Uzasadnienie
Zarządzeniem z 11 marca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa1802/14 Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), zarządził ściągnięcie od małoletniego D. B. kwoty 100 zł tytułem niezapłaconej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zarządzenie ściągnięcia opłaty uzasadnia fakt pozostawania w obrocie prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, która nie została jednak zapłacona. Zarządzenie zostało przesłane pełnomocnikowi strony świadczącemu pomoc prawną z urzędu. Zażalenie na to zarządzenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OZ 386/16. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA wyjaśnił zarówno podstawę faktyczną i prawną podejmowanych w sprawie czynności, jak i wyjaśnił kwalifikowanemu pełnomocnikowi, że wydawane w sprawie akty są kierowane do strony, ale doręczane pełnomocnikowi i nie oznaczają zobowiązania pełnomocnika do ponoszenia kosztów za stronę.
Wobec prawomocności zarządzenia o ściągnięciu opłaty i braku jej wpływu na konto sądu, Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 13 maja 2016 r. wezwał stronę do uiszczenia należności, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony, który wniósł na nie zażalenie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1802/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zażalenie na zarządzenie wzywające do wykonania innego, prawomocnego zarządzenia, nie mieści się w zakresie art. 227 p.p.s.a., ani też nie zostało wskazane w art. 194 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji na zarządzenie taki zażalenie nie przysługuje.
W zażaleniu na postanowienie reprezentujący skarżącego pełnomocnik wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania wykonawczego. Zakwestionował stanowisko, że na zarządzenie wzywające do wykonania obowiązku wynikającego z prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia opłaty nie przysługuje środek zaskarżenia, nie podał jednak przepisów uzasadniających takie przekonanie. Nadto w uzasadnieniu pełnomocnik ponownie podniósł, że małoletni nie ma dochodów, sąd kieruje zarządzenia do pełnomocnika z urzędu, który nie jest obowiązany do pokrywania kosztów i opłat z własnych środków.
Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Zgodnie z art. 234 § 2 p.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządza ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek, po uprzednim wezwaniu strony do jej uiszczenia. Prawomocne zarządzenie przewodniczącego o ściągnięciu opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem stanowi podstawę do wszczęcia egzekucji (art. 228 p.p.s.a). W sprawie zostało wydane zarządzenie o ściągnięciu opłaty od strony, po uzyskaniu przez nie prawomocności Przewodniczący Wydziału wezwał zatem stronę do dobrowolnego wykonania prawomocnego zarządzenia, pouczając o rygorze wszczęcia egzekucji sądowej.
Zgodnie z art. 198 p.p.s.a., przepisy działu IV p.p.s.a. (Środki odwoławcze) stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Warunkiem dopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia na zarządzenie przewodniczącego jest zatem, aby przepis ustawy przewidywał na nie zażalenie. Zgodnie z art. 227 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy. Powołany przepis ma charakter ogólny i dotyczy wszystkich zarządzeń i postanowień wydawanych na podstawie przepisów rozdziału 2 – "Koszty sądowe", oraz rozdziału 3 – "Zwolnienie od kosztów sądowych", zawartych w dziale V p.p.s.a., uzupełniając tym samym katalog przepisów szczególnych zawartych w tych rozdziałach, które przewidują takie zażalenia od wymienionych w nich zarządzeń lub orzeczeń (np. art. 220 § 4, art. 260 i 263 p.p.s.a.).
W sprawie takim zarządzeniem w przedmiocie kosztów wydanym na podstawie p.p.s.a. było zarządzenie z 11 marca 2016 r. o ściągnięciu kwoty nieuiszczonej opłaty kancelaryjnej, wydane na podstawie art. 234 § 2 p.p.s.a. Przysługiwało na nie zażalenie, z czego strona skorzystała. Zarządzenie wzywające do wykonania tego obowiązku, poprzedzające wszczęcie egzekucji, nie zostało wydane w przedmiocie kosztów, albowiem orzeczono już o nich w sposób prawomocny zarządzeniem z 11 marca 2016 r. Nie może zatem na zarządzenie wzywające do wykonania obowiązku przysługiwać zażalenie w oparciu o art. 227 p.p.s.a., brak też regulacji odrębnej, przewidującej zażalenie na tego rodzaju zarządzenie. Stanowisko Sądu I instancji o niedopuszczalności wniesionego zażalenia jest zatem prawidłowe.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny ponownie zwraca uwagę pełnomocnikowi, że jego argumenty odnoszące się do obciążania pełnomocnika kosztami należnymi od strony nie znajdują żadnego potwierdzenia w stanie sprawy, żadne postanowienie czy zarządzenie przewodniczącego, doręczane pełnomocnikowi strony, nie odnosiło się do sfery praw i obowiązków pełnomocnika, w szczególności dotyczących obowiązku ponoszenia kosztów za stronę.
Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Kwestia umorzenia należności nie była przedmiotem rozpoznania, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie poinformował pełnomocnika zarządzeniem z 12 lipca 2016 r., wzywając do sprecyzowania wniosku.