Uzasadnienie
1. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 19 maja 2016 r. pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim złożył wniosek o wyłączenie sędziego NSA Zbigniewa Kmieciaka, w sprawie z jego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 23 stycznia 2014 r., I SA/Go 613/13.
2. Uzasadniając swój wniosek, pełnomocnik organu na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wskazał, że sędzia Zbigniew Kmieciak brał udział w pracach nad projektami ustaw dotyczącymi reformy kpa oraz wydawał niekorzystne dla SKO w Gorzowie Wielkopolskim wyroki, które odbiegały od wyroków wydanych wcześniej przez inny skład w analogicznych sprawach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- 3. Wniosek podlega oddaleniu.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą. Istota przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z treścią art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3).
Przepis art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie w stosunku do sędziego NSA Zbigniewa Kmieciaka brak jest podstaw do wyłączenia z mocy ustawy. Również podniesione przez organ argumenty mające przemawiać za wyłączeniem sędziego od orzekania w jego sprawie, nie uzasadniają wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. W orzecznictwie jednolicie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie tego przepisu powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony (por. postanowienie NSA z 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 40/15).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że pełnomocnik organu nie wskazał okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego Zbigniewa Kmieciaka, co uzasadniało negatywne rozpatrzenie wniosku o jego wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie wykazał, aby pomiędzy nim a sędzią, o wyłączenie którego wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący poddawać w wątpliwość bezstronność przy orzekaniu. Podane przez pełnomocnika organu przyczyny, a mianowicie praca sędziego Zbigniewa Kmieciaka nad projektami ustaw dotyczącymi reformy kpa, czy też udział sędziego w wydawaniu niekorzystnych dla SKO w Gorzowie Wlkp. wyroków nie spełniają kryteriów określonych w art. 19 p.p.s.a., albowiem zarówno pierwsza jak i druga przesłanka jest wynikiem prowadzonej przez sędziego działalności zawodowej czy też dopuszczalna jest z punktu widzenia przepisów prawa o ustroju sądów powszechnych działalność sędziego w zakresie legislacyjnym.
Ponadto złożone przez sędziego Zbigniewa Kmieciaka oświadczenie z 13 czerwca 2016 r. pozwala przyjąć, że nie istnieją okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia