Postanowienie NSA z 25 sierpnia 2016 r., I OZ 904/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 25 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 78/14 o odmowie przyznania prawa pomocy

Sprawa

w sprawie ze skargi J. J. na bezczynność Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w W. w przedmiocie przekazania skargi oraz wniosku o wymierzenie grzywny postanawia: oddalić zażalenie.

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 78/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 16 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 78/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. J. na bezczynność Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w W. w przedmiocie przekazania skargi oraz wniosku o wymierzenie grzywny.

W dniu 27 lutego 2016 r., na obowiązującym formularzu PPF, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku zadeklarował, że chce złożyć skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia sądowego.

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a odpis tego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 16 maja 2016 r.

W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia podnosząc, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. odmówił mu przyznania zasiłku celowego m.in na koszt opłacenia wydatków związanych z prowadzeniem postępowań sądowych na kwotę 1500 zł, opału, zakupu żywności, czy zakupu leków. Skarżący podał, że z tego powodu zmuszony został do skorzystania z pomocy życzliwych osób. Skarżący podał również, że jest osobą schorowaną, wymagającą stałego przyjmowania leków. Podkreślił także, że nie złożył wniosku o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, ponieważ nie ma na ten cel środków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w nadesłanym formularzu PPF skarżący wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności ani wartościowych rzeczy, nie osiąga dochodów.

Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 marca 2016 r. wezwał skarżącego do nadesłania oświadczenia m.in. w sprawie źródeł dochodu, oświadczenia, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, czy otrzymuje zasiłek lub świadczenie rentowe, czy jest osobą zdolną do pracy (w przypadku braku zdolności do nadesłania stosownych dokumentów).

Skarżący w odpowiedzi na to wezwanie oświadczył, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, nie otrzymuje świadczenia rentowego, cierpi na chorobę zawodową "zespół wibracyjny".

Skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji, która potwierdzałaby jego stan zdrowia. Przyznał, że komisja lekarska odmówiła mu przyznania świadczenia rentowego. Skarżący nie wyjaśnił jednak z czego się utrzymuje - w sytuacji gdy nie osiąga żadnego dochodu ani nie posiada żadnego majątku. W ocenie Sądu brak powyższych danych powoduje, że nie można stwierdzić, czy znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z uzasadnienia nadesłanej przez skarżącego decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., o odmowie przyznania prawa do zasiłku celowego wynika, że skarżący legitymował się w przeszłości zaświadczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednak obecnie nie posiada ustalonego stopnia niepełnosprawności, co nie upoważnia do pobierania świadczeń z pomocy społecznej - a pozwala na podjęcie pracy zawodowej. Nie pracuje jednak zawodowo i nie rejestruje się w powiatowym urzędzie pracy.

Przyznanie stronie prawa pomocy, w sytuacji kiedy sama pozbawia się możliwości uzyskania środków finansowych, jest niezasadne.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący i wniósł o jego uchylenie. Wskazał, że w sprzeciwie wykazał w jaki sposób utrzymuje funkcje życia organizmu (żebraniem).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę, która wynika z art. 199 p.p.s.a. Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.).

Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący był wzywany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego sytuację finansową. Nie zastosował się on jednak do wezwania Sądu i nie przedłożył żądanych dokumentów oraz nie złożył wyczerpujących wyjaśnień, które umożliwiłyby Sądowi I instancji weryfikację jego sytuacji majątkowej.

Wobec tego, za Sądem I instancji Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony.

W takiej sytuacji, zatem zaskarżone postanowienie, odmawiające przyznania skarżącemu prawa pomocy uznać należało za odpowiadające prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.