Uzasadnienie
I.1. Zaskarżonym wyrokiem z 13 października 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 433/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 29 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
I.2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że decyzją z 4 lutego 2015 r. Wójt Gminy P. określił Skarżącej podatek od nieruchomości na 2015 r. Decyzję tę Strona odebrała 24 marca 2015 r. Odwołanie mogło być więc wniesione najpóźniej 7 kwietnia 2015 r. (wtorek). Skarżąca złożyła jednak odwołanie dopiero 9 kwietnia 2015 r. bezpośrednio w Urzędzie Gminy, nie wnosząc jednocześnie o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. SKO stwierdziło więc uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
I.3. W skardze do WSA Podatniczka wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji wymiarowej.
I.4. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Skoro decyzja Wójta wraz z pouczeniem o zasadach zaskarżenia została doręczona stronie 24 marca 2015 r., to termin do wniesienia odwołania upływał 7 kwietnia 2015 r. Tymczasem Skarżąca wniosła odwołanie dopiero 9 kwietnia 2015 r. Okoliczności te prawidłowo zostały ustalone przez organ. W świetle art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej SKO było więc zobligowane do stwierdzenia uchybienia ustawowemu terminowi zawitemu do wniesienia odwołania.
II. W skardze kasacyjnej Podatniczka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie:
1) prawa materialnego - art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.) przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji ustalenie na rok podatkowy 2015 zobowiązania podatkowego w łącznej kwocie 110 zł i obciążenie nim Skarżącej, podczas gdy Skarżąca nie jest właścicielem ani posiadaczem samoistnym opodatkowanego lokalu mieszkalnego;
2) przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy postępowanie organów podatkowych było dotknięte wadami, tj. naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji wadliwego stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe niezgodnie z obowiązującą je procedurą, a w szczególności WSA nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przez co przedstawił sprawę niezgodnie ze stanem rzeczywistym, jak również stwierdził uchybienie terminu przez Skarżącą, nie biorąc pod uwagę jej sytuacji i warunków osobistych.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o przyznanie od Skarbu Państwa - Kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powiększonych o podatek VAT.
- III. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie udzielono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
- IV. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
IV.1. Ze względu na mankamenty w sposobie sformułowania skargi kasacyjnej i jej uzasadnienia przypomnieć trzeba na wstępie, że zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie.
Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie także, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konstrukcja skargi kasacyjnej w zasadzie wyznacza zakres kontroli sprawowanej przez sąd kasacyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności, które w tej sprawie nie zachodzą (art. 183 § 1 p.p.s.a.), oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest jej podstawami, czyli że władny jest do badania tylko tych zarzutów, które zostały skonkretyzowane w skardze kasacyjnej. Powyższe obliguje zatem stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego konstruowania tak zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działający jako sąd kasacyjny, nie został bowiem wyposażony w kompetencje do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony skarżącej. W celu zachowania wysokich standardów skargi kasacyjnej, skarga ta jest obarczona tzw. przymusem adwokacko-radcowskim (art. 175 p.p.s.a.) przenoszącym wymogi skargi kasacyjnej ze strony postępowania na profesjonalistę.
IV.2. W sprawie tej skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, autor skargi kasacyjnej wskazał, że chodzi o jego błędną interpretację. Nie zauważył jednak, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie dokonywał interpretacji tego przepisu. W żadnym miejscu uzasadnienia wyroku WSA nawet nie odwołał się do treści tego przepisu. Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej, podlegającym kontroli pod kątem legalności, było bowiem stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, co oznacza, że tylko ta kwestia podlegała badaniu i ocenie WSA.
Nie można więc zgodzić się z zarzutem naruszenia prawa materialnego, ponieważ w realiach tej sprawy został on postawiony bezskutecznie. W sytuacji bowiem, gdy nie doszło do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy podatkowej przed organem drugiej instancji - co oznacza, że organ ten ani nie oceniał zastosowania bądź niezastosowania tego przepisu przez organ pierwszej instancji, a jednocześnie sam go ani nie interpretował, ani nie stosował – kwestia zastosowania materialnego prawa podatkowego w ogóle nie podlegała ocenie Sądu pierwszej instancji.
Nie można więc zarzucać, że Sąd ten dokonał błędnej wykładni art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w konsekwencji wymiaru podatku na podstawie tego przepisu, skoro Sąd ten nie interpretował tego przepisu i nie był zobligowany do rozważenia o jego stosowaniu bądź niestosowaniu.
IV.3. Niezasadny jest też zarzut naruszenia przepisów postępowania.
Wskazany w tym zarzucie art. 3 § 2 p.u.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje nadzór nad działalnością wojewódzkich sądów administracyjnych w zakresie orzekania w trybie określonym ustawami, a w szczególności rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń tych sądów i podejmuje uchwały wyjaśniające zagadnienia prawne oraz rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy innych ustaw. Nie sposób nie zauważyć, że jest to przepis ustrojowy o charakterze kompetencyjnym, a skoro jego treść dotyczy działań Naczelnego Sądu Administracyjnego, to WSA nie mógł go w ogóle naruszyć.
Wskazane w tym zarzucie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. są zaś przepisami wynikowymi, co oznacza, że sąd administracyjny po rozważeniu sprawy podejmuje na ich podstawie rozstrzygnięcie, czy – tak jak na gruncie niniejszej sprawy – oddalić skargę czy też ją uwzględnić. Zarzut naruszenia tych przepisów winien się więc wiązać z zarzutem naruszenia tych przepisów, których zastosowanie przed organami WSA kontrolował, bądź sam przed podjęciem rozstrzygnięcia wykładał, stosował bądź winien był zastosować. Autor skargi kasacyjnej wskazał w tym względzie na naruszenie art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zarzucając wadliwe ustalenie przez organ odwoławczy i WSA stanu faktycznego. Chodziło zaś o to, że organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji ustaliły, że Skarżąca wniosła odwołanie po terminie, nie biorąc jednak pod uwagę m.in. tego, że Skarżąca jest wdową samotnie wychowującą dziecko, jest osobą bezrobotną i ma wykształcenie podstawowe.
Zgodnie z art. 223 § 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. W świetle zaś art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z akt sprawy wynika, że decyzję Strona odebrała 24 marca 2015 r. Odwołanie mogło być więc wniesione najpóźniej 7 kwietnia 2015 r. (wtorek). Skarżąca złożyła odwołanie dopiero 9 kwietnia 2015 r. osobiście w Urzędzie Gminy, nie wnosząc jednocześnie o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Do stwierdzenia tych okoliczności nie było zaś konieczne ustalenie, że Skarżąca jest wdową samotnie wychowującą dziecko, jest osobą bezrobotną i ma wykształcenie podstawowe.
Nie można więc zarzucić organowi, a tym bardziej Sądowi pierwszej instancji, który nie prowadzi samodzielnie ustaleń faktycznych, naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny – art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Przypomnieć zresztą trzeba, że w podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. chodzi o takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a nie jakiekolwiek ewentualne naruszenie przepisów postępowania. Wskazać też trzeba, że w sprawie tej od Skarżącej nie wymagano znajomości przepisów w zakresie trybu wniesienia odwołania, bowiem została ona pouczona co do ich treści (vide k. 6 akt administracyjnych). W sytuacji zatem, gdy Skarżąca – mimo pouczenia – nie wniosła odwołania w terminie, słusznie SKO stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
WSA – wobec niezakwestionowanego stanu faktycznego – miał zaś podstawy do zaaprobowania tego stanowiska. Nie doszło więc do mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
IV.4. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.