/12).
Z tych względów należało uchylić zaskarżone zarządzenie z dnia 1 września 2014 r. na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 i 198 p.p.s.a.