Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 92/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. L. i H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 16 grudnia 2008 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych z tytułu I i II raty za 2006 r. oraz I i II raty za 2007 r.
Ze stan faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia 4 lipca 2008 r. Prezydent Miasta W. określił J. L. i H. B. wysokość podatku od środków transportowych z tytułu I i II raty za 2006r. oraz I i II raty za 2007 r. w kwocie 2.400 zł.
Od ww. decyzji podatnicy złożyli odwołania, w których wnieśli o jej uchylenie. Podatnicy podnieśli, że samochód STAR o numerze rejestracyjnym [...] nie istnieje od 1998r., bowiem został rozkradziony i przekazany na złom. Dodatkowo odwołujący wskazali, że w grudniu 2002 r. złożono do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta w W. wniosek o wyłączenie pojazdu z ruchu, ale do dnia dzisiejszego nie wydano decyzji w tej sprawie.
Organ odwoławczy decyzją z dnia 16 grudnia 2008r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Powołując się na art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r., o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 ze zm.; zwanej dalej: u.p.o.l.), organ stwierdził, że podatek od środków transportowych jest podatkiem typu majątkowego, związanym z posiadaniem prawa własności. Istnienie prawa własności, jak i fakt, że pojazd jest zarejestrowany oznacza, że osoba figurująca w rejestrze jako właściciel pojazdu jest obciążona obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku od środków transportowych. Organ wskazał również, ze z treści art. 9 ust. 5 cyt. ustawy wynika, że obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Wyrejestrowanie pojazdu zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997r.
Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) następuje na wniosek właściciela w drodze decyzji uchylającej decyzję o wydaniu dla danego pojazdu dowodu rejestracyjnego. Dla wygaśnięcia obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych w drodze wyrejestrowania istotne jest, więc wydanie decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu. Porzucenie pojazdu, bądź jego fizyczna likwidacja, np. poprzez złomowanie, brak możliwości faktycznego korzystania z zarejestrowanego środka transportowego, np. na skutek kradzieży nie zwalnia właściciela z obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych. Organ odwoławczy stwierdził, że dopóki nie doszło do wydania decyzji uchylającej decyzję o rejestracji spornego pojazdu lub decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu nie można stwierdzić, że ustał obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, nawet jeżeli środek ten nie był już w posiadaniu skarżących, nie był przez nich użytkowany i nawet jeżeli został fizycznie zlikwidowany.
Ponadto organ wyjaśnił, iż wbrew twierdzeniom skarżących postępowanie wszczęte na podstawie wniosku skarżących z grudnia 2002 r. w sprawie o wyrejestrowanie pojazdu zostało zakończone. Wniosek ten pozostawiono bez rozpatrzenia z uwagi na nie usunięcie braków podania.
Skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; nie wskazując w niej jednak na zarzuty wobec powyższej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (art. 9 ust. 2). Według art. 9 ust. 4 wymienionej ustawy obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa natomiast z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (art. 9 ust. 5).
Natomiast zgodnie z art. 79 § 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadkach enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Według art. 78a wymienionej ustawy, czasowego wycofania pojazdu z ruchu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, wydając decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu.
Wskazane przepisy (cyt.) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w opinii Sądu, jednoznacznie określają, na kim ciąży obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, od kiedy powstaje oraz kiedy obowiązek ten wygasa. Z kolei przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazują procedurę wyrejestrowania i czasowego wycofania pojazdu z ruchu, które konstytuują wygaśnięcie obowiązku podatkowego, o którym mowa w art. 9 ust. 5 u.p.o.l.
Wobec tego, ze względu na brak decyzji organu rejestrującego, właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, o wyrejestrowaniu pojazdu, bądź czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, nie było podstaw do uznania, że skarżący nie byli zobowiązani do zapłaty przedmiotowego podatku. Obowiązek ten będzie ciążył na podatniku tak długo, jak stosowna decyzja nie zostanie wydana przez właściwy organ w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu. Zdaniem Sądu, brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych nie ciąży na J. L. i H. B. W skardze kasacyjnej H. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.), naruszenie prawa materialnego w postaci art. 9 u.p.o.l., poprzez jego błędną wykładnię, co doprowadziło do błędnego ustalenia odnośnie istnienia ciążącego na skarżącej obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych.
W uzasadnieniu wniesionej skargi kasacyjnej skarżąca zakwestionowała ustalony przez organy i Sąd pierwszej instancji stan faktyczny, wskazując, że samochód marki STAR został przekazany na złom w związku z czym odesłała do właściwego organu dowód rejestracyjny pojazdu wraz z wnioskiem o wyrejestrowanie pojazdu od tej daty. Zdaniem skarżącej, art. 9 ust. 1 u.p.o.l. nie może mieć do niej zastosowania ponieważ nie jest już ona właścicielem środka transportowego, za który nie można uznać zezłomowanego pojazdu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Na podstawie art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
- 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik prawy.
Z kolei, zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna spełniać zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba naruszenia łącznie. Nie wystarczy przy tym powtórzyć treść art. 174, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Powołanie podstawy kasacyjnej wymaga uzasadnienia (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s 427 – 428).
