Postanowienie NSA z 22 września 2016 r., I OZ 943/16

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Gl 54/16 o odrzuceniu skargi S. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia:

Skład

Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska przewodniczący

Sentencja

uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 31 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę S. Z. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że w skardze wniesionej pismem z 21 stycznia 2016 r. S. Z. wskazał, iż wielokrotnie składał wnioski w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o zapoznanie się lub nadesłanie kserokopii dokumentów potwierdzających przekazanie odpowiedniemu pracownikowi poczty korespondencji osób pozbawionych wolności kierowanych do sądów, opatrzonych datą nadania lub odbioru. W ocenie skarżącego, Dyrektor AŚ nie udzielił mu wyczerpującej, jednoznacznej odpowiedzi na kierowane do niego pisma.

Zarządzeniem z dnia 25 lutego 2016 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przez jednoznaczne wskazanie, którego wniosku dotyczy zarzucana organowi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej.

W odpowiedzi udzielonej pismem z 7 marca 2016 r. skarżący podał, że w dniu 4 listopada 2015r. złożył kolejne pismo do organu wnosząc o udostępnienie danych z książki korespondencji. Wskazał, że w pismach z 16 listopada i 25 listopada 2015 r. organ poinformował, że udzielił skarżącemu wyjaśnień w poprzedniej korespondencji. Następnie złożył kolejne pismo z 16 listopada 2015 r. i otrzymał pismo organu z 14 grudnia 2015 r. informujące o pozostawieniu bez rozpoznania jego korespondencji oraz pismo Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej, który uznał jego prośby oraz skargi za bezzasadne. Zdaniem skarżącego, stanowisko organu nie zasługuje na uwzględnienie i wniósł o pomoc w wyegzekwowaniu jego praw do zapoznania się z ewidencją i rejestrami korespondencji w Areszcie Śledczym w B. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uczynił zadość wezwaniu. W piśmie z 7 marca 2016 r. opisał prowadzoną z organem korespondencję w sprawie przedłożenia rejestrów, ewidencji bądź innych danych dotyczących wysyłki i wpływu korespondencji do organu, jednakże nie doprecyzował, jaki konkretnie wniosek wszczął postępowanie. Tymczasem skarga powinna zawierać dane, pozwalające na precyzyjną identyfikację przedmiotu zaskarżenia. Wskazanie tego przedmiotu, poprzez określenie wniosku inicjującego postępowanie, należy wyłącznie do skarżącego i nie może opierać się na domniemaniu sądu lub organu, za pośrednictwem którego wniesiono skargę. Z powyższych przyczyn Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S. Z. Zostało ono doprecyzowane pismem z dnia 22 sierpnia 2016 r. sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego dla skarżącego w ramach przyznanej pomocy prawnej. Pełnomocnik strony zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 P.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Podniósł, że skarga nie była dotknięta brakami formalnymi (względnie - braki te zostały usunięte na wezwanie Sądu) i nie było podstaw do jej odrzucenia. Zaznaczył, że w piśmie z dnia 7 marca 2016 r. skarżący wykonał wezwanie w sposób pozwalający Sądowi na określenie, którego wniosku dotyczy bezczynność organu. W udzielonej odpowiedzi skarżący wyjaśnił w szczególności, że postępowanie zostało zainicjowane pismem z dnia 4 listopada 2015 r., w którym zwrócił się do Dyrektora AŚ z wnioskiem o udostępnienie, w trybie przepisów o dostępie do informacji publicznej, danych z książki korespondencji urzędowej Dyrektora AŚ w B. Kolejnymi pismami skarżący ponaglał organ do realizacji powyższego wniosku, niemniej samo postępowanie zostało zainicjowane pismem z dnia 4 listopada 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jej uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jeżeli strona nie uzupełniła braków skargi formalnych skargi, podlega ona odrzuceniu. Z kolei przepis art. 57 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;

2. oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;
3. określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego;
4. w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, dowód, że skarżący wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa.

W przypadku braku, któregokolwiek z wymienionych powyżej elementów skargi, Sąd powinien wezwać wnoszącego skargę do uzupełnienia jej braków formalnych. Należy jednak mieć na uwadze, że przepis art. 57 § 1 P.p.s.a. nie ustala zbyt rygorystycznych warunków formalnych skargi, co jest zgodne z intencją ustawodawcy zmierzającego do znacznego jej odformalizowania. Określone w nim wymagania muszą być spełnione w stopniu umożliwiającym nadanie skardze dalszego biegu.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie wezwał wnoszącego skargę do jej sprecyzowania poprzez wskazanie, którego wniosku dotyczy zarzucana organowi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący podał, że w dniu 4 listopada 2015 r. wystosował do Dyrektora AŚ w B. wniosek o udostępnienie danych z książki korespondencji urzędowej Dyrektora AŚ w B., za pośrednictwem której przekazuje się korespondencję osadzonych. Wprawdzie skarżący nie wskazał wyraźnie, iż to tego wniosku dotyczy skarga na bezczynność organu, jednakże z treści pisma z 7 marca 2016 r. wynika, iż w ocenie strony, to ten wniosek zainicjował postępowanie w sprawie udostępnienia żądanych dokumentów. Wymienione w dalszej kolejności pismo z 16 listopada 2016 r. stanowiło zaś reakcję na otrzymaną od organu odpowiedź na wniosek z 4 listopada 2016 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść udzielonej przez stronę odpowiedzi pozwalała na ustalenie przedmiotu skargi i nadanie jej dalszego biegu. Przy tak sformułowanych wyjaśnieniach strony, WSA w Gliwicach powinien przyjąć, że przedmiotem skargi S. Z. jest bezczynność Dyrektora AŚ w B. w rozpatrzeniu wniosku z 4 listopada 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej. Sąd winien uwzględnić, że na tym etapie postępowania skarżący działał bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i wszelkie wątpliwości w zakresie spełnienia przez skargę wymagań nałożonych przez art. 57 § 1 P.p.s.a., w tym ocena treści odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, powinny być interpretowane na jego korzyść, tak aby nie zamknąć skarżącemu drogi do rozpoznania jego sprawy przez Sąd.

W konsekwencji uznać należało, że nie istniały podstawy do odrzucenia skargi, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten został niewłaściwie zastosowany przez Sąd I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach powinien, w razie stwierdzenia braku innych przeszkód, podjąć czynności w celu rozpoznania skargi.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.