Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I SA/Go 657/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 8 września 2014 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.
W piśmie z dnia 1 grudnia 2015 r., złożonym w związku z wniesioną skargą kasacyjną, strona skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że komornik sądowy wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. w oparciu o decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 8 września 2014 r. ustalającą zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości 895.734,oo zł od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów w wysokości 1.273.362,00 zł. Wskazane postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do nieruchomości będącej miejscem zamieszkania skarżącej i jej rodziny.
W ocenie strony skarżącej rodzi to niebezpieczeństwo wyrządzenie jej znacznej szkody, a przy tym spowodowania niewątpliwie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca wskazała także, że wierzytelność stwierdzona ww. decyzja podatkową została zabezpieczona wpisem hipotecznym do wysokości 1.732.654,50 zł. Wpis został uczyniony na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. Do wniosku strona skarżąca załączyła zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 16 listopada 2015 r., tytuł wykonawczy z dnia 5 listopada 2014 r., wezwanie do zapłaty z dnia 19 listopada 2015 r., zawiadomienie z dnia 16 listopada 2015 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Zielonej Górze z dnia 22 października 2012 r. utrzymujące w mocy wpis o hipotece przymusowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podlega uwzględnieniu.
Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - dalej jako P.p.s.a.), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć przy tym należy, iż chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe (bądź istotnie utrudnione) przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy.
Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione
W rozpatrywanej sprawie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., wskazujących na zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odnosząc powyższe do oceny zasadności wniosku stwierdzić należy, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonanie zaskarżonej decyzji, bowiem jej wykonanie, przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia co do słuszności wniesionej skargi kasacyjnej, mogłoby doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Otóż doprowadzenie do egzekucji z nieruchomości zamieszkałej przez skarżącą i jej rodzinę będzie czynnością nieodwracalną. Istnieje również niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków w postaci ewentualnej niemożności odzyskania nieruchomości.
Ponadto przy sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji może zostać wyrządzona znaczna szkoda, bowiem nieruchomość sprzedawana w drodze licytacji może osiągnąć dużo niższą cenę niż gdyby była sprzedawana przez skarżącą jako właściciela, który byłby zainteresowany uzyskaniem jak najwyższej ceny sprzedaży. Szkoda którą poniesie nie będzie mogła zostać naprawiona poprzez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy w przypadku skutecznej egzekucji z nieruchomości.
W niniejszej sprawie na podstawie przedłożonych przez stronę dokumentów możliwa była weryfikacja twierdzeń skarżącej. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają znaczenie niejako potencjalne. Art. 61 § 3 zd. 1 in fine P.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2009 r., I GSK 40/10, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu podkreślić należy, iż przewidziana w art. 61 § 3 P.p.s.a. ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi.
Chodzi więc o szkodę wyrządzoną wykonaniem konkretnej decyzji, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Uwzględniając wskazany charakter prawny instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu oraz wykazanie przez skarżącą przesłanek uzasadniających wstrzymanie zaskarżonego aktu, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 61 § 3 w zw. z 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.