Po tym (krótkim) wstępie skonstatować należy, że strona skarżąca nie sformułowała, nie przedstawiła i nie uzasadniła zarzutu kasacyjnego naruszenia konkretnych przepisów cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego dopuścić mógłby się Sąd pierwszej instancji oceniając (za)stosowanie przepisów procedury podatkowej w postępowaniu administracyjnym w sprawie. Jest to okoliczność istotna. Zważyć bowiem trzeba, że do obszaru stanu faktycznego sprawy - jego udowodnienia, ustalenia i oceny - należą sporne w sprawie niniejszej zagadnienia: istnienia/nieistnienia w 2006 i 2007 roku pojazdu mechanicznego o numerze rejestracyjnym [...]; oraz jego (nie)wyrejestrowania w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta w W. Przywołane elementy stanu faktycznego ustalane są i oceniane przez organy podatkowe w administracyjnym postępowaniu podatkowym na podstawie (odpowiednich) przepisów postępowania unormowanych w (cyt.) ustawie – Ordynacja podatkowa; sąd administracyjny pierwszej instancji dokonuje natomiast oceny w ich przedmiocie stosując adekwatne w tym zakresie uregulowania p.p.s.a.
Na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, natomiast granice te wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 wymienionej ustawy.
Zaakceptowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zaskarżony w skardze kasacyjnej stan faktyczny sprawy nie daje jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego naruszenia prawa materialnego, to jest: art. 9 u.p.o.l. Po pierwsze zarzucając naruszenie ww. przepisu skarżąca, nie wzięła pod uwagę, że przepis ten zawiera dwanaście różnych jednostek redakcyjnych tekstu prawnego, nie precyzuje, to jest nie określa: zapis której z nich - samodzielnie, a może wszystkich - został naruszony przez organy podatkowe i/lub przez sąd administracyjny. Po drugie w istocie rzeczy zarzut naruszenia art. 9 u.p.o.l. opiera się wyłącznie na polemice skarżącej z określonymi ustaleniami i ocenami dotyczącymi stanu faktycznego sprawy.
Przedmiotowy stan faktyczny natomiast dostatecznie uzasadniał (jego) subsumcję w relacji do art. 9 ust.1-5 u.p.o.l. Prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny, skonstatował, że ze względu na brak decyzji organu rejestrującego, właściwego ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, o wyrejestrowaniu, bądź o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, nie można było przyjąć, że na skarżącej nie ciążył obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych, o którym mowa w art. 9 ust. 4 u.p.o.l.
Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego koresponduje w pełni z poglądami doktryny oraz jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, które skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawę w pełni popiera i akceptuje. Dopiero bowiem wydanie przez właściwego starostę decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu spowoduje, iż z końcem miesiąca, w którym dokonano wyrejestrowania pojazdu, nastąpi wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Dopóki właściciel nie złoży wniosku o wyrejestrowanie pojazdu i - w konsekwencji - nie zostanie wydana decyzja o jego wyrejestrowaniu, dopóty ciążyć będzie na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Konieczność opłacania podatku od środków transportowych nie jest uzależniona od użytkowania pojazdu ani od jego fizycznego posiadania, obowiązek ten wygasa dopiero z chwilą wyrejestrowania pojazdu. Bez znaczenia będzie miał zatem fakt zutylizowania pojazdu, wywozu pojazdu z kraju, czy jego kradzieży, jeżeli jego właściciel nie złoży stosownego wniosku, a właściwy organ nie wyda decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu.
Ponadto podkreślić należy, że okolicznością o charakterze prawotwórczym (przesądzającą o zmianie stanu prawnego w odniesieniu do konkretnego podatnika) jest czynność wyrejestrowania pojazdu, z natury rzeczy potwierdzająca zaistnienie sytuacji, w której ktoś wolny jest od ciążącego na nim wcześniej obowiązku podatkowego. Ma ona tym samym znaczenie porządkowe, tworząc podstawę dla ustalenia prawnopodatkowych konsekwencji likwidacji (zniszczenia) pojazdu. Można wobec tego powiedzieć, że wyrejestrowanie pojazdu jako odwrotność czynności zarejestrowania, wywołuje jednoznacznie określony przez ustawodawcę skutek w postaci wygaśnięcia obowiązku podatkowego (por. LEX komentarz do art. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.06.121.844), [w:] L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC, 2008; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 330/05,wyrok NSA z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1094/07, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1473/06).
Nawiązując do pisma skarżącej z dnia 19 maja 2011 r. podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowania nie ma znaczenia wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzji z dnia 19 kwietnia 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia 9 marca 2011 r., w której orzeczono o wyrejestrowaniu spornego pojazdu z powodu jego udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do dokonywania ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Nie jest także organem odwoławczym, a postępowanie sądowoadministracyjne, nie stanowi w żaden sposób formy, trybu, rodzaju czy też kontynuacji postępowania administracyjnego.
Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu kasacyjnym z urzędu orzeczono zgodnie z przepisami § 19 oraz § 18 ust. 2 lit. b w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z ze zm.